5+1 προτάσεις ενεργητικής ελληνικής στρατηγικής στην εξωτερική πολιτική

Ο Κωνσταντίνος Φίλης, Διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων (IGA) και καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος, αναλύει την τρέχουσα περίοδο της διεθνούς πολιτικής ως μια «περίεργη και αντιφατική φάση της νεότερης ιστορίας».

 
Το διεθνές γεωπολιτικό τοπίο

Η παγκόσμια σκηνή χαρακτηρίζεται από πολλαπλές συγκρούσεις και συρράξεις που εντείνονται λόγω της απουσίας ενός αποτελεσματικού διεθνούς μηχανισμού αποτροπής. Παράλληλα, η αποστασιοποίηση των ΗΠΑ δημιουργεί κενά εξουσίας, τα οποία αξιοποιούνται από ηγέτες με αναθεωρητικές ατζέντες.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο πρόεδρος Τραμπ εμπλέκεται προσωπικά ή μέσω απεσταλμένων σε διάφορες διαμάχες, επιδιώκοντας την επίλυσή τους, έστω και προσωρινά. Στόχος του είναι να λάβει τα εύσημα του ειρηνοποιού, ασκώντας πίεση στα εμπλεκόμενα μέρη για την εξεύρεση κοινού παρονομαστή. Ωστόσο, μετά από αποτυχίες στην Ουκρανία και τη Γάζα, στρέφεται σε πιο «βατές» υποθέσεις, όπου η επιρροή του είναι μεγαλύτερη (π.χ. Καμπότζη-Ταϊλάνδη, Αζερμπαϊτζάν-Αρμενία). Αυτή η προσέγγιση παρακάμπτει τους διεθνείς οργανισμούς και τους περιφερειακούς, υπερεθνικούς φορείς που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίλυση των κρίσεων με πιο ισορροπημένο τρόπο. Σύμφωνα με τον Φίλη, σε αυτό τον κόσμο, η διατήρηση καλών σχέσεων με τον Τραμπ είναι η μόνη εγγύηση για τα κράτη, καθώς διαφορετικά είναι εκτεθειμένα σε κινδύνους και η Ουάσιγκτον απρόθυμη να τα στηρίξει. Ωστόσο, αυτή η νέα συνθήκη κρύβει κινδύνους, καθώς οι συμφωνίες γίνονται ακανόνιστα και εκτός πλαισίου, με αποτέλεσμα να επιδιώκονται γρήγορες και πρόχειρες λύσεις.

 
Η στρατηγική της Τουρκίας

Στο ίδιο περιβάλλον, η Τουρκία μεθοδεύει την ανάληψη πρωταγωνιστικού ρόλου. Προωθεί τον εαυτό της ως εγγυήτρια δύναμη σε περιοχές όπως η Συρία, το Ιράκ, ο Λίβανος και η Γάζα. Διεκδικεί, επίσης, λόγο στους νέους μηχανισμούς ασφάλειας και ειρήνης. Επιχειρεί, παράλληλα, να παρακάμψει τις ευρωπαϊκές αποφάσεις μέσω διμερών συνεννοήσεων με κράτη-μέλη, όπως η Ιταλία. Η Άγκυρα εκμεταλλεύεται το διεθνές περιβάλλον, με τη στάση του Αμερικανού πρέσβη στην Τουρκία να της δίνει «ισχυρές δόσεις αυτοπεποίθησης».

 
Η ελληνική στρατηγική και οι προκλήσεις

Η Ελλάδα, η οποία έχει βασίσει την εξωτερική της πολιτική στη πολυμερή διπλωματία και τη δικαιοκρατική τάξη, βλέπει αυτές τις αρχές να υποχωρούν δραματικά. Η χώρα προωθεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα με «σωστές, έστω και όψιμες, ενέργειες». Ωστόσο, αυτές οι ενέργειες έχουν προκαλέσει την αντίδραση κρατών με τα οποία διατηρεί σχέσεις συνεργασίας, όπως η Αίγυπτος. Η αδυναμία οριοθέτησης στην ευρύτερη περιοχή ενισχύει τις μαξιμαλιστικές απόψεις, κάνοντας ολοένα και πιο δύσκολη την επίτευξη συμφωνιών.

Αυτή η κατάσταση ευνοεί χώρες που, αγνοώντας ή παρερμηνεύοντας το διεθνές δίκαιο της Θάλασσας, χρησιμοποιούν την ισχύ και την απειλή βίας για να αυξήσουν το κόστος για τις νομιμόφρονες χώρες. Η πολιτική των συμπράξεων της Ελλάδας με την Αίγυπτο και το Ισραήλ παραμένει σε κάποιο βαθμό καθηλωμένη, λόγω της δύσκολης κατάστασης στην Αίγυπτο και της αυξανόμενης περιθωριοποίησης του Ισραήλ. Ακόμη και οι σχέσεις με την Κυπριακή Δημοκρατία δεν είναι ανέφελες, επηρεαζόμενες αρνητικά από την αμφίθυμη στάση της στο ζήτημα του καλωδίου GSI.

 
Προτάσεις για την Ελλάδα

Για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, ο Φίλης προτείνει τα εξής:

• Η Ελλάδα πρέπει να συνεχίσει να ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα με πιο προωθημένο τρόπο.
• Χρειάζεται να εξισορροπήσει την πολιτική της στη Μέση Ανατολή, εμβαθύνοντας τις σχέσεις της με τη Σαουδική Αραβία και άλλα αραβικά κράτη.
• Οι περιφερειακές πρωτοβουλίες της χώρας πρέπει να στοχεύουν στη σταδιακή μετατροπή της σε μεσολαβητή και καταλύτη για την επίλυση κρίσεων, συμπεριλαμβανομένων των Βαλκανίων.
• Είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλιστεί η υλοποίηση ενεργειακών σχεδίων και μεταφορικών δικτύων ευρωπαϊκού και ευρύτερου ενδιαφέροντος, τα οποία η Τουρκία προσπαθεί να εμποδίσει.
• Πρέπει να αρχίσει να εγκαλεί δημόσια την Άγκυρα σε όλα τα διεθνή fora, προετοιμάζοντας το έδαφος για πιο σκληρές αντιδράσεις σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.
• Είναι απαραίτητο να μονιμοποιηθούν τα κανάλια επικοινωνίας με την κυβέρνηση Τραμπ.

 
Το άρθρο υπό τον τίτλο “Η Ελλάδα  στην εποχή των «ντιλ» εκτός πλαισίου” δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα της εφημερίδας «Καθημερινή».

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.

mywaypress.gr – Ανθρωποκεντρικής Τεχνητής Νοημοσύνης