Ελλάδα, Τουρκία, Κύπρος: Σύνθετες τάσεις και στρατηγικά διλήμματα

Η γεωπολιτική ρευστότητα και τα ελληνικά διλήμματα

Η ελληνική εξωτερική πολιτική, υπό την κυβέρνηση Μητσοτάκη, βασίζεται στη γραμμή «είμαστε με την Ευρώπη, είμαστε με τη Δύση». Σε ό,τι αφορά το Ουκρανικό, η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή η αλλαγή συνόρων με τη βία. Ωστόσο, η Δύση δεν έχει ενιαία στάση: οι ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ πιέζουν για ειρηνευτική συμφωνία που αναγνωρίζει τις απώλειες της Ουκρανίας, ενώ η Ε.Ε. επιμένει στη στήριξη του Ζελένσκι. Μέσα σε αυτή την κατάσταση, η Αθήνα καλείται να διαχειριστεί δύσκολα διλήμματα, καθώς προσπαθεί να είναι ταυτόχρονα και με την Ε.Ε. και με τις ΗΠΑ.

Προκύπτουν συγκεκριμένα ερωτήματα σχετικά με τη στάση της Ελλάδας: θα πληρώσει η χώρα στο ταμείο του ΝΑΤΟ για τον εξοπλισμό της Ουκρανίας; Θα αγοράσει αμερικανικά όπλα, όπως ζητά ο Τραμπ; Θα στείλει στρατιωτικό εξοπλισμό από τα νησιά; Η μόνη σαφής δέσμευση της ελληνικής κυβέρνησης είναι ότι δεν θα αποσταλούν στρατεύματα.

Ενώ η Ε.Ε. δαπανά σημαντικούς πόρους για να περιορίσει τη Ρωσία, η Γαλλία επιδεικνύει «άνοιγμα» προς την Τουρκία. Η Τουρκία συνεχίζει να κατέχει έδαφος κράτους-μέλους της Ε.Ε., της Κύπρου, και παρόλα αυτά φαίνεται να «ξεπλένεται» από την Ένωση.

 
Τουρκία: Η μεταμόρφωση σε μεσαία δύναμη και η στρατηγική της

Η Τουρκία αναδεικνύεται ως υποχρεωτικός εταίρος για πολλές χώρες, λαμβάνοντας «χωρική, οικονομική, πολιτική προμήθεια». Έχει αδρανοποιήσει τη Βουλγαρία μέσω της μουσουλμανικής μειονότητας, ελέγχει την ομάδα του κ. Ράμα στην Αλβανία, και έχει «δορυφοροποιήσει» τη Λιβύη με στρατιωτική και οικονομική παρουσία, τόσο την επίσημη κυβέρνηση όσο και το ανεπίσημο σκέλος του Χαφτάρ. Επίσης, ελέγχει το καθεστώς της Συρίας και προσπαθεί να καταστεί ρυθμιστής στο σύστημα του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου. Η φιλοδοξία της Τουρκίας είναι να παγιώσει τον ρόλο της ως διαμεσολαβητικού κόμβου μεταξύ Ανατολής και Δύσης.

Σύμφωνα με τη «θεωρία των μεσαίων δυνάμεων» (middle power theory), η Τουρκία διαθέτει την ικανότητα να επηρεάζει την περιφερειακή ατζέντα και να λειτουργεί ως ρυθμιστής μεταξύ ανταγωνιστικών πόλων ισχύος, όπως οι ΗΠΑ και η Ρωσία. Η στρατηγική της περιλαμβάνει τη δημιουργία δικτύων αλληλεξαρτήσεων με παίκτες όπως το Αζερμπαϊτζάν και το Κατάρ. Η Τουρκία προσπαθεί να μειώσει το συγκριτικό πλεονέκτημα της Ελλάδας ως «γεωπολιτικού άξονα» μεταξύ Ανατολικής Μεσογείου και Μαύρης Θάλασσας, δημιουργώντας ένα ασύμμετρο δίλημμα ασφαλείας.

 
Ελληνική αδυναμία και οικονομικό κόστος

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει τη «(μικρο)ιμπεριαλιστική ολοκλήρωση» της Τουρκίας ως ένα συντριπτικό πρόβλημα. Η πολιτική κατευνασμού και υποχωρητικότητας της κυβέρνησης Μητσοτάκη απέναντι στην Άγκυρα οδηγεί σε αντίθετα αποτελέσματα, καθώς «αποθρασύνει» τις αναθεωρητικές δυνάμεις. Η Τουρκία έχει πλέον το πλεονέκτημα των κινήσεων στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Η Τουρκία παρεμβαίνει συστηματικά σε διεθνή ενεργειακά έργα, όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Κρήτης (Great Sea Interconnector) και ο τηλεπικοινωνιακός διάδρομος East to Med Data Corridor (EMC). Η Τουρκία έχει εκδώσει απαγορευτική NAVTEX, ισχυριζόμενη ότι τα καλώδια διέρχονται από την τουρκική υφαλοκρηπίδα, και έχει χρησιμοποιήσει πολεμικά πλοία για να παρενοχλήσει ερευνητικά σκάφη. Αυτές οι παρεμβάσεις αυξάνουν τον επιχειρηματικό κίνδυνο για την Ελλάδα και προκαλούν αμφιβολίες σε διεθνείς επενδυτές όπως η Σαουδική Αραβία και η Γαλλία, σχετικά με την ικανότητα της Ελλάδας να εγγυηθεί την ομαλή υλοποίηση των έργων. Η Αθήνα έχει δεσμευτεί να προχωρήσει στην έκδοση NAVTEX για τις έρευνες του καλωδίου Ελλάδας-Κύπρου, με την απόφαση να είναι «οριστική».

 
Η τουρκική κατοχή της Κύπρου: Μια ανατριχιαστική σύγκριση

Η εισβολή και κατοχή της Κύπρου από την Τουρκία, η οποία συνεχίζεται για 50 χρόνια, αποτελεί ένα ζήτημα που συνδέεται άμεσα με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Και στις δύο περιπτώσεις, παραβιάζεται κατάφωρα το διεθνές δίκαιο και η αρχή της εδαφικής ακεραιότητας, με την αλλαγή συνόρων να επιχειρείται με τη χρήση στρατιωτικής βίας.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, υπερασπιζόμενη τη διεθνή νομιμότητα στην Ουκρανία, θα όφειλε να έχει υιοθετήσει μια πιο δυναμική και συνεκτική στρατηγική για την Κύπρο, αξιοποιώντας το Κυπριακό ως μοχλό πίεσης. Ενώ η Αθήνα τονίζει ότι δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή η βίαιη αλλαγή συνόρων στην Ουκρανία, η παράλληλη «σιωπή» ή η αδυναμία της να συνδέσει άμεσα αυτό το γεγονότα με την τουρκική κατοχή της Κύπρου, αποδυναμώνει τη θέση της. Μια αποτελεσματική πολιτική θα περιλάμβανε:

• Διαρκή Διεθνοποίηση του Κυπριακού: Συνεχή ανάδειξη του Κυπριακού ζητήματος σε κάθε διεθνές φόρουμ (ΟΗΕ, Ε.Ε., ΝΑΤΟ), συνδέοντάς το με την περίπτωση της Ουκρανίας. Να επισημαίνεται η υποκρισία της Τουρκίας, η οποία επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο ρυθμιστή στη Δύση, ενώ παράλληλα διατηρεί κατοχικά στρατεύματα σε έδαφος κράτους-μέλους της Ε.Ε.
• Πίεση στους Συμμάχους: Αξιοποίηση των στρατηγικών σχέσεων με τις ΗΠΑ, τη Γαλλία και την Ε.Ε. για την άσκηση πίεσης στην Άγκυρα. Όπως η Τουρκία προσπαθεί να εκμεταλλευτεί την ενεργειακή κρίση για να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της ισχύ, η Αθήνα θα μπορούσε να θέσει το ζήτημα της αποχώρησης των κατοχικών στρατευμάτων ως απαραίτητη προϋπόθεση για οποιαδήποτε αναβάθμιση των σχέσεων Ε.Ε.-Τουρκίας ή προμήθεια τεχνολογίας, όπως τα F-35.
• Επανένταξη του Κυπριακού στα Επίδικα: Η Ελλάδα πρέπει να επανεντάξει το Κυπριακό ως κεντρικό στοιχείο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, αναδεικνύοντας τις δικαιικές εκκρεμότητες και την αναγκαιότητα της αποκατάστασης της νομιμότητας.
• Ενίσχυση της Κυπριακής Δημοκρατίας: Στρατιωτική, πολιτική και οικονομική ενίσχυση της Κύπρου, ώστε να καταστεί πιο ανθεκτική στις τουρκικές πιέσεις και να μπορεί να ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Η κατοχή της Κύπρου δεν είναι απλώς ένα ιστορικό γεγονός. Αποτελεί μια ζωντανή πληγή, μια διαρκή παραβίαση της νομιμότητας που η Ελλάδα, ως κράτος-μέλος της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ, έχει την υποχρέωση να αναδεικνύει και να πιέζει για την επίλυσή της. Η σιωπή ή ο κατευνασμός απέναντι στην Τουρκία για το Κυπριακό, αποδεικνύεται καταστροφική, καθώς, όπως φαίνεται και από τις παρεμβάσεις σε ενεργειακά έργα, η αναθεωρητική πλευρά ενθαρρύνεται να κλιμακώσει την απειλή της χρήσης ισχύος.

 
Πηγές και πληροφορίες από tanea.gr, paron.gr, huffingtonpost.gr, energia.gr, tovima.gr

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.