Η φτώχεια στην Ελλάδα το 2025 – Μια επιστροφή στη σκιά των ανισοτήτων

Η κοινωνική κόπωση πίσω από τους δείκτες

 
Η Έκθεση για τη Φτώχεια στην Ελλάδα 2025, έβδομη συνεχόμενη του Ελληνικού Δικτύου για την Καταπολέμηση της Φτώχειας (EAPN Greece), αποτελεί ίσως την πιο ολοκληρωμένη και αιχμηρή αποτύπωση της κοινωνικής πραγματικότητας στη χώρα. Με βάση επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ευρήματα ερευνών πεδίου και μαρτυρίες πολιτών που βιώνουν τη φτώχεια, το κείμενο φωτίζει με ενάργεια μια Ελλάδα που παρά την οικονομική «ανάκαμψη», βλέπει τις κοινωνικές ανισότητες να βαθαίνουν.

Σε μια συγκυρία διεθνούς αστάθειας —πόλεμοι, ενεργειακές κρίσεις, γεωπολιτικές αναταράξεις—, η ελληνική κοινωνία βιώνει μια παρατεταμένη εσωτερική κρίση επιβίωσης: χαμηλοί μισθοί, ακρίβεια, επισφάλεια και ένα κοινωνικό κράτος που συχνά αδυνατεί να σταθεί στο ύψος των αναγκών.

 
Κεντρικά ευρήματα – Η φτώχεια επιμένει και μεταλλάσσεται

Το 2025, 26,9% του πληθυσμού, δηλαδή 2,74 εκατομμύρια άνθρωποι, βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού — αύξηση 0,8 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με το 2024.

Η παιδική φτώχεια παραμένει δραματικά υψηλή (22,4%), ενώ η σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση αυξάνεται. Παράλληλα, η εργαζόμενη φτώχεια εδραιώνεται: ολοένα και περισσότεροι πολίτες με μόνιμη απασχόληση δεν καταφέρνουν να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες. Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα καλύπτει μόλις το 60% του ορίου φτώχειας, επιβεβαιώνοντας την αδυναμία των υφιστάμενων επιδοματικών μηχανισμών να αναχαιτίσουν την εξαθλίωση.

 
Δομικές αιτίες – Το ατελές κοινωνικό κράτος

Η έκθεση εντοπίζει το πρόβλημα σε μια διπλή αδυναμία:

1. Δομική υστέρηση των κοινωνικών πολιτικών, που παραμένουν αποσπασματικές, γραφειοκρατικές και συχνά αναιρούνται από τη δημοσιονομική πολιτική.
2. Ανισοκατανομή πλούτου και ευκαιριών: το φτωχότερο 25% του πληθυσμού κατέχει μόλις το 10,3% του συνολικού εισοδήματος, ενώ το πλουσιότερο 25% συγκεντρώνει το 45,6%.

Ο συντελεστής Gini, σταθερός στο 31,8%, καταδεικνύει ότι η εισοδηματική ανισότητα έχει παγιωθεί. Η κοινωνική κινητικότητα μειώνεται, η αγοραστική δύναμη διαβρώνεται και η φορολογία εξακολουθεί να επιβαρύνει δυσανάλογα τα ασθενέστερα νοικοκυριά.

 
Η στέγη και η ενέργεια ως νέες γραμμές φτώχειας

Η στεγαστική ανασφάλεια αναδεικνύεται ως μείζον ζήτημα. Το 27% των πολιτών ζει σε υπερπλήρεις κατοικίες, ενώ η ενεργειακή φτώχεια αγγίζει ευρύτατα στρώματα. Η αναστολή του προγράμματος ΤΕΒΑ και η καθυστέρηση εφαρμογής της νέας φάσης του έχουν αφήσει κενά στην πρόσβαση βασικών αγαθών.

Τα ερευνητικά προγράμματα POVE.R.RE και REVERTER αποτυπώνουν με ακρίβεια τη νέα πολυδιάστατη φτώχεια: αγροτική, ενεργειακή, ψυχοκοινωνική. Το Ελληνικό Παρατηρητήριο Ε.ΠΑ.Φ.Ε.Σ. προτείνει ενδυνάμωση των δήμων και καλύτερο συντονισμό μεταξύ κράτους και τοπικής αυτοδιοίκησης.

 
Η Εθνική Στρατηγική: καλή πρόθεση, μικρή απήχηση

Η Εθνική Στρατηγική για την Κοινωνική Ένταξη και τη Μείωση της Φτώχειας (2021–2027), αν και διαρθρωμένη σε τέσσερις επιχειρησιακούς άξονες (πρόσβαση σε πόρους, υπηρεσίες, εργασία, διακυβέρνηση), αξιολογείται ως ανεπαρκώς εφαρμοσμένη.

Η διακυβέρνηση χαρακτηρίζεται από χαμηλό συντονισμό και περιορισμένη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. Η αρχή “τίποτα για εμάς χωρίς εμάς”, που διατυπώνουν οι άνθρωποι που βιώνουν φτώχεια, παραμένει γράμμα κενό χωρίς θεσμοθετημένους μηχανισμούς συμμετοχής.

Η Ελλάδα κινδυνεύει να μείνει εκτός των στόχων της Ευρώπης 2030, που προβλέπουν μείωση κατά 15 εκατομμύρια των ανθρώπων σε φτώχεια και αύξηση της απασχόλησης και της εκπαίδευσης ενηλίκων.

 
Αόρατοι πληθυσμοί – Οι σκιές της κοινωνίας

Η Έκθεση αναδεικνύει τις «αόρατες» ομάδες: πρόσφυγες, μονογονεϊκές οικογένειες, γυναίκες που βιώνουν βία, ηλικιωμένοι χωρίς φροντίδα, Ρομά, άτυποι φροντιστές, αγροτικοί πληθυσμοί.
Οι μορφές φτώχειας δεν είναι μόνο οικονομικές αλλά και ψηφιακές, ψυχικές, πολιτισμικές. Το 75% των νοικοκυριών με μικρά παιδιά δεν έχει πρόσβαση σε δομές παιδικής φροντίδας, ενώ η κατ’ οίκον φροντίδα ηλικιωμένων παραμένει πολυτέλεια για τους περισσότερους.

 
Κύριες συστάσεις – Μια νέα κοινωνική αρχιτεκτονική

Η Έκθεση εισηγείται ένα πλέγμα πέντε στρατηγικών κατευθύνσεων:

1. Αναγνώριση των αόρατων πληθυσμών με συστηματική συλλογή δεδομένων και συμμετοχικό σχεδιασμό.
2. Μεταρρύθμιση των δομών με ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης και διατομεακή συνεργασία.
3. Στήριξη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των επαγγελματιών φροντίδας.
4. Θεσμοθέτηση της φωνής των φτωχών πολιτών σε επίπεδο λήψης αποφάσεων.
5. Δικαιότερη φορολογική πολιτική και κοινωνικά δίκαιη πράσινη μετάβαση.

 
Αξιολόγηση – Το κοινωνικό συμβόλαιο σε κρίση

Η Έκθεση για τη Φτώχεια στην Ελλάδα 2025 δεν περιορίζεται σε στατιστικές. Είναι μια προειδοποίηση: η χώρα κινδυνεύει να παγιδευτεί σε έναν φαύλο κύκλο κοινωνικής κόπωσης και απουσίας εμπιστοσύνης.

Η οικονομική ανάπτυξη χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη δεν είναι πρόοδος — είναι αριθμητική ψευδαίσθηση. Η ενδυνάμωση της κοινωνίας των πολιτών, η συμμετοχή των πολιτών που βιώνουν φτώχεια και η θεσμική επανεκκίνηση του κοινωνικού κράτους αποτελούν όχι επιλογή, αλλά αναγκαιότητα επιβίωσης της δημοκρατίας.

Πηγή: Έκθεση για τη Φτώχεια στην Ελλάδα 2025, Ελληνικό Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας (EAPN Greece), Σεπτέμβριος 2025.

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.