Πού πήγαν οι 180.000 θέσεις εργασίας του ΤΑΑ; (4)

Ο στόχος υπάρχει, καταγεγραμμένος επίσημα από το 2021. Το ίδιο το Ελεγκτικό Συνέδριο τεκμηριώνει γιατί κανείς δεν μπορεί σήμερα να πει με βεβαιότητα πόσο κοντά του βρισκόμαστε

 
Ο στόχος υπάρχει, και είναι συγκεκριμένος: σύμφωνα με ανάλυση της Τράπεζας της Ελλάδος που είναι ενσωματωμένη στο ίδιο το σχέδιο «Ελλάδα 2.0», η πλήρης εφαρμογή του ΤΑΑ μπορεί δυνητικά να συμβάλει στη δημιουργία 180.000 θέσεων εργασίας. Δεν είναι όμως ο αριθμός το πρόβλημα — είναι το ότι, σύμφωνα με επίσημη έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, το ίδιο το σύστημα παρακολούθησης του ΤΑΑ έχει δομικές αδυναμίες που καθιστούν αδύνατο τον έγκαιρο και αξιόπιστο εντοπισμό του πόσο κοντά ή μακριά βρίσκεται η χώρα από αυτόν τον στόχο.

 
ΓΙΑΤΊ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ

Στα τρία προηγούμενα άρθρα της σειράς εξετάσαμε τη μακροοικονομική εικόνα, την κατανομή των πόρων και την ιδιοκτησιακή διάσταση του ΤΑΑ. Σε όλα καταλήγαμε στο ίδιο σημείο: η απουσία ενός καθαρού, δημόσιου δείκτη «θέσεις εργασίας ανά ευρώ ΤΑΑ». Αυτό το κείμενο πηγαίνει στην πηγή του προβλήματος. Δεν πρόκειται απλώς για έλλειψη δημοσιότητας. Πρόκειται, όπως δείχνει η επίσημη ελεγκτική αρχή του κράτους, για δομικό κενό στο ίδιο το σύστημα που θα έπρεπε να παράγει αυτόν τον δείκτη.

 
Ο ΣΤΌΧΟΣ: 180.000 ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Το σχέδιο «Ελλάδα 2.0» δεν είναι αόριστο ως προς τις φιλοδοξίες του για την απασχόληση. Στη δημόσια σελίδα του σχεδίου, στην ενότητα με τους στρατηγικούς στόχους και τα οφέλη, παρατίθεται ανάλυση της Τράπεζας της Ελλάδος σύμφωνα με την οποία η πλήρης εφαρμογή του σχεδίου -δηλαδή η πλήρης αξιοποίηση της χρηματοδότησης και η ολοκλήρωση όλων των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων- μπορεί δυνητικά να αυξήσει το πραγματικό ΑΕΠ κατά 6,9% και να συμβάλει στη δημιουργία 180.000 θέσεων εργασίας. Αυτός ο αριθμός δεν είναι επικοινωνιακό εύρημα τρίτου μέρους· είναι μέρος του ίδιου του εγκεκριμένου εθνικού σχεδίου, βασισμένος σε ανάλυση της κεντρικής τράπεζας της χώρας.

Το ερώτημα που προκύπτει φυσικά είναι απλό: πέντε χρόνια μετά την έναρξη του προγράμματος και με την τυπική του ολοκλήρωση να πλησιάζει, πόσο κοντά βρισκόμαστε σε αυτές τις 180.000 θέσεις; Η απάντηση, όπως δείχνει η έρευνα, δεν βρίσκεται πουθενά δημοσιευμένη με τρόπο που να επιτρέπει αξιόπιστη επαλήθευση.

 
ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟΎ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

Το 2024, το Ελεγκτικό Συνέδριο διενήργησε έλεγχο με τίτλο «Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας: Οι διαδικασίες παρακολούθησης των έργων διασφαλίζουν τον έγκαιρο εντοπισμό και την αντιμετώπιση τυχόν καθυστερήσεων κατά την υλοποίησή τους;» (Έκθεση Ελέγχου 2/2024). Το πόρισμα, σε αδρές γραμμές, είναι όχι.

