Μία μονάδα ανάπτυξης, μία μονάδα ακρίβειας
Το τριμηνιαίο δελτίο του ΙΟΒΕ δείχνει μια ελληνική οικονομία που το 2026 αναπτύσσεται με διπλάσιο ρυθμό από την Ευρωζώνη. Τα στοιχεία της πλήρους παρουσίασης δείχνουν και το κόστος: ο πραγματικός μισθός δεν έχει κινηθεί ουσιαστικά από το 2024, τα νοικοκυριά δεν αποταμιεύουν και ένα μεγάλο μέρος της αποκλιμάκωσης του χρέους οφείλεται στις τιμές.
Ανάλυση της mywaypress.gr
Το βασικό. Η Ελλάδα προβλέπεται να αναπτυχθεί κατά 1,8% το 2026, όταν η Ευρωζώνη θα αναπτυχθεί κατά 0,9%. Ο πληθωρισμός της όμως θα κινηθεί στο 4,0%, έναντι 3,0%. Η ανάπτυξη φτάνει στους κρατικούς δείκτες και στην αξία των περιουσιακών στοιχείων. Στον μισθό δεν έχει φτάσει: η πραγματική αμοιβή ανά μισθωτό αυξήθηκε μόλις 0,21% σε ένα έτος.
Γιατί μετρά. Το 2027 θα είναι χρονιά εκλογών και χωρίς το ΤΑΑ, με επιτόκια που αναμένεται να ανεβούν. Το ζήτημα δεν είναι αν η οικονομία θα συνεχίσει να μεγεθύνεται, αλλά ποιος θα σηκώσει το βάρος της προσαρμογής όταν τα εξωτερικά στηρίγματα αποσυρθούν.
Δύο διαφορές που αλληλοεξουδετερώνονται
+0,9 μ. · +1,0 μ.
Η υπεροχή της Ελλάδας έναντι της Ευρωζώνης το 2026: στην ανάπτυξη (1,8% έναντι 0,9%) και στον πληθωρισμό (4,0% έναντι 3,0%). Πηγή: ΙΟΒΕ, ΕΚΤ.
Σε κάθε τριμηνιαία παρουσίαση, ο πρώτος τίτλος είναι σχεδόν ο ίδιος: η Ελλάδα αναπτύσσεται ταχύτερα από την Ευρωζώνη. Ισχύει και τώρα. Το ΑΕΠ αυξήθηκε 1,9% το β΄ τρίμηνο σε ετήσια βάση, το ΙΟΒΕ προβλέπει 1,8% για το 2026 και η ΕΚΤ εκτιμά 0,9% για την Ευρωζώνη. Ο δεύτερος αριθμός σπάνια φτάνει στους τίτλους: ο εγχώριος πληθωρισμός έφτασε στο 4% στο εννεάμηνο, από 2,5% πέρυσι, και το ΙΟΒΕ τον εκτιμά στην περιοχή του 4% για το έτος (4,0% με τον εναρμονισμένο δείκτη), έναντι 3,0% για την Ευρωζώνη.
Η επιτάχυνση του 2026 είναι κυρίως ενεργειακή. Οι τιμές ενέργειας αυξήθηκαν 12%, ενώ ο δομικός πληθωρισμός υποχώρησε ελαφρά, στο 2,8% από 3%. Το Brent έφτασε τα $114 το βαρέλι τον Σεπτέμβριο, με τα Στενά του Ορμούζ αποκλεισμένα, και ο εναρμονισμένος δείκτης στην Ελλάδα εμφανίζεται στο διάγραμμα της έκθεσης κοντά στο 5% τον ίδιο μήνα, με την Ευρωζώνη κάτω από 4%. Αυτό που δεν είναι ενεργειακό είναι η διαφορά από την Ευρωζώνη: 0,8 μονάδες το 2025, όταν η ενεργειακή επίδραση ήταν περιορισμένη, και 1,0 το 2026. Το ενεργειακό σοκ είναι κοινό για την Ευρώπη. Η μόνιμη επιπλέον μονάδα είναι εγχώρια, και το ΙΟΒΕ την κατατάσσει ήδη ανάμεσα στους κινδύνους για τη σύγκλιση και την ανταγωνιστικότητα.
Η υπεροχή μιας μονάδας στην ανάπτυξη συνοδεύεται, λοιπόν, από μία μονάδα επιπλέον πληθωρισμού. Η ανάπτυξη μετριέται σε σταθερές τιμές· ο λογαριασμός του νοικοκυριού πληρώνεται σε τρέχουσες. Ακόμη και ο ρυθμός του έτους κρύβει επιβράδυνση: με 2,0% και 1,9% στα δύο πρώτα τρίμηνα και 1,8% για το σύνολο, το δεύτερο εξάμηνο πρέπει, με απλή αριθμητική, να κινηθεί γύρω στο 1,6%–1,7%. Η καλύτερη εικόνα του έτους ίσως είναι ήδη πίσω μας.
Ανάπτυξη χωρίς μισθό, κατανάλωση χωρίς μαξιλάρι
+0,21%
Ετήσια μεταβολή της πραγματικής αμοιβής ανά μισθωτό, β΄ τρίμηνο 2026. Το επίπεδο είναι ουσιαστικά σταθερό από τα μέσα του 2024.
Είναι ίσως το πιο αποκαλυπτικό νούμερο ολόκληρης της παρουσίασης. Μια οικονομία που αναπτύσσεται σχεδόν 2% τον χρόνο, με ανεργία που υποχωρεί, δίνει στον μισθωτό αύξηση πραγματικής αμοιβής 0,21%. Η αμοιβή κινείται γύρω στα €1.640 τον μήνα, σε τιμές 2021, από το δεύτερο εξάμηνο του 2024. Παράλληλα, το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος αυξήθηκε 2,7%, έναντι 2,6% στην Ευρωζώνη, επειδή οι αμοιβές ανέβηκαν ταχύτερα από την παραγωγικότητα. Τα δύο μαζί περιγράφουν μια εξίσωση χωρίς περιθώριο: ούτε πραγματική αύξηση για τον εργαζόμενο ούτε ανταγωνιστικό όφελος για τη χώρα.
Η δίκαιη ανάγνωση είναι ότι η ανάκαμψη είναι πραγματική. Το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο αυξήθηκε 14,3% μεταξύ 2019 και 2024, όταν στην Ευρωζώνη αυξήθηκε 6,2%. Το ερώτημα είναι πού πηγαίνει. Η πραγματική κατανάλωση ανά κάτοικο αυξήθηκε 14,4%, και το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών το 2024 ήταν αρνητικό, −2,5% του διαθέσιμου εισοδήματος, έναντι +14,5% στην ΕΕ-27 και +15,1% στην Ευρωζώνη. Η κατανάλωση απορροφά όλο το εισόδημα, και λίγο παραπάνω, χωρίς μαξιλάρι. Ο όγκος της το 2025 ήταν 14,1% πάνω από το 2019, έναντι 5,3% στην Ευρωζώνη.
Εδώ η «ανθεκτικότητα» που προβάλλει το ΙΟΒΕ αποκτά άλλο νόημα: νοικοκυριά που συνεχίζουν να ξοδεύουν χωρίς αποθεματικό. Κατά σκοπό, τη μεγαλύτερη συμβολή στην αύξηση της κατανάλωσης είχε η στέγαση, με 3,9 μονάδες έναντι 0,9 στην Ευρωζώνη, κάτι που συμβαδίζει με μια κατανάλωση που ακολουθεί το κόστος του να έχει κανείς σπίτι. Η ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται να αυξηθεί 1,4% το 2026, από 1,9% πέρυσι, και 1,5% το 2027.
Η στέγη: ο λογαριασμός που δεν χωράει στον πληθωρισμό
34,6% έναντι 18,9%
Στεγαστική επιβάρυνση ως ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος, Ελλάδα και ΕΕ, κατά το ειδικό κεφάλαιο του ΙΟΒΕ.
Το ειδικό κεφάλαιο της έκθεσης για τη στέγαση είναι το πιο πολιτικό της κομμάτι. Η Ελλάδα καταγράφει τη μεγαλύτερη στεγαστική επιβάρυνση στην ΕΕ και η επιβάρυνση δεν χτυπά ομοιόμορφα. Με στοιχεία του 2021, πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος δαπανούσε για στέγαση το 60,1% των νοικοκυριών που ενοικιάζουν, το 48,6% των ιδιοκτητών με στεγαστικό δάνειο και το 52,7% των νοικοκυριών ηλικίας 18–29 ετών. Στους ιδιοκτήτες χωρίς δάνειο το ποσοστό ήταν 12,6% και στις ηλικίες 55–84 ετών 21,8%.
Η άνοδος των τιμών το εξηγεί. Σύμφωνα με το διάγραμμα της έκθεσης, οι τιμές των ακινήτων σχεδόν διπλασιάστηκαν από το χαμηλό του 2017, ανεβαίνουν ταχύτερα από τα ενοίκια και απομακρύνονται από την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. Το ΙΟΒΕ σημειώνει κάτι που αξίζει να ειπωθεί καθαρά: τα καταγεγραμμένα ενοίκια υποεκτιμούν την πραγματική αύξηση, επειδή περιλαμβάνουν παλιά συμβόλαια με χαμηλότερες τιμές. Ο επίσημος δείκτης μετρά, δηλαδή, και το ενοίκιο που πληρώνει όποιος νοίκιασε πριν από χρόνια, όχι μόνο εκείνο που πληρώνει όποιος νοικιάζει σήμερα. Για τον νέο ενοικιαστή, ο πληθωρισμός του 4% είναι πιθανότατα υποεκτίμηση. Η ανάγνωση αυτή είναι δική μας.
Η άνοδος των τιμών ενισχύει τον πλούτο των ιδιοκτητών και μειώνει την προσιτότητα για όλους τους άλλους. Από τη μία πλευρά βρίσκονται το περιορισμένο απόθεμα κατοικιών μετά την κατάρρευση της οικοδομής στην κρίση, το κόστος κατασκευής και η ξένη ζήτηση, με το πρόγραμμα της Χρυσής Βίζα να ενισχύει τις άμεσες ξένες επενδύσεις σε ακίνητα. Από την άλλη, η προσφορά αρχίζει να αντιδρά: οι άδειες αυξήθηκαν 10,9% και ο όγκος της οικοδομικής δραστηριότητας 31,6%. Η Εθνική Στρατηγική Στεγαστικής Πολιτικής του 2026 κινείται σε τρεις άξονες, προσφορά, ζήτηση και ιδιοκατοίκηση. Μια επιφύλαξη, δική μας: οι ενισχύσεις στη ζήτηση, όπως η επιστροφή ενοικίου, σε αγορά με περιορισμένη προσφορά κινδυνεύουν να απορροφηθούν εν μέρει από τα ίδια τα ενοίκια. Όλα κρίνονται από το πόσο γρήγορα θα ανταποκριθεί η προσφορά.
Η αριθμητική του χρέους
146,1% → 136,7% → 128,8%
Χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ: 2025, 2026 (εκτίμηση) και 2027 (στόχος του προσχεδίου προϋπολογισμού).
Η αποκλιμάκωση του χρέους είναι το πιο χειροπιαστό επίτευγμα της δημοσιονομικής προσαρμογής: πάνω από 17 μονάδες του ΑΕΠ σε δύο χρόνια. Ο πίνακας του προσχεδίου κρύβει όμως μια ανακολουθία. Το πρωτογενές πλεόνασμα μειώνεται από 4,9% του ΑΕΠ το 2025 σε 3,6% φέτος και 3,3% το 2027. Το συνολικό ισοζύγιο, μετά τους τόκους, είναι μόλις 0,6% και 0,3%. Οι τόκοι απορροφούν, δηλαδή, περίπου 3% του ΑΕΠ, σχεδόν ολόκληρο το πρωτογενές πλεόνασμα. Αν το χρέος πέφτει 9,4 μονάδες το 2026 και 7,9 το 2027, δεν πέφτει επειδή το κράτος αποπληρώνει δάνεια από πλεονάσματα. Πέφτει επειδή ο παρονομαστής, το ονομαστικό ΑΕΠ, μεγαλώνει ταχύτερα από το χρέος.
Ο χονδρικός υπολογισμός της mywaypress.gr είναι αποκαλυπτικός. Με πραγματική ανάπτυξη 1,9% και χρέος 136,7%, η πραγματική ανάπτυξη εξηγεί περίπου 2,5 από τις 7,9 μονάδες του 2027 και το συνολικό ισοζύγιο μόλις 0,3. Το υπόλοιπο προέρχεται από την άνοδο των τιμών στον παρονομαστή και από άλλες προσαρμογές, όπως τα ταμειακά διαθέσιμα, που η έκθεση δεν αναλύει. Με αποπληθωριστή του ΑΕΠ από 2% ως 3%, οι τιμές εξηγούν περίπου από το ένα τρίτο έως το ένα μισό της αποκλιμάκωσης, και στις δύο χρονιές. Είναι εκτίμηση και όχι εύρημα του ΙΟΒΕ, αλλά η τάξη μεγέθους είναι δύσκολο να αμφισβητηθεί.
Ο φετινός προϋπολογισμός δείχνει τον ίδιο μηχανισμό. Στο οκτάμηνο, σε ταμειακή βάση, το πρωτογενές πλεόνασμα ήταν €6,53 δισ. (2,5% του ΑΕΠ), έναντι στόχου €4,99 δισ. Η υπέρβαση προήλθε από τα έσοδα, που ξεπέρασαν τον στόχο κατά €2,33 δισ., με υπεραπόδοση σε ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων. Ο ΦΠΑ εισπράττεται πάνω σε τιμές που ανεβαίνουν 4–5% τον χρόνο, και η υπεραπόδοσή του δεν είναι ουδέτερη ως προς τον πληθωρισμό, αν και το ΙΟΒΕ δεν το αποδίδει ρητά. Οι δαπάνες ξεπέρασαν τον στόχο κατά €1,20 δισ., με επιτάχυνση των δαπανών του ΤΑΑ και αύξηση σε όλες τις υποκατηγορίες. Τα έσοδα αυξήθηκαν 6,0%, οι δαπάνες 11,5%. Ένα μέρος της δαπάνης είναι προσωρινό, χρηματοδοτείται από ευρωπαϊκά κονδύλια και λήγει με το ΤΑΑ. Το ΙΟΒΕ προειδοποιεί πάντως ότι η υπεραπόδοση οφείλεται εν μέρει και σε ετεροχρονισμούς πληρωμών και εισπράξεων.
Ο αντίλογος είναι βάσιμος. Ο πρόεδρος του ΙΟΒΕ, Γιάννης Ρέτσος, ανέδειξε τη δημοσιονομική σταθερότητα ως προϋπόθεση για την ανάκαμψη της επενδυτικής εμπιστοσύνης, και το περιβάλλον δεν συγχωρεί χαλαρότητα: το Euribor τριών μηνών αναμένεται κοντά στο 2,8% στα τέλη του 2026 και στο 3,4% στα τέλη του 2027, όταν πριν από ένα τρίμηνο η προσδοκία για το 2027 ήταν 2,8%. Το επιχείρημα δεν είναι ότι η σταθερότητα πρέπει να θυσιαστεί. Είναι ότι το κόστος και το όφελός της κατανέμονται άνισα και κανείς δεν τα μετρά.
Μεταβιβάσεις ή επιδοτήσεις: μια επιλογή με εκλογικό πρόσημο
Ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, καθηγητής Νίκος Βέττας, έθεσε το δίλημμα καθαρά: για τη στήριξη των νοικοκυριών απέναντι στον πληθωρισμό, οι άμεσες και στοχευμένες μεταβιβάσεις είναι συχνά αποτελεσματικότερες από τις επιδοτήσεις στην τελική τιμή, οι οποίες αμβλύνουν τον μηχανισμό των τιμών. Η οικονομική λογική είναι σαφής: η επιδότηση στην τιμή στηρίζει τη ζήτηση που ανεβάζει τις τιμές, ενώ η στοχευμένη μεταβίβαση προστατεύει όσους έχουν ανάγκη με μικρότερο κόστος. Η πολιτική λογική δείχνει αλλού. Η επιδότηση είναι ορατή, καθολική και άμεση. Η στοχευμένη μεταβίβαση απαιτεί από το κράτος να αποφασίσει ποιος δικαιούται και ποιος όχι, δηλαδή να αναλάβει πολιτικό κόστος. Η έκθεση ονομάζει ρητά τον κίνδυνο επιβράδυνσης των μεταρρυθμίσεων ενόψει των εκλογών του 2027. Ότι σε προεκλογική περίοδο η πρώτη επιλογή έχει πλεονέκτημα είναι δική μας ανάγνωση.
Γι’ αυτό το τεστ των επόμενων μηνών δεν είναι το ύψος της στήριξης αλλά ο σχεδιασμός της. Η φορολογική μεταρρύθμιση και οι παρεμβάσεις της ΔΕΘ ανέρχονται σε €605 εκατ. για το 2026, €2,2 δισ. για το 2027 και €3,6 δισ. έως το 2030. Όποιο πακέτο ανακοινωθεί, αν περιορίζεται σε μειώσεις τιμών, θα δείχνει ότι υπερίσχυσε η προεκλογική λογική· αν στηρίζεται σε στοχευμένες μεταβιβάσεις, ότι υπερίσχυσε η οικονομική.
2027: όταν η επένδυση πρέπει να σταθεί μόνη της
6,5% → 4,0%
Ακαθάριστες πάγιες επενδύσεις, ετήσια μεταβολή, 2026 και 2027 (πρόβλεψη ΙΟΒΕ). Το 2025: 8,3%.
Η επενδυτική κίνηση του 2026 έχει ημερομηνία λήξης. Το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) βαίνει προς ολοκλήρωση, με το τελικό αίτημα πληρωμής να έχει υποβληθεί τον Σεπτέμβριο και το μεγαλύτερο μέρος των πόρων να απορροφάται έως το τέλος του έτους. Το εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) έχει υπερδιπλασιαστεί από το 2019, αλλά θα αναπληρώσει μόνο εν μέρει το κενό. Οι πάγιες επενδύσεις προβλέπεται να αυξηθούν 4,0% το 2027, από 6,5% φέτος και 8,3% πέρυσι. Το ΙΟΒΕ βλέπει και θετικά ενδεχόμενα: η πρόσβαση σε χρηματοδότηση με χαμηλό spread στηρίζει τις ιδιωτικές επενδύσεις, ιδίως σε κλάδους υψηλότερης παραγωγικότητας, και οι αναβαθμίσεις της Moody’s και της Scope μπορούν να μειώσουν περαιτέρω το κόστος δανεισμού.
Στο ίδιο διάστημα το ΙΟΒΕ προβλέπει το ΑΕΠ να επιταχυνθεί οριακά, στο 1,9% από 1,8%. Αυτό προϋποθέτει αντιστάθμιση αλλού: οι εξαγωγές προβλέπονται να αυξηθούν 3,1% από 2,5%, ενώ η Ευρωζώνη αναμένεται να αναπτυχθεί μόλις 1,4%. Η σύνθεση των εξαγωγών προκαλεί επιφύλαξη. Η βελτίωση του ισοζυγίου αγαθών στο επτάμηνο οφείλεται πρώτα στις εξαγωγές καυσίμων, που αυξήθηκαν κατά €2,7 δισ. Το ποσό είναι ονομαστικό και συνδέεται με την τιμή του πετρελαίου, που ο ΙΕΑ υποθέτει ότι θα πέσει από $96 το βαρέλι κατά μέσο όρο το 2026 σε $84 το 2027. Οι εξαγωγές υπηρεσιών, εξάλλου, υποχώρησαν 1,7% σε σταθερές τιμές το β΄ τρίμηνο, ενώ οι εισαγωγές υπηρεσιών αυξήθηκαν 8,3%.
Το ειδικό πλαίσιο για το εμπόριο με την ΕΕ δείχνει το βαθύτερο πρόβλημα. Οι ελληνικές εξαγωγές αγαθών κατευθύνονται προς την ΕΕ με διπλάσια αναλογία από ό,τι θα προέβλεπε το βάρος της στο παγκόσμιο εμπόριο (δείκτης 204 έναντι 100). Ο δείκτης συμπληρωματικότητας όμως, δηλαδή το πόσο ταιριάζει ό,τι πουλά η Ελλάδα με ό,τι ζητά η Ευρώπη, είναι χαμηλός και δεν βελτιώθηκε από το 2006 ως το 2025. Η χώρα πουλά πολλά στην Ευρώπη, αλλά όχι ό,τι η Ευρώπη ζητά περισσότερο. Το ΙΟΒΕ εντοπίζει περιθώρια στα χημικά, τα φάρμακα, την αγροδιατροφή και τα βασικά μέταλλα.
Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών διευρύνθηκε σε €9,3 δισ. στο επτάμηνο, από €7,8 δισ., και το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι οφείλεται σε μεταβιβάσεις εισοδημάτων, όπως το μειωμένο νομισματικό εισόδημα του Ευρωσυστήματος και ο χρονισμός των εκταμιεύσεων του ΤΑΑ, και όχι σε απώλεια ανταγωνιστικότητας. Ισχύει. Δείχνει όμως ποιος κρατά το ισοζύγιο: καύσιμα, τουρισμός και ευρωπαϊκές μεταβιβάσεις. Οι εισαγωγές, εξάλλου, λόγω επενδύσεων υψηλής εισαγωγικής έντασης, αυξάνονται ταχύτερα από τις εξαγωγές (3,6% έναντι 2,5% το 2026). Γι’ αυτό η πιο καθαρή ένδειξη είναι οι πάγιες επενδύσεις (+6,1% στο β΄ τρίμηνο), όχι η συνολική επιτάχυνση (+9,6%), που επηρεάζεται από την κίνηση των αποθεμάτων.
Το ΙΟΒΕ ονομάζει τη συνταγή: μεταρρυθμίσεις με μακροχρόνιο πρόσημο, ενίσχυση της επενδυτικής βάσης και της παραγωγικότητας, και, για το νέο πολυετές χρηματοδοτικό πλαίσιο 2028–34, ένα συνεκτικό πακέτο επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων με περιφερειακή διάσταση, έγκαιρα κατατεθειμένο. Είναι σωστή. Είναι όμως και τόσο γενική, που δεν δεσμεύει κανέναν. Η διάγνωση έχει αριθμούς· η θεραπεία έχει επίθετα. Ένα κείμενο που διαμορφώνει τη δημόσια συζήτηση χρειάζεται εργαλεία, χρονοδιάγραμμα και κόστος.
Περισσότεροι εργαζόμενοι, λιγότεροι άνθρωποι
+7 χιλ. · −48 χιλ.
Β΄ τρίμηνο 2026 έναντι α΄ τριμήνου, εποχικά διορθωμένα στοιχεία: οι απασχολούμενοι αυξήθηκαν κατά 7 χιλιάδες, οι άνεργοι μειώθηκαν κατά 48 χιλιάδες.
Η αγορά εργασίας είναι το ισχυρότερο χαρτί της ανάκαμψης. Στο β΄ τρίμηνο η ανεργία ήταν 7,9% από 8,6% έναν χρόνο νωρίτερα, η απασχόληση αυξήθηκε κατά 29,5 χιλιάδες (+0,7%) και η μισθωτή απασχόληση κατά 50,7 χιλιάδες (+1,6%). Το 7,9% όμως είναι χωρίς εποχική διόρθωση. Εποχικά διορθωμένη, η ανεργία ήταν 8,3%, από 9,2% το α΄ τρίμηνο, και πολύ κοντά στην εκτίμηση του ΙΟΒΕ για 8,6% στο σύνολο του έτους.
Το δεύτερο ζήτημα είναι από τι αποτελείται η πτώση. Σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο, οι άνεργοι μειώθηκαν κατά 48 χιλιάδες, αλλά οι απασχολούμενοι αυξήθηκαν μόνο κατά 7 χιλιάδες. Το εργατικό δυναμικό συρρικνώθηκε κατά 41 χιλιάδες και ο ρυθμός συμμετοχής υποχώρησε στο 61,6% από 62,0%. Σε ετήσια βάση, ο πληθυσμός 15–74 ετών μειώθηκε κατά 36,6 χιλιάδες (−0,5%) και η αύξηση της απασχόλησης επιβραδύνεται για τρίτο συνεχόμενο τρίμηνο. Η ανεργία πέφτει, εν μέρει, επειδή λιγότεροι άνθρωποι ψάχνουν δουλειά. Η απόσταση του ποσοστού απασχόλησης από την Ευρωζώνη περιορίστηκε στις 5,5 μονάδες, αλλά οι 4,3 από αυτές οφείλονται στη χαμηλότερη συμμετοχή.
Η μέθοδος έχει όριο. Σε μια χώρα που χάνει πληθυσμό ηλικιών εργασίας, η ανάπτυξη μέσω περισσότερων εργαζομένων δεν είναι ανεξάντλητη και ήδη επιβραδύνεται. Όταν εξαντληθεί, μένει μόνο η παραγωγικότητα, εκεί όπου το ΙΟΒΕ εντοπίζει δομική αδυναμία.
Τα χρέη που άλλαξαν διεύθυνση
Στο χρηματοπιστωτικό σύστημα η έκθεση καταγράφει ισχυρά θετικά: αύξηση των ιδιωτικών καταθέσεων, πιστωτική επέκταση, κεφαλαιοποίηση του Χρηματιστηρίου στα €193,4 δισ. και σημαντική μείωση του πιστωτικού κινδύνου, όπως φαίνεται στο κόστος άντλησης κεφαλαίων των τραπεζών και των μεγάλων επιχειρήσεων. Οι προκλήσεις είναι εξίσου συγκεκριμένες: υψηλό ποσοστό κόκκινων δανείων υπό τη διαχείριση των servicers, αδύναμη ζήτηση για στεγαστική πίστη και κόστος νέου δανεισμού που αυξάνεται σταδιακά, για τον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα.
Ένα δάνειο που βγήκε από τον ισολογισμό της τράπεζας δεν σταμάτησε να υπάρχει· άλλαξε διεύθυνση, και ο οφειλέτης παραμένει στη θέση του. Ο Νίκος Βέττας ανέφερε τον υψηλό όγκο μη εξυπηρετούμενου χρέους ως κληρονομιά της κρίσης που απαιτεί συστηματική αντιμετώπιση. Οι τράπεζες καθάρισαν σε μεγάλο βαθμό τους ισολογισμούς τους· ο ισολογισμός των νοικοκυριών όχι, και σε περιβάλλον ανόδου επιτοκίων η εξυπηρέτηση δεν μένει αμετάβλητη. Η αδύναμη ζήτηση για στεγαστικά δάνεια, δίπλα στη στεγαστική επιβάρυνση που περιγράψαμε, λέει κάτι παραπάνω: τα νοικοκυριά δεν δανείζονται για σπίτι, γιατί το σπίτι έχει απομακρυνθεί από το εισόδημά τους.
Η εκτίμηση της mywaypress.gr
Η έκθεση του ΙΟΒΕ είναι προσεκτική και, στα περισσότερα σημεία, πειστική· οι προβλέψεις της δεν επιχειρούν να εξωραΐσουν την εικόνα. Η mywaypress.gr καταλήγει σε τέσσερα συμπεράσματα.
Το 2026 θα κλείσει με καλούς δείκτες. Ανάπτυξη κοντά στο 2%, χαμηλότερη ανεργία, ελεγχόμενα ελλείμματα. Ο κίνδυνος του έτους δεν είναι ότι οι αριθμοί θα απογοητεύσουν, αλλά ότι θα αναγνωστούν ως απόδειξη επιτυχίας χωρίς τις επιφυλάξεις που τους αναλογούν.
Το 2027 είναι το πραγματικό τεστ. Η πρόβλεψη 1,9% στηρίζεται σε εξαγωγική επιτάχυνση που δεν έχει φανεί και σε ΠΔΕ που αναπληρώνει μόνο εν μέρει το ΤΑΑ. Το ΙΟΒΕ βλέπει και θετικά ενδεχόμενα, τον τουρισμό, τις αναβαθμίσεις πιστοληπτικής ικανότητας, το νέο πολυετές πλαίσιο, αλλά οι κίνδυνοι προς τα κάτω είναι περισσότεροι και πιο συγκεκριμένοι.
Οι κίνδυνοι δεν έρχονται χωριστά. Η έκθεση τους απαριθμεί ξεχωριστά, αλλά συνδέονται: ενέργεια, πληθωρισμός, επιτόκια, κόστος χρέους και δανείων, εισοδήματα, κατανάλωση. Η ανοδική αναθεώρηση του Euribor για το 2027 δείχνει ότι η αλυσίδα έχει ήδη αρχίσει να κινείται.
Λείπει το μέγεθος που μετρά περισσότερο. Ο μέσος όρος κρύβει ποιος κερδίζει. Η mywaypress.gr θεωρεί αναγκαίο έναν σταθερό δείκτη πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος ανά εισοδηματική ομάδα και ανά καθεστώς στέγασης. Τα στοιχεία στεγαστικής επιβάρυνσης που παρουσιάζονται είναι του 2021, πριν από τη μεγαλύτερη άνοδο τιμών και ενοικίων, και η εικόνα του 2026 είναι πιθανότατα χειρότερη.
Συνολική κρίση: σταθερότητα στα μεγέθη, ανοιχτό ερώτημα στην κατανομή.
Η διάσταση που δεν πρέπει να μας διαφύγει
Στην Ελλάδα του 2026 συνυπάρχουν δύο οικονομίες που ο μέσος όρος αναμειγνύει. Η πρώτη είναι η οικονομία των περιουσιακών στοιχείων: η κεφαλαιοποίηση του Χρηματιστηρίου έφτασε τα €193,4 δισ., σχεδόν στο επίπεδο του 2007 (€195,5 δισ.), οι τιμές των ακινήτων σχεδόν διπλασιάστηκαν από το 2017, ο πιστωτικός κίνδυνος των τραπεζών έχει συμπιεστεί και ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ υποχωρεί, εν μέρει χάρη στις τιμές. Η δεύτερη είναι η οικονομία του μισθού: αύξηση 0,21% της πραγματικής αμοιβής σε ένα έτος, επίπεδο ουσιαστικά στάσιμο από το 2024, αποταμίευση −2,5% και νοικοκυριά ενοικιαστών και νέων που ξοδεύουν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγαση.
Αυτή είναι η διάσταση που οι δείκτες δεν δείχνουν. Η ανάκαμψη έχει πληρώσει πρώτα το κεφάλαιο, την περιουσία και το κράτος. Δεν έχει πληρώσει ακόμη τον μισθό. Ο πληθωρισμός είναι ο μηχανισμός της μεταφοράς: μετακινεί αγοραστική δύναμη από όσους αμείβονται και ενοικιάζουν προς όσους καθορίζουν τιμές και κατέχουν περιουσία και, μέσω του παρονομαστή του χρέους, προς το ίδιο το κράτος. Η ανάγνωση είναι δική μας. Τα στοιχεία όμως είναι του ΙΟΒΕ, και το ίδιο γράφει στο ειδικό κεφάλαιο για τη στέγαση: η άνοδος των τιμών ενισχύει τον πλούτο των ιδιοκτητών και μειώνει την προσιτότητα των νοικοκυριών.
Στο μεταξύ, το ρολόι τρέχει. Το ΤΑΑ τελειώνει, τα επιτόκια ανεβαίνουν και οι εκλογές του 2027 πλησιάζουν. Οι αποφάσεις που θα καθορίσουν ποιος σηκώνει το βάρος, το σχήμα των μέτρων στήριξης, η στεγαστική πολιτική, το πόσο από το δημοσιονομικό περιθώριο θα φτάσει στον μισθό, κινδυνεύουν να ληφθούν με κριτήριο το εκλογικό ημερολόγιο και όχι τα οικονομικά δεδομένα.
Ο πληθωρισμός δεν είναι πολιτική επιλογή. Η κατανομή του βάρους του, όμως, είναι. Αν η δημοσιονομική σταθερότητα δεν μεταφραστεί, με μετρήσιμο τρόπο, σε αύξηση του πραγματικού εισοδήματος των νοικοκυριών και σε επενδύσεις που δημιουργούν αξία μέσα στη χώρα, η αφήγηση της ελληνικής επιτυχίας θα είναι μια ιστορία για τους δείκτες και όχι για τους ανθρώπους. Μια σταθερότητα που δεν φτάνει στον μισθό χάνει τη συναίνεση πολύ πριν χάσει τη χρηματοδότηση.
Σημείωση πηγών και μεθόδου. Η ανάλυση βασίζεται στο ενημερωτικό σημείωμα και στην πλήρη παρουσίαση της Έκθεσης του ΙΟΒΕ για την Ελληνική Οικονομία (τεύχος 3/2026) της 15ης Οκτωβρίου 2026. Οι τιμές που προκύπτουν από διαγράμματα, όπως ο εναρμονισμένος πληθωρισμός του Σεπτεμβρίου και η εξέλιξη των τιμών ακινήτων, είναι προσεγγιστικές αναγνώσεις. Τα στοιχεία στεγαστικής επιβάρυνσης αφορούν το 2021. Οι υπολογισμοί που χαρακτηρίζονται ως της mywaypress.gr είναι απλή αριθμητική πάνω στα στοιχεία του ΙΟΒΕ και δεν αποτελούν ευρήματά του.
Συντακτική σημείωση & πολιτική AI: Κάθε δημοσιευμένο άρθρο στο mywaypress.gr αποτελεί προϊόν ουσιαστικού συντακτικού ελέγχου και ανθρώπινης επιμέλειας, η οποία φέρει την αποκλειστική συντακτική ευθύνη του περιεχομένου (EU AI Act, Art. 50.4). Τηρούμε πλήρως τους κανόνες διαφάνειας και τις εκάστοτε οδηγίες των Εθνικών Αρχών Εποπτείας της Αγοράς.
Φωτογραφία / Εικονογράφηση: Δημιουργήθηκε με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Generated Image).
Ανάλυση και σύνθεση: mywaypress.gr
© 2026 mywaypress.gr — Από το τι συμβαίνει στο τι σημαίνει
