Υβριδική άρνηση αέρος: Το νέο πεδίο μάχης της «γκρίζας ζώνης» πάνω από την Ευρώπη

Μια νέα, ύπουλη μορφή πολέμου εκτυλίσσεται στους ευρωπαϊκούς ουρανούς, θολώνοντας τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ ειρήνης και σύγκρουσης. Πρόσφατα γεγονότα σε όλη την ήπειρο, από τη Δανία που επέβαλε μια εθνική απαγόρευση στις πτήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) έως τα μαχητικά του ΝΑΤΟ που αναχαίτισαν ρωσικά drones πάνω από την Πολωνία, αποκαλύπτουν μια συντονισμένη στρατηγική που οι αναλυτές αποκαλούν πλέον «υβριδική άρνηση αέρος». Αυτή η τακτική χρησιμοποιεί φαινομενικά απλά, χαμηλού κόστους drones για να επιφέρει δυσανάλογα πλήγματα στην ασφάλεια, την οικονομία και τη δημόσια εμπιστοσύνη.

Η ανατομία μιας νέας απειλής

Η έννοια της «άρνησης αέρος» (air denial) είναι μια καθιερωμένη στρατιωτική τακτική εν καιρώ πολέμου, που στοχεύει στον περιορισμό της ελευθερίας κινήσεων των εχθρικών αεροπορικών δυνάμεων μέσω μαχητικών περιπολιών ή πυραυλικών συστημάτων. Ωστόσο, η σύγχρονη εκδοχή της μεταφέρεται πλέον στην «γκρίζα ζώνη», όπου αντίπαλοι αξιοποιούν drones για να αμφισβητήσουν την εθνική κυριαρχία και να διαταράξουν την πολιτική και στρατιωτική ζωή, χωρίς να προκαλέσουν μια ολοκληρωτική σύγκρουση.

Η Δανία χαρακτήρισε τις πρόσφατες παραβιάσεις του εναέριου χώρου της ως «υβριδικές επιθέσεις», μια εκτίμηση που ενισχύεται από παρόμοια περιστατικά σε όλη την Ευρώπη. Άγνωστης ταυτότητας drones εντοπίστηκαν πάνω από το κύριο αεροδρόμιο της Νορβηγίας, κοντά σε ναυτική βάση της Σουηδίας, αλλά και στη Γερμανία. Παράλληλα, ένα ρωσικό drone παρέμεινε για σχεδόν μία ώρα στον εναέριο χώρο της Ρουμανίας, αναδεικνύοντας το εύρος του φαινομένου.

 
Το ασύμμετρο πλεονέκτημα των Drones

Η αποτελεσματικότητα των drones σε αυτές τις υβριδικές επιχειρήσεις πηγάζει από τρία βασικά χαρακτηριστικά: την εύκολη πρόσβαση, το χαμηλό κόστος και τον ελάχιστο κίνδυνο για τον επιτιθέμενο.

1. Πρόσβαση και Εκμετάλλευση: Τα drones επιχειρούν σε χαμηλά υψόμετρα, σε έναν χώρο που οι αναλυτές ονομάζουν «air littoral». Σε αυτό το πολυσύχναστο περιβάλλον, οι διακρίσεις μεταξύ στρατιωτικού και πολιτικού εναέριου χώρου είναι θολές, προσφέροντας συνεχείς ευκαιρίες για εκμετάλλευση από αντίπαλες δυνάμεις.
2. Δυσανάλογος Αντίκτυπος: Το κόστος χρήσης των drones είναι ελάχιστο σε σύγκριση με το κόστος αναχαίτισής τους. Για παράδειγμα, στον πολωνικό εναέριο χώρο, το ΝΑΤΟ χρησιμοποίησε πυραύλους αξίας από 500.000 έως 1 εκατομμύριο δολάρια για να καταρρίψει ρωσικά drones που κόστιζαν περίπου 10.000 δολάρια το καθένα. Ένα μόνο drone, ασύγκριτα φθηνότερο από οποιοδήποτε σύγχρονο αεροσκάφος, μπορεί να παραλύσει τη λειτουργία ενός αεροδρομίου, επηρεάζοντας χιλιάδες επιβάτες και εμπορεύματα εκατομμυρίων.
3. Υψηλή Απόδοση, Χαμηλός Κίνδυνος: Η απουσία πιλότου και, συνήθως, οπλισμού, επιτρέπει στους δράστες να διεξάγουν υβριδικό πόλεμο με μειωμένο κίνδυνο κλιμάκωσης. Η χρήση εμπορικά διαθέσιμων συστημάτων (off-the-shelf) προσφέρει «πιστευτή άρνηση», καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολο τον εντοπισμό και την απόδοση ευθυνών. Ουσιαστικά, η στρατηγική αυτή αντιστρέφει το ρίσκο, μεταφέροντάς το στη χώρα-στόχο: είτε θα επιτρέψει στα drones να πετούν ανενόχλητα, παραχωρώντας τον έλεγχο του εναέριου χώρου της, είτε θα ρισκάρει την κατάρριψή τους, με πιθανές παράπλευρες απώλειες στο έδαφος.

Στρατηγικές επιπτώσεις και αμυντικές προκλήσεις

Οι συνέπειες της υβριδικής άρνησης αέρος υπερβαίνουν την άμεση φυσική απειλή. Σε καιρό ειρήνης, μπορούν να παραλύσουν το εμπόριο, να προκαλέσουν φόβο στους πολίτες και να διαβρώσουν την εμπιστοσύνη προς τους κρατικούς θεσμούς. Κάθε περιστατικό αναγκάζει τις κυβερνήσεις να εξηγήσουν την αδυναμία τους να αποτρέψουν τέτοιες εισβολές. Το κλείσιμο αεροδρομίων προκαλεί καθυστερήσεις, εκτρέπει πτήσεις και δημιουργεί αναταράξεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες, με τεράστιο οικονομικό κόστος.

Οι συμβατικές στρατιωτικές άμυνες, σχεδιασμένες για την αντιμετώπιση προηγμένων αεροσκαφών και πυραύλων, αποδεικνύονται ανεπαρκείς απέναντι σε drones που κινούνται εντός του πολιτικού εναέριου χώρου. Η απειλή αυτή δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Η Κίνα εφαρμόζει παρόμοιες τακτικές εναντίον της Ταϊβάν, της Ιαπωνίας και άλλων γειτονικών χωρών, αποκαλύπτοντας μια παγκόσμια ευπάθεια.

Για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης, οι Ηνωμένες Πολιτείες καλούνται να επεκτείνουν τα συστήματα αντι-drone προστασίας (όπως το Golden Dome) πέρα από τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις, καλύπτοντας πολιτικά αεροδρόμια και άλλες υποδομές ζωτικής σημασίας. Η λύση δεν βρίσκεται σε ακριβά και περίπλοκα συστήματα, αλλά σε χαμηλού κόστους, συνεχώς ανεπτυγμένα αντίμετρα που μπορούν να προστατεύσουν τον εναέριο χώρο σε μεγάλη κλίμακα. Η αναγνώριση αυτής της στρατηγικής ως μιας μορφής «οπλοποιημένης αναστάτωσης» (weaponized disruption) είναι το πρώτο και κρισιμότερο βήμα για την αποτελεσματική της αντιμετώπιση.

mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.