Βρυξέλλες εναντίον Άγκυρας: Το αδιέξοδο με το ρωσικό φυσικό αέριο

Οι προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να απεξαρτηθεί πλήρως από το ρωσικό φυσικό αέριο αντιμετωπίζουν ένα σοβαρό εμπόδιο: την απροθυμία της Τουρκίας να συνεργαστεί με τα προτεινόμενα μέτρα παρακολούθησης. Η Άγκυρα, η οποία αποτελεί έναν σημαντικό κόμβο διέλευσης ρωσικής ενέργειας προς την Ευρώπη, έχει δηλώσει ότι δεν θα συμμορφωθεί με τη νέα νομοθεσία της ΕΕ που στοχεύει στην πλήρη διακοπή των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το τέλος του 2027. Η στάση αυτή εγείρει τον κίνδυνο να δημιουργηθεί ένα «παραθυράκι» που θα επιτρέπει στο ρωσικό αέριο να συνεχίζει να εισέρχεται στην ΕΕ χωρίς να ανιχνεύεται.

 
Η στρατηγική της ΕΕ και οι προκλήσεις της εφαρμογής

Περισσότερα από τρία χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η ΕΕ συνεχίζει να αγωνίζεται να απεξαρτηθεί από τη ρωσική ενέργεια. Η Ένωση έχει ήδη καταργήσει τις θαλάσσιες εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και άνθρακα και έχει μειώσει τις εισαγωγές φυσικού αερίου κατά περίπου δύο τρίτα. Ωστόσο, εξακολουθεί να αγοράζει σημαντικές ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τη Μόσχα, καθώς και περιορισμένες ποσότητες μέσω αγωγών.

Για να αντιμετωπίσει αυτές τις εναπομείνασες εισαγωγές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τον Ιούνιο μια σταδιακή απαγόρευση. Η νομοθεσία προβλέπει ότι οι εταιρείες που εισάγουν ρωσικό φυσικό αέριο θα πρέπει να παρέχουν «όλες τις σχετικές πληροφορίες» για την αξιολόγηση της προέλευσης του καυσίμου, συμπεριλαμβανομένων των συμβάσεων προμήθειας. Ωστόσο, η παρακολούθηση της προέλευσης του φυσικού αερίου είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς δεν υπάρχει εύκολος τρόπος να ελεγχθεί από πού προέρχονται τα μόρια του αερίου. Επιπλέον, οι συμβάσεις προμήθειας είναι εμπιστευτικές και το καύσιμο συχνά περνά μέσα από αρκετούς ενδιάμεσους πριν φτάσει στον τελικό του προορισμό.

 
Ο ρόλος της Τουρκίας ως «πίσω πόρτας»

Η Τουρκία, ως μη μέλος της ΕΕ, δεν έχει νομική υποχρέωση να συμμορφωθεί με τους προτεινόμενους κανόνες. Ωστόσο, η γεωγραφική της θέση και ο αυξανόμενος ρόