Το ψευδές πλεόνασμα ένδειξη πλήρους αποτυχίας της κυβέρνησης
Τα ηχηρά μηνύματα, η ισχυρή εποπτεία, η δεύτερη (ή τρίτη) ταχύτητα, η προληπτική γραμμή στήριξης και ένα τέταρτο πρόγραμμα
Σε νέα ρεκόρ πλεονάσματος οδηγεί με λογιστικό τρόπο η κυβέρνηση την εκτέλεση του προϋπολογισμού προσβλέποντας στην ενίσχυση της διαπραγματευτικής της θέσης έναντι των θεσμών τον προσεχή Μάιο ώστε πέρα από την μείωση των συντάξεων να εγκριθούν έστω και λίγα συμβολικά αντίμετρα από 1.1.2019.
Βεβαίως το πρόβλημα είναι ότι η διαπραγμάτευση του Μαΐου θα βασιστεί στα επίσημα στοιχεία της Eurostat για την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 20107 που θα προκύψουν τον Απρίλιο και ενδέχεται να επηρεάσει την εικόνα που βλέπουμε να παρουσιάζει το Υπουργείο.
Το θηριώδες πρωτογενές πλεόνασμα των 2,7 δις ευρώ την περίοδο Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου επιτεύχθηκε χάρη στην αύξηση των εσόδων, στην περικοπή των δαπανών στο κράτος πέραν του προβλεπόμενου και στο μαχαίρι που μπήκε (πάντα εις βάρος της ανάπτυξης) στις δαπάνες του ΠΔΕ οι οποίες διαμορφώθηκαν σε 187 εκατ. ευρώ παρουσιάζοντας μείωση έναντι του στόχου κατά 198 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα η κυβέρνηση καθυστερεί για μία ακόμη φορά την αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών του κράτους προς τον ιδιωτικό τομέα κι έτσι εκτός από το Δημόσιο (νοσοκομεία, προνοιακές δομές κλπ.) στεγνώνει και την αγορά.
Διαφορές μεταξύ Βερολίνου και ΔΝΤ
Βήμα το βήμα αλλά με πολύ σαφή τρόπο αναδύονται οι διαφορές μεταξύ Βερολίνου και ΔΝΤ όσον αφορά τις επικείμενες αλλαγές στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική με σημείο αναφοράς τον ESM και την αντιμετώπιση της… επόμενης τραπεζικής και δημοσιονομικής κρίσης.
Το Βερολίνο, σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες του Capital.gr, θα επιμείνει στην προώθηση ενός μηχανισμού αυτόματης αναδιάρθρωσης του (δημόσιου) χρέους για τις χώρες μέλη που θα βρεθούν στα πρόθυρα χρεοστασίου αλλά με ενσωματωμένη τη ρήτρα “κουρέματος” των ομολόγων τους. Με έναν ανάλογης λογικής μηχανισμό θα επιτρέπεται η “διάσωση” τραπεζών μέσω του αναμορφωμένου ταμείου του ESM.
Η λογική του σχεδίου που στηρίζεται από τη γερμανική κυβέρνηση βάζει ως προϋπόθεση για την προώθηση της τραπεζικής ενοποίησης (δηλαδή την ολοκλήρωση και του πυλώνα ενιαίας εγγύησης καταθέσεων) την ρήτρα “κουρέματος” του χρέους προκειμένου να ενεργοποιείται “αυτόματα” η αναδιάρθρωσή του με τη στήριξη του ESM.
Στη “λογική” αυτής της πρότασης είναι πολλές και ισχυρές οι αντιθέσεις (κυρίως από Ιταλία και Πορτογαλία) καθώς αυτό θα δημιουργήσει ομόλογα (και όρους δανεισμού) δύο και τριών ταχυτήτων στην Ευρωζώνη σαν κανόνα ύπαρξης και όχι σαν έκτακτη κατάσταση (όπως είναι σήμερα με την Ελλάδα). Οι επικριτές αυτής της άποψης (που ακολουθεί την λογική των δηλώσεων στην Ντοβίλ από τους Μέρκελ – Σαρκοζί τον Οκτώβριο του 2010) υποστηρίζουν ότι μία τέτοια απόφαση θα δυναμιτίσει τη συνοχή της Ευρωζώνης με κίνδυνο να ενισχύσει την διάσπασή της…
Αντίθετα το ΔΝΤ εμφανίζεται να προωθεί αλλαγές στους μηχανισμούς δημοσιονομικής σταθεροποίησης της Ευρωζώνης με “προληπτική” λογική και όχι “κατασταλτική όπως εξήγησε σήμερα σε ομιλία της στο Βερολίνο η κα Λαγκάρντ.
Σύμφωνα με το ΔΝΤ θα πρέπει ο σχετικός μηχανισμός σταθεροποίησης να συγκροτηθεί με γενναίες εισφορές από τα πλέον επίφοβα για κρίση μέλη της Ευρωζώνης, όταν η οικονομία τους είναι σε άνοδο, έτσι ώστε να μπορεί να τα στηρίζει με αυξημένες χρηματοδοτικές παρεμβάσεις όταν αυτά θα βρίσκονται σε δημοσιονομική κρίση ή ακόμα και σε κρίση ρευστότητας.
Οι δύο διαφορετικές λογικές αναμένεται να μπουν στο τραπέζι των συζητήσεων ενόψει της διαμόρφωσης προτάσεων που θα γίνουν στην Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου ένα περίπου χρόνο πριν από τις Ευρωεκλογές που θα πραγματοποιηθούν το Μάιο του 2019.
Η αλήθεια είναι ότι η αρνητική στάση της Γαλλίας απέναντι στη “λογική” των προτάσεων του Βερολίνου φαίνεται να υποχωρεί τελευταία καθώς το Παρίσι και ο κ. Μακρόν δεν φαίνεται διατεθειμένος να πάρει πάνω του τις ιταλικές απαιτήσεις εις βάρος των σχέσεών του με το Βερολίνο και την νέα κυβέρνηση Μέρκελ.
Οι “μετατοπίσεις” αυτές σύμφωνα με καλά ενημερωμένους αξιωματούχους στις Βρυξέλλες είναι πολύ πιθανό να βαρύνουν και στην διαμόρφωση του “πακέτου” της συμφωνίας για την Ελλάδα που όπως αναμένεται δεν πρόκειται να ολοκληρωθεί παρά στο “και πέντε” της Συνόδου του Ιουνίου.
Το “κλίμα” αυτό επιχείρησε άλλωστε να φωτογραφίσει και ο νέος επικεφαλής του EWG κ. Χάνς Φάιλμπριφ μιλώντας για την Ελλάδα και την ισχυρή εποπτεία με την οποία θα συνοδεύεται η μετά το τρίτο πρόγραμμα περίοδος.
Στο πακέτο αυτό θα υπάρχουν τα “πρώιμα” σημάδια από τις επικείμενες αλλαγές στην αρχιτεκτονική της Ευρωζώνης, μετά τις αλλαγές που θα γίνουν στον ESM.
Και η μεγάλη ανησυχία που υπάρχει – και στο ελληνικό επιτελείο – είναι το αν οι γερμανικές απαιτήσεις οδηγούν μεσομακροπρόθεσμα την Ελλάδα αλλά και άλλες οικονομίες του ευρωπαϊκού Νότου εκτός του σκληρού πυρήνα της Ευρωζώνης, στην δεύτερη ή τρίτη ταχύτητα…
Αρνητική έκπληξη από τα τεστ αντοχής των τεσσάρων ελληνικών συστημικών τραπεζών φοβούνται οι αγορές
Μία αρνητική έκπληξη από τα τεστ αντοχής των τεσσάρων ελληνικών συστημικών τραπεζών φοβούνται οι αγορές, όπως υποστηρίζει στο CNBC στέλεχος της AXIA Ventures. Άλλοι αναλυτές από την πλευρά τους αναγνωρίζουν ότι σήμερα η κεφαλαιακή βάση των ελληνικών τραπεζών είναι ισχυρή.
Aν και το αμερικανικό δίκτυο θυμίζει ότι έχει γίνει πολύ μεγάλη πρόοδος στην εξυγίανση των τραπεζικών ισολογισμών τα τελευταία χρόνια, σημειώνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές προκλήσεις, επικαλούμενο και τις σχετικές δηλώσεις της Ντανιέλ Νουί.
Όπως αναφέρει στο CNBC ο Tζόνας Φλοριάνι, διευθυντής στην AXIA, υπάρχει ανησυχία πως εάν εντοπιστούν προβλήματα έστω σε μία από τις τέσσερις τράπεζες, θα υποφέρουν και οι υπόλοιπες, καθώς είναι εκτεθειμένες στην ίδια οικονομία. Θα υπάρξει μία ευρύτερη κρίση εμπιστοσύνης.
«Πιστεύω ότι οι ρυθμιστικές αρχές θα είναι λογικές. Αλλά το τραπεζικό σύστημα πρέπει να φτιαχτεί» δήλωσε ο Φλοριάνι, υπενθυμίζοντας ότι οι ελληνικές τράπεζες έχουν το υψηλότερο ποσοστό κόκκινων δανείων (περίπου 47%) στη ζώνη του ευρώ.
Ωστόσο η δέσμευση των τραπεζών να αντιμετωπίσουν το φλέγον ζήτημα των κόκκινων δανείων καθιστά άλλους ειδικούς πιο αισιόδοξους. Μεταξύ αυτών ο Κωνσταντίνος Μανωλόπουλος, διευθυντής ερευνών της Επενδυτικής Τράπεζας Ελλάδος, ο οποίος σχολίασε στο CNBC πως είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς το αποτέλεσμα των τεστ αντοχής, αλλά αναγνώρισε πως η κεφαλαιακή θέση των ελληνικών τραπεζών είναι σήμερα πολύ πιο ισχυρή. Όπως θύμισε το βασικό σενάριο των τεστ το 2015- το οποί προέβλεπε συρρίκνωση 2,3% εκείνη τη χρονιά- ήταν πιο δραματικό σε σχέση με το αυτό των νέων τεστ, για συρρίκνωση 1,3%.
Από την πλευρά του ο Ρικάρντο Γκάρτσια, επικεφαλής οικονομολόγος της UBS, σχολιάζει πως ίσως οι προσπάθειες των ελληνικών τραπεζών να μην είναι αρκετές για τις ρυθμιστικές αρχές. Αναμένει τα τεστ να δείξουν κεφαλαιακό «κενό», αν και όχι δραματικό.
Τρίμηνο – φωτιά
Συναγερμός έχει σημάνει στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης από τα μηνύματα που έρχονται από το εξωτερικό για την πορεία της οικονομίας στην μετά μνημόνιο εποχή. Μηνύματα που βάζουν δύσκολα στην κυβέρνηση και στο αφήγημά της περί «καθαρής» ή αυτόνομης εξόδου στις αγορές.
Δεν είναι πλέον μόνο το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο που αμφισβητεί τη δυνατότητα της Ελλάδας να βγει στις αγορές αυτόνομα.
Έρχονται πλέον και οι Ευρωπαίοι να δηλώσουν ότι η εποπτεία θα κρατήσει για πολλά χρόνια, ότι το «κλειδί» είναι η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και ότι υπάρχουν ακόμη πολλά να γίνουν στην ελληνική οικονομία προκειμένου να σταθεί στα πόδια της.
Οικονομικοί αναλυτές εντός κι εκτός Ελλάδας κάνουν λόγο για τρίμηνο – φωτιά, μέχρι τον Ιούνιο καθώς θα κριθούν εν πολλοίς, οι εξελίξεις γύρω από το χρέος, οι κανόνες που θα τεθούν για μετά τον Αύγουστο, τα stress tests των τραπεζών και βεβαίως το αναπτυξιακό στρατηγικό σχέδιο που θα παρουσιάσει ο Ε. Τσακαλώτος.
Ειδικά το τελευταίο κρίνεται ιδιαίτερα σημαντικό καθώς σ’ αυτό θα ενσωματωθούν και οι απαιτήσεις των δανειστών. Θα φανεί δηλαδή το μέγεθος των παρεμβάσεων και πόσο σκληρή θα είναι η επιτήρηση ή πόσο τελικά θα χρειαστεί προληπτική γραμμή στήριξης.
Το… δικό της Μνημόνιο είναι αυτό που φοβίζει την κυβέρνηση αφού θα γίνεται προσπάθεια να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη για αναπτυξιακό σχέδιο, παροχές, προσλήψεις και άλλα φιλολαϊκά μέτρα (προεκλογικού χαρακτήρα) και ταυτόχρονα στις απαιτήσεις της τρόικας να μην υπάρξει χαλάρωση ακόμη και μετά την έξοδο από το μνημόνιο.
Εντός αυτού του τριμήνου θα ξεκαθαρίσει και η κατάσταση με τη στάση που θα κρατήσει το ΔΝΤ το οποίο αμφισβητεί τη δυνατότητα να πιάσει η Ελλάδα πρωτογενή πλεονάσματα 3,5% και ζητά μειώσεις συντάξεων και αύξηση αφορολόγητου, ταυτόχρονα από το 2019.
Θέμα μεγάλο είναι επίσης και η κατάσταση των τραπεζών, αν θα βγουν αλώβητες από τα stress tests.
Πολύ συζήτηση θα γίνει και με το «μαξιλάρι» ασφαλείας που φτιάχνει η κυβέρνηση για να αποφύγει την προληπτική γραμμή. Αν μπορεί να χρησιμοποιήσει τα αδιάθετα 27 δις προκειμένου να αναχρηματοδοτήσει το «ακριβό» δάνειο από το ΔΝΤ.
Τέλος, κρίσιμο θέμα είναι και η υλοποίηση των 88 προαπαιτούμενων που πρέπει να κλείσουν ως το τέλος Μαΐου ώστε να επιτευχθεί ο στόχος για συνολική συμφωνία με τους εταίρους στο Eurogroup της 21ης Ιουνίου.
Οπως έχει πει ο επίτροπος Πιερ Μοσκοβισί, βασική προϋπόθεση για να υπάρξει συνολική λύση τον Ιούνιο είναι η ολοκλήρωση της τέταρτης και τελευταίας αξιολόγησης εντός του Μαΐου.
Το ελληνικό «πρόβλημα» θα απασχολήσει το Euroworking Group στις 12 Απριλίου, όπου θα φανεί η όποια πρόοδος έχει γίνει, ενώ με ενδιαφέρον αναμένονται οι συζητήσεις μεταξύ 17 και 22 του ίδιου μήνα στο περιθώριο της Εαρινής Συνόδου του ΔΝΤ.
Τα ηχηρά μηνύματα
Δύο συγκλίνουσες απόψεις για το μέλλον της ελληνικής οικονομίας ήρθαν μέσω της έντυπης έκδοσης των «Νέων» αλλά και της ηλεκτρονικής ιστοσελίδας της.
Σε άρθρο του στα nea.gr, ο επικεφαλής οικονομολόγος του Ινστιτούτου Bruegel Ζολτ Νταρβάς εκφράζει την άποψη ότι η Ελλάδα θα χρειαστεί ένα τέταρτο πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυσης, τουλάχιστον προληπτικό, καθώς με αυτό θα μπορούσε να βελτιώσει καταλυτικά την εμπιστοσύνη των επενδυτών στη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων.
Όπως αναφέρει, χαρακτηριστικά «εάν δεν υπάρξουν πρόσθετα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους, πέραν των όσων εξετάζονται και η Ελλάδα επιδιώξει «καθαρή έξοδο» από το τρίτο πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας ξεκινώντας να δανείζεται από τις αγορές, σε μερικά χρόνια κατά πάσα πιθανότητα θα αντιμετωπίσει χρηματοδοτικές πιέσεις οι οποίες θα απαιτήσουν ένα νέο πρόγραμμα».
Σημειώνει δε ότι «μια τέτοια αναγκαστική επιστροφή σε ένα νέο πρόγραμμα θα είναι μάλλον επώδυνη».
Τονίζει ότι απαιτούνται περισσότερες ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος και σε άλλους τομείς όπως για παράδειγμα τις μεταρρυθμίσεις στο τομέα της φορολογίας.
Πιο βαρύνουσα σημασία έχει η άποψη του νέου επικεφαλής του Euroworking Group Χανς Φάιλμπριφ ο οποίος ζητά ενισχυμένη εποπτεία από τους δανειστές τα πρώτα χρόνια αμέσως μετά το πρόγραμμα. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Τα Νέα» ο κ. Φάιλμπριφ τονίζει: «Το πρώτα χρόνια αμέσως μετά το πρόγραμμα είναι τα πιο καθοριστικά, οπότε θα έχουμε ενισχυμένη εποπτεία από τους δανειστές για να βοηθηθεί η Ελλάδα να παραμείνει στο σωστό δρόμο» τονίζει προσθέτοντας ότι μέσω της επιτήρησης «θα αποφευχθούν πισωγυρίσματα σε σημαντικές μεταρρυθμιστικές προσπάθειες ότι θα προχωρήσει η υλοποίηση μεταρρυθμίσεων που θα νομοθετηθούν το τρέχον διάστημα και θα πρέπει να υλοποιηθούν τα επόμενα χρόνια» δηλώνει χαρακτηριστικά ο κ. Φάιλμπριφ.
«Αν χορηγηθεί στην Ελλάδα ελάφρυνση χρέους ή υπό όρους ελάφρυνση χρέους είναι λογικό οι δανειστές να επιδιώξουν να παρακολουθούν πώς προχωρούν οι μεταρρυθμίσεις, να διασφαλίσουν ότι δεν θα υπάρξουν πισωγυρίσματα και να σιγουρευτούν ότι υλοποιούνται οι πολιτικές που έχουν ήδη αποφασιστεί. Θα χρειαστεί κάτι μεταξύ μιας κανονικής και ενός πραγματικού προληπτικού προγράμματος» δηλώνει.
Όσον αφορά την προληπτική γραμμή στήριξης σημειώνει ότι «είναι ξεκάθαρο ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν θέλει ένα προληπτικό πρόγραμμα. Μπορεί να το ζητήσει. Ο ασφαλέστερος τρόπος εξόδου είναι ένα προληπτικό πρόγραμμα. Η άλλη πλευρά του νομίσματος είναι κάποιας μορφής αιρεσιμότητα».
Πηγές: protothema.gr, capital.gr, in.gr