• Το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα του ΤΑΑ (ΟΠΣ ΤΑ) δεν προβλέπει υποχρεωτική καταγραφή αναλυτικού ενδιάμεσου χρονοδιαγράμματος για κάθε έργο -μόνο τελικές ημερομηνίες οροσήμων- και δεν διαθέτει αυτοματοποιημένες ειδοποιήσεις για επικείμενες καθυστερήσεις.
• Δεν υπάρχει καν επίσημος ορισμός του τι συνιστά «καθυστέρηση» ούτε κριτήρια διαβάθμισής της σε σοβαρή ή μη -παρά μόνο σύνδεση με την τελική ημερομηνία οροσήμου, όταν πλέον συχνά είναι αργά για διορθωτική παρέμβαση.
• Στην πλειονότητα των ελεγχθέντων έργων εντοπίστηκε υποστελέχωση των φορέων υλοποίησης, ενώ οι τεχνικοί σύμβουλοι που προσλήφθηκαν για ενίσχυση δεν κατέγραφαν συστηματικά τις καθυστερήσεις στις αναφορές τους.
• Πολλοί φορείς παρακολουθούν την πρόοδο εκτός του επίσημου συστήματος -μέσω email, αρχείων Excel ή ιδιωτικών εργαλείων διαχείρισης έργων- χωρίς διασύνδεση με το ΟΠΣ ΤΑ, με αποτέλεσμα η επίσημη «φωτογραφία» της προόδου να μην αντανακλά πάντα την πραγματική κατάσταση.

 
ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

Ανάμεσα στα τέσσερα έργα που εξέτασε αναλυτικά το Ελεγκτικό Συνέδριο περιλαμβανόταν και έργο που αφορά ευθέως την απασχόληση: η επιχορήγηση της ΔΥΠΑ για προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανακατάρτισης εργαζομένων και ανέργων, με ορόσημο την ολοκλήρωση κατάρτισης για 150.000 συμμετέχοντες έως το τέλος του 2022 και συνολικά 500.000 έως το 2025.

Το πρώτο ορόσημο (150.000 συμμετέχοντες) επιτεύχθηκε τελικά στις 21.7.2023 -με καθυστέρηση περίπου επτά μηνών σε σχέση με τη συμφωνηθείσα ημερομηνία. Το εύρημα του ελέγχου δεν είναι απλώς η καθυστέρηση αυτή καθαυτή -καθυστερήσεις είναι αναμενόμενες σε προγράμματα αυτής της κλίμακας. Το εύρημα είναι ότι η καθυστέρηση δεν καταγράφηκε καν στα επίσημα δελτία παρακολούθησης του συστήματος, ούτε στις μηνιαίες αναφορές που όφειλε να υποβάλλει ο φορέας υλοποίησης, ούτε στο μητρώο κινδύνων του τεχνικού συμβούλου, ο οποίος σημείωνε ρητά ότι «δεν διαπιστώθηκε κάποιος ιδιαίτερα σημαντικός κίνδυνος» ενώ η καθυστέρηση ήδη υφίστατο.

Με άλλα λόγια: ακόμη και το πιο άμεσα συνδεδεμένο με την απασχόληση έργο του δείγματος που εξετάστηκε είχε ήδη καθυστερήσει σημαντικά χωρίς αυτό να είναι ορατό μέσα από το επίσημο σύστημα παρακολούθησης του κράτους. Αν αυτό συνέβη σε ένα από τα τέσσερα έργα που το Ελεγκτικό Συνέδριο επέλεξε να ελέγξει σε βάθος, το ερώτημα για τα εκατοντάδες άλλα έργα του προγράμματος παραμένει ανοιχτό.

 
Η ΣΥΓΧΥΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΝΟΜΟ

Όπως αναδείξαμε στο δεύτερο άρθρο της σειράς, ο αριθμός που κυκλοφορεί συχνότερα στη δημόσια συζήτηση για θέσεις εργασίας -περίπου 15.000- προέρχεται στην πραγματικότητα από απολογισμό του Αναπτυξιακού Νόμου, ενός ξεχωριστού εργαλείου κρατικών ενισχύσεων που λειτουργεί παράλληλα με το ΤΑΑ. Η συχνή σύγχυση των δύο εργαλείων στην πολιτική επικοινωνία δεν είναι τυχαία σύμπτωση· είναι σύμπτωμα της ίδιας απουσίας σαφούς, αυτοτελούς λογοδοσίας για το τι πέτυχε συγκεκριμένα το ΤΑΑ σε επίπεδο απασχόλησης.

Παράλληλα, τα στοιχεία του συστήματος ΕΡΓΑΝΗ δείχνουν μια οικονομία με σαφώς θετική δυναμική στην αγορά εργασίας -το ισοζύγιο προσλήψεων-αποχωρήσεων στον ιδιωτικό τομέα ήταν θετικό κατά περίπου 132.730 θέσεις μόνο τον Μάιο του 2026. Ωστόσο πρόκειται για συνολικό δείκτη της οικονομίας, χωρίς καμία δυνατότητα διάκρισης του ποιο μέρος αυτής της δυναμικής οφείλεται σε έργα και επενδύσεις που χρηματοδοτήθηκαν από το ΤΑΑ και ποιο σε γενικότερους παράγοντες -τουριστική εποχικότητα, πιστωτική επέκταση, ή απλώς τον φυσικό κύκλο της οικονομίας.

 
ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΑΥΤΟ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

Η αδυναμία επαλήθευσης δεν σημαίνει αυτόματα ότι ο στόχος των 180.000 θέσεων απέτυχε. Μπορεί να έχει επιτευχθεί, να τον έχει ξεπεράσει, ή να υπολείπεται σημαντικά -δεν υπάρχει τρόπος να το γνωρίζουμε με βεβαιότητα από τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία. Αυτή ακριβώς είναι η ουσία του προβλήματος: ένα πρόγραμμα 36 δισ. ευρώ, με ρητό και ποσοτικοποιημένο στόχο απασχόλησης ενσωματωμένο στο ίδιο του το εγκεκριμένο σχέδιο, δεν διαθέτει δημόσιο μηχανισμό που να επιτρέπει σε πολίτη, δημοσιογράφο ή ερευνητή να ελέγξει αν αυτός ο στόχος επιτεύχθηκε. Το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν εξέτασε το αν επιτεύχθηκε ο στόχος -εξέτασε αν το σύστημα θα μπορούσε, καν, να το ανιχνεύσει εγκαίρως. Και η απάντηση που έδωσε ήταν πως το σύστημα, όπως ήταν σχεδιασμένο έως το 2024, δεν θα μπορούσε.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ΕΥΣΤΑ, μετά τη διενέργεια του ελέγχου, δήλωσε ότι προχώρησε σε ορισμένες διορθωτικές ενέργειες -όπως η προσθήκη αυτοματοποιημένης ειδοποίησης όταν παρέρχεται ο χρόνος εκπλήρωσης οροσήμου. Πρόκειται όμως, όπως επισημαίνει και το ίδιο το Ελεγκτικό Συνέδριο, για μερική διόρθωση που ενεργοποιείται μόνο μετά την παρέλευση της προθεσμίας, όχι για την ανάπτυξη ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης στα ενδιάμεσα, κρίσιμα στάδια υλοποίησης κάθε έργου.

