DW: Το σενάριο της κρίσης μπορεί να είναι διαφορετικό

• Οι τράπεζες δεν ξεπέρασαν την κρίση -Είναι η Ιταλία η επόμενη εστία της «ευρωκρίσης»;

Στην Ιταλία εντοπίζουν γερμανοί οικονομολόγοι την επόμενη εστία της «ευρωκρίσης». Τα αποτελέσματα των στρες τεστ για τις ιταλικές τράπεζες εντείνουν τις ανησυχίες.

«Η Ιταλία είναι στην παρούσα φάση μία από τις πιο προβληματικές περιπτώσεις της ευρωζώνης», εκτιμά ο Κλέμενς Φουστ. «Μια χώρα, της οποία η οικονομία δεν αναπτύσσεται δεν μπορεί να έχει και υγιείς τράπεζες», υπογραμμίζει στο Der Spiegel, o γερμανός οικονομολόγος και πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκών Οικονομικών Μελετών, ZEW. Στο ίδιο μήκος κύματος και ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Standard & Poor`s, που εκτιμά ότι η κακή εικόνα των ιταλικών τραπεζών στα τεστ αντοχής «δεν εκπλήσσει κανέναν δεδομένων των δύσκολων οικονομικών συνθηκών στην Ιταλία».

Τα στρες τεστ συνιστούν προειδοποιητικό συναγερμό για τον Ρέντσι

«Μετεξεταστέες» έμειναν τέσσερις ιταλικές τράπεζες, εμφανίζοντας κεφαλαιακό έλλειμμα της τάξεως των 3,31 δισ. ευρώ, με τη Monte dei Paschi να βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση, δεδομένου ότι η «τρύπα» που καλείται να καλύψει υπερβαίνει τα 2 δισ. ευρώ. Οι αντιδράσεις των αγορών δεν αφήνουν κανένα περιθώριο παρερμηνείας της κατάστασης. Η πτώση της τιμής των ιταλικών τραπεζικών μετοχών ήταν εντυπωσιακή. “Ισχυρός μετασεισμός στην Ιταλία”, σχολιάζει η γερμανική οικονομική εφημερίδα Handelsblatt.

«Σε αντίθεση με την Ισπανία, η οποία κατέβαλε πολλές προσπάθειες τα προηγούμενα χρόνια για να αναπτύξει την οικονομία της, η Ιταλία έμεινε στο δρόμο. Τα στρες τεστ συνιστούν προειδοποιητικό συναγερμό για την ιταλική κυβέρνηση», υποστηρίζει Τόμας Γκίτσελ, επικεφαλής οικονομολόγος του VP-Bankgroup, σχολιάζοντας στην εφημερίδα Tagesspiegel τις εξελίξεις μετά τη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων.

«Ο χάρτινος πύργος θα διατηρηθεί όσο θα είναι χαμηλά τα επιτόκια»

Η εμπιστοσύνη των επενδυτών προς την ιταλική οικονομία φθίνει. Μόνο τους μήνες Αύγουστο και Σεπτέμβριο σημειώθηκε στην Ιταλία εκροή κεφαλαίων ύψους 67 δισ. ευρώ. «Οι ιταλικές τράπεζες έχουν το πρόβλημα ότι το μεγαλύτερο μέρος των πιστωτικών τους συναλλαγών διεκπεραιώνεται στο εσωτερικό», λέει στο Der Spiegel ο Γκούτραμ Βολφ, διευθυντής του think tank Bruegel που εδρεύει στις Βρυξέλλες. «Αυτό εντείνει τον κίνδυνο αύξησης του αριθμού των τοξικών δανείων», προσθέτει. Το Der Spiegel υπενθυμίζει ότι το οικονομικό «πεπρωμένο» του ιταλικού κράτους είναι στενά συνδεδεμένο με εκείνο των ιταλικών τραπεζών. «Τις χρειάζεται ως σημαντικότατους χρηματοδότες», αναφέρει το περιοδικό, επισημαίνοντας ότι το δημόσιο χρέος της Ιταλίας αγγίζει τα 2,1 τρισ. ευρώ και υπερβαίνει το 130% του ΑΕΠ.

«Οι ιταλικές τράπεζες διαθέτουν κρατικά ομόλογα της τάξεως των 400 δισ. ευρώ», αναφέρει το Der Spiegel, υπενθυμίζοντας ότι μεταξύ 2010 και 2013 σχεδόν διπλασιάστηκε το ποσοστό των ομολόγων. Η αύξηση αυτή αποδίδεται στον Μάριο Ντράγκι και την πολιτική του φθηνού χρήματος, που είχε ως στόχο την αύξηση της ρευστότητας προς τις επιχειρήσεις. «Οι ιταλικές τράπεζες, όμως, δεν διοχετεύουν τη ρευστότητα στην οικονομία, αλλά την χρησιμοποιούν για να αγοράζουν ομόλογα», υπογραμμίζει ο Γκούτραμ Βολφ, εξηγώντας ότι η χορήγηση δανείων προς επιχειρήσεις προϋποθέτει επαρκή ίδια κεφάλαια, σε αντίθεση με την αγορά ομολόγων που δεν απαιτεί „μαξιλάρι“ ασφαλείας.

«Ο χάρτινος πύργος θα διατηρηθεί όσο θα είναι χαμηλά τα επιτόκια…Σε περίπτωση που αυτά αυξηθούν, μπορεί να προκύψει μεγάλο πρόβλημα», αποφαίνεται ο Κλέμενς Φουστ. Πηγή: Deutsche Welle -Σταμάτης Ασημένιος

• Οι τράπεζες δεν ξεπέρασαν την κρίση

• Η ΕΚΤ αναλαμβάνει από τις 4 Νοεμβρίου την εποπτεία των συστημικών τραπεζών της ευρωζώνης. Το αποτέλεσμα των stress test που διεξήγε η «ευρωτράπεζα» δεν προσφέρεται για εγγυημένα συμπεράσματα.

Το αποτέλεσμα των τεστ αντοχής στα οποία υπέβαλε η ΕΚΤ 130 συστημικές τράπεζες της Ευρώπης ανακοινώθηκε την περασμένη Κυριακή. Το «κόψιμο» 25 τραπεζών δεν προκάλεσε πανικό στις χρηματαγορές. Εξίσου μικρής διάρκειας ήταν και η ανακούφιση για το γεγονός ότι τα αποτελέσματα δεν αποδείχθηκαν χειρότερα του αναμενομένου. Ενδεικτική είναι η αντίδραση του χρηματιστηρίου της Φρανκφούρτης. Η νέα πτώση του δείκτη επιχειρηματικού κλίματος, που ανακοίνωσε το οικονομικό ινστιτούτο Ifo του Μονάχου το πρωί της Δευτέρας, εξανέμισε τα αρχικά κέρδη του μετοχικού δείκτη DAX.

Το σενάριο της κρίσης μπορεί να είναι διαφορετικό

Το γεγονός ότι τα αποτελέσματα των stress test «ξεχάστηκαν» τόσο γρήγορα οφείλεται κατά τον Χανς-Πέτερ Μπούργκχοφ στο γεγονός ότι έχουν μόνο σχετική αξία –κυρίως σε ό,τι αφορά το δυσμενές σενάριο. Όπως επισημαίνει στην DW ο οικονομολόγος του Πανεπιστημίου του Χοενχάιμ, «εξετάζουμε ένα σενάριο, όχι περισσότερα. Και είναι βεβαίως πιθανό η κρίση που θα έρθει να αποτελεί ένα εντελώς διαφορετικό σενάριο».

Από την πλευρά του ο Μάρτιν Φάουστ, καθηγητής τραπεζικού μάνατζμεντ στο Frankfurt School of Finance, θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό το πρώτο σκέλος του stress test, που έλαβε υπόψη τους ισολογισμούς των τραπεζών σε συνάρτηση με τα δάνειά τους. Στο μικροσκόπιο των τεστ αντοχής βρέθηκαν τα δάνεια της ναυπηγικής βιομηχανίας στη Γερμανία, ενώ στην Ισπανία το βάρος έπεσε στα δάνεια ακινήτων. Οι έλεγχοι κατέδειξαν μη εξυπηρετούμενα δάνεια ύψους 880 εκατομμυρίων ευρώ, ποσό που υπερέβη κατά πολύ τους ισχυρισμούς των τραπεζών. Ως εκ τούτου, ο Μάρτιν Φάουστ θεωρεί ότι οι τράπεζες εξακολουθούν να περνούν κρίση, παρότι συγκέντρωσαν τα τελευταία χρόνια περισσότερα ίδια κεφάλαια ως ένα είδος πρόληψης έναντι των «κόκκινων» δανείων. «Αυτό σημαίνει ότι η πιστοληπτική ικανότητα των οφειλετών παραμένει πολύ χαμηλή. Και ότι εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά δάνεια ακινήτων και πολλά επιχειρηματικά δάνεια που προκαλούν ανησυχία». Σύμφωνα με τον γερμανό ειδικό, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η οικονομική κατάσταση στις χώρες της κρίσης δεν έχει βελτιωθεί ουσιαστικά.

Ανησυχητική περίπτωση η Ιταλία

Ως ιδιαίτερα ανησυχητική περίπτωση αναφέρεται αυτή της Ιταλίας. Εκεί δεν έχει γίνει καμία ουσιαστική ενέργεια για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων προβλημάτων, εκτιμά ο Χανς-Πέτερ Μπούργκχοφ και εξηγεί: «Αυτό δεν ισχύει μόνο για τον τραπεζικό τομέα, αλλά και για τον κρατικό προϋπολογισμό, την αγορά εργασίας και γενικά το σύνολο των ανεφάρμοστων μεταρρυθμίσεων που έχουν συσσωρευτεί στη χώρα». Ως εκ τούτου δεν αποτελεί έκπληξη ότι οι εννέα από τις 25 τράπεζες που «κόπηκαν» στα stress test είναι ιταλικές. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η πλειοψηφία των ιταλικών ομολόγων βρίσκεται στην κατοχή των εγχώριων τραπεζών.

Ωστόσο, το παράδειγμα του «κουρέματος» του ελληνικού χρέους το 2012, κατά το οποίο ιδιώτες επενδυτές παραιτήθηκαν από μέρος των αξιώσεών τους, δημιουργεί αμφιβολίες για την ασφάλεια των κρατικών ομολόγων. Ενδεχόμενο νέο «κούρεμα» στην Ελλάδα θα έπληττε σημαντικά τις ελληνικές τράπεζες.

Σύμφωνα με τον Μάρτιν Φάουστ, όλες οι τράπεζες της ευρωζώνης δεν αποκομίζουν επαρκή κέρδη. Όπως επισημαίνει, «υπάρχουν διαρθρωτικά προβλήματα στον τραπεζικό τομέα. Αυτό σημαίνει ότι σε πολλές χώρες εξακολουθούν να υπάρχουν υπερβολικά πολλές τράπεζες».

Πηγή: Deutsche Welle-Danhong Zhang / Άρης Καλτιριμτζής