ΣΕΒ: Η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών θέμα τιμής για την ελληνική οικονομία
-Η άρση των περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων προϋποθέτει αποκατάσταση της εμπιστοσύνης προς το τραπεζικό σύστημα, που σε μεγάλο βαθμό είναι συνάρτηση της έγκαιρης ανακεφαλαιοποίησής του. Αξίζει να τονιστεί ότι τα τελευταία 2 χρόνια πραγματοποιήθηκαν οι μεγαλύτερες άμεσες ξένες επενδύσεις στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα, ύψους €8,5 δις. Οι επενδύσεις αυτές σήμερα κινδυνεύουν να εξαϋλωθούν στέλνοντας εξαιρετικά αρνητικά μηνύματα στους ξένους επενδυτές για τις επενδυτικές προοπτικές και τις ευκαιρίες στη χώρα. Είναι προφανές ότι ο τρόπος ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών θα αποτελέσει αντικείμενο έντονων διαπραγματεύσεων καθώς αποτελεί θέμα υψίστης σημασίας και προτεραιότητας. Επιτάσσεται, συνεπώς, να πεισθούν οι σημερινοί μέτοχοι των τραπεζών να ανανεώσουν την εμπιστοσύνη τους συνεισφέροντας νέα κεφάλαια, ενδεχομένως με κάποιες εγγυήσεις για την αδιατάρακτη από εδώ και εμπρός πορεία της τρίτης και τελευταίας ευκαιρίας για σταθεροποίηση και ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Σε ένα τέτοιο εγχείρημα, τυχόν αλλαγή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος προς απρόβλεπτες κατευθύνσεις είναι ζήτημα ζωτικής σημασίας για την ελληνική οικονομία, τις επιχειρήσεις και τους ιδιώτες πελάτες των τραπεζών.
-Η πορεία προς την κορύφωση της πολιτικής αβεβαιότητας αποτυπώνεται πλέον ξεκάθαρα στηνκατάρρευση της επιχειρηματικής εμπιστοσύνης τον Ιούλιο καθώς και στα στοιχεία Ιουνίου για το ύψος των καταθέσεων και τα έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού. Επιπλέον, την ώρα που οι τιμές εμπορικών ακινήτων έδειχναν σημάδια σταθεροποίησης, τα ενοίκια συνέχιζαν να υποχωρούν με γρήγορους ρυθμούς κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του 2014. Η καλή πορεία των εσόδων από ταξιδιωτικό συνάλλαγμα τον Μάιο υπογραμμίζει για άλλη μια φορά τις θετικές προοπτικές της φετινής τουριστικής περιόδου, ενώ, από την άλλη πλευρά, αξιοσημείωτη είναι η μείωση της χωρητικότητας του ελληνικού εμπορικού στόλου, για πρώτη φορά από το 2005.
Η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών
Η ανακεφαλαιοποίηση μιας τράπεζας μπορεί να γίνει απευθείας από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕΜΣ), σε αντάλλαγμα μετοχών που λαμβάνει και που μπορεί να διαθέσει στο μέλλον, μόνον εάν το οικείο κράτος-μέλος στο οποίο εδρεύει η τράπεζα δεν έχει τα μέσα να προχωρήσει σε ανακεφαλαιοποίηση της τράπεζας (για την οποία δεν υπάρχει ενδιαφέρον ιδιωτών επενδυτών) χωρίς να θέσει σε κίνδυνο την δημοσιονομική του κατάσταση, αναφέρει ανάλυση του Εβδομαδιαίου δελτίου για την Ελληνική οικονομία του ΣΕΒ.
Αναλυτικά: Η δε τράπεζα εάν πτωχεύσει θέτει σε κίνδυνο την συστημική ευστάθεια της Ευρωζώνης ή των κρατών-μελών της. Πάντως, με την εξαίρεση της περίπτωσης όπου το κράτος-μέλος δεν μπορεί άμεσα και από την αρχή να συνεισφέρει λόγω της δημοσιονομικής του θέσης, η χρήση εθνικών πόρων επιβάλλεται προκειμένου για τράπεζες όπου η κεφαλαιακή επάρκεια (Common Equity Tier 1 – CET1) είναι κάτω του 4,5% και μέχρι να καλυφθεί η διαφορά. Σε περίπτωση που ο CET1 είναι κάτω του 4,5%, το οικείο κράτος-μέλος πρέπει να συνεισφέρει το 20% των απαιτούμενων κεφαλαίων, με τον ΕΜΣ να καλύπτει το υπόλοιπο 80% (από το τέλος του 2016, η αναλογία αυτή γίνεται 10% και 90% αντιστοίχως).
Στην περίπτωση της Ελλάδος, λοιπόν, φαίνεται να πληρούνται και οι δύο προϋποθέσεις για χρήση πόρων του ΕΜΣ. Η χώρα είναι εκτός αγορών, είναι σε διαπραγματεύσεις για την ένταξη σε πρόγραμμα προσαρμογής και αρνητικές εξελίξεις σε ελληνικές τράπεζες αποτελούν συστημικό κίνδυνο που δυνητικά μπορεί να πλήξει την Ευρωζώνη.
Για να γίνει η απευθείας ανακεφαλαιοποίηση από τον ΕΜΣ, μέχρι 31/12/15, απαιτείται πρώτα να γίνει η αναδιάρθρωση τουλάχιστον του 8% του παθητικού περιλαμβανομένων των ιδίων κεφαλαίων της τραπέζης. Ακολούθως απαιτείται και συνεισφορά του εθνικού ταμείου εξυγίανσης (του δικού μας Ταμείου Εγγύησης Καταθέσεων – ΤΕΚΕ) με το ποσό που οφείλει να έχει συγκεντρώσει το 2015 (δηλ. το 0,1% των εγγυημένων καταθέσεων των τραπεζών που εδρεύουν στο οικείο κράτος-μέλος).
Από 1/1/16, ισχύουν ανάλογες διατάξεις από την Οδηγία για την Αναδιάρθρωση και Εξυγίανση Τραπεζών (Banking Restructuring and Resolution Directive – BRRD), που ψηφίσθηκε από την Ελληνική Βουλή στις 22/7/15. Σύμφωνα με την οδηγία αυτή, απαιτείται πλήρης απομείωση ή μετατροπή σε κοινές μετοχές τουλάχιστον στο 8% του παθητικού περιλαμβανομένων των ιδίων κεφαλαίων και, επιπροσθέτως, όλων των μη εξασφαλισμένων μη προνομιούχων υποχρεώσεων, εξαιρουμένων δηλαδή των εγγυημένων καταθέσεων (καταθέσεις κάτω από €100 χιλ, ανά συνδικαιούχο ανά τράπεζα). Πρέπει, επίσης, να εξασφαλίζεται συνεισφορά από το ευρωπαϊκό πλέον (αντί του εθνικού) Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης με ποσό που αντιστοιχεί στο 5% του παθητικού περιλαμβανομένων των ιδίων κεφαλαίων.
Στο πλαίσιο αυτό, και σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Greece-request for stability in the form of an ESM loan, 10 July 2015, assessment of request), στο τέλος του α’ τριμήνου 2015, η κεφαλαιακή επάρκεια των ελληνικών τραπεζών CET1 διαμορφωνόταν σε ενοποιημένη βάση σε 12,5% του σταθμικού ενεργητικού. Παράλληλα, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (σε καθυστέρηση άνω των 90 ημερών) είχαν ανέλθει σε 36%, ενώ τα αναδιαρθρωμένα δάνεια (που κατά ένα μεγάλο ποσοστό επιστρέφουν σε καθυστέρηση μέσα σε ένα χρόνο) σε 8% του συνόλου των δανείων. Επιπροσθέτως, τα δάνεια σε καθυστέρηση κάτω των 90 ημερών ανέρχονταν σε άνω του 7% του συνόλου των δανείων. Έκτοτε, τεκμαίρεται ότι η κατάσταση έχει χειροτερεύσει λόγω της αυξημένης αβεβαιότητας από τις διαπραγματεύσεις με τους εταίρους και, βεβαίως, λόγω της επιβολής των περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων. Η τελευταία αναμένεται να οδηγήσει σε σημαντική επιδείνωση της εξυπηρέτησης των δανείων προς τις τράπεζες, λόγω ασυνεχειών στην οικονομική δραστηριότητα και της υπολειτουργίας του συστήματος πληρωμών της χώρας. Με αυτά τα δεδομένα, μία αύξηση των προβληματικών δανείων κατά 10-15 π.μ. ή κατά €20-30 δισ. περίπου μέχρι το τέλος του γ’ τριμήνου του 2015 μπορεί να θεωρείται πιθανή. Συνεπώς, εάν θεωρήσουμε ότι το 50% αυτών των δανείων θα χαθεί, τότε τα κεφάλαια των τραπεζών μπορεί να μειωθούν κατά €10-15 δισ., από €27 δισ. περίπου που είναι σήμερα και, συνεπώς, θα χρειασθεί κάποια αναλόγου ύψους ανακεφαλαιοποίηση. Μία πρόσθετη παράμετρος που αναμένεται να επηρεάσει τα κεφάλαια των τραπεζών είναι ότι το 60% περίπου των κεφαλαίων είναι αναβαλλόμενοι φόροι. Δεδομένης, λοιπόν, της προσδοκώμενης χαμηλής κερδοφορίας των τραπεζών και των προκλήσεων στο αξιόχρεο του ελληνικού δημοσίου, η αναγνώρισή τους, ενδεχομένως, ως κεφάλαια να απομειωθεί, επιβαρύνοντας έτσι τις ανάγκες των τραπεζών για νέα, καλύτερης ποιότητας κεφάλαια.
Τα ανωτέρω δεδομένα συνάδουν με την ειλημμένη απόφαση του Συμβουλίου Κορυφής της 13/7/15 για διάθεση €10-25 δισ. για την ανακεφαλαιοποίηση του τραπεζικού συστήματος. Στο πλαίσιο αυτό, ένα μεγάλο μέρος των μετοχών των ανακεφαλαιοποιημένων ελληνικών τραπεζών θα είναι πλέον στην κατοχή του ΕΜΣ, που αργά ή γρήγορα θα πωλήσει τις μετοχές του στον ιδιωτικό τομέα, ενδεχομένως μέσω του νέου Ταμείου Δημόσιας Περιουσίας, ώστε να μειωθεί το ελληνικό δημόσιο χρέος έναντι του ΕΜΣ. Στην περίπτωση αυτή, ο έλεγχος του ελληνικού τραπεζικού συστήματος καθίσταται τουλάχιστον ασαφής και αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τους εταίρους.