 
ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΑΡΘΡΩΝ

Η σειρά που ολοκληρώνεται εδώ αποκαλύπτει ένα ΤΑΑ που πέτυχε μετρήσιμα αποτελέσματα σε επίπεδο συνολικών επενδύσεων, αλλά παραμένει αδιαφανές ή ελλιπώς τεκμηριωμένο σε τρία κρίσιμα ερωτήματα που θα έπρεπε να είναι τα πιο εύκολα να απαντηθούν: ποιος ωφελήθηκε, πόσες θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν πραγματικά, και ποιος τελικά κατέχει τις υποδομές που χτίστηκαν. Το κοινό νήμα και στα τέσσερα άρθρα δεν είναι κακή πρόθεση ή σκάνδαλο. Είναι η απουσία ενός θεσμικού αντανακλαστικού: να χτίζεται, παράλληλα με κάθε μεγάλο πρόγραμμα χρηματοδότησης, ένας εξίσου ισχυρός μηχανισμός δημόσιας λογοδοσίας για τα αποτελέσματά του.

 
Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΙΚΟΝΑ

Το πόρισμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου εντοπίζει κάτι πιο διδακτικό από την ίδια την καθυστέρηση: το ΟΠΣ ΤΑ, το πληροφοριακό σύστημα του ΤΑΑ, χτίστηκε πάνω στην προϋπάρχουσα πλατφόρμα του ΕΣΠΑ -ενός εργαλείου σχεδιασμένου να παρακολουθεί τη ροή δαπανών, όχι την επίτευξη οροσήμων. Το ΤΑΑ, σε αντίθεση με το ΕΣΠΑ, πληρώνει με βάση αποτελέσματα και όχι δαπάνες -αλλά το σύστημα που το παρακολουθεί σχεδιάστηκε ακόμη με τη λογική του παλιού μοντέλου. Αυτό το τεχνικό, φαινομενικά ασήμαντο σχεδιαστικό λάθος είναι, ουσιαστικά, η ρίζα όλων των υπόλοιπων ευρημάτων. Το ΕΠΑ 2026-2030 και κάθε επόμενο εθνικό αναπτυξιακό πρόγραμμα θα κληρονομήσουν το ίδιο ερώτημα: θα σχεδιαστεί, αυτή τη φορά, ένα σύστημα παρακολούθησης φτιαγμένο εξαρχής για τη λογική των αποτελεσμάτων, ή θα ξαναχτιστεί πάνω στα θεμέλια του παλιού, με τα ίδια αόρατα κενά; Αυτό είναι το πιο συγκεκριμένο, πρακτικό ερώτημα που θα έπρεπε να θέτει κάθε επόμενη κυβέρνηση πριν υπογράψει τον επόμενο μεγάλο χρηματοδοτικό κύκλο.

 
Πηγές στοιχείων: Ελεγκτικό Συνέδριο, Έκθεση Ελέγχου 2/2024 «Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας: Οι διαδικασίες παρακολούθησης των έργων…»· greece20.gov.gr (στόχοι-στρατηγική-οφέλη, ανάλυση Τράπεζας της Ελλάδος)· στοιχεία συστήματος ΕΡΓΑΝΗ (Υπουργείο Εργασίας, 2026)· δημοσιεύματα για τον απολογισμό του Αναπτυξιακού Νόμου. Ανάλυση, σύνθεση και αξιολόγηση: LENS της mywaypress.gr.

 
Συντακτική σημείωση & πολιτική AI: Κάθε δημοσιευμένο άρθρο στο  mywaypress.gr αποτελεί προϊόν ουσιαστικού συντακτικού ελέγχου και ανθρώπινης επιμέλειας, η οποία φέρει την αποκλειστική συντακτική ευθύνη του περιεχομένου (EU AI Act, Art. 50.4). Τηρούμε πλήρως τους κανόνες διαφάνειας και τις εκάστοτε οδηγίες των Εθνικών Αρχών Εποπτείας της Αγοράς.

Φωτογραφία / Εικονογράφηση: Δημιουργήθηκε με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Generated Image).

Ανάλυση και σύνθεση: mywaypress.gr

© 2026 mywaypress.gr — Από το τι συμβαίνει στο τι σημαίνει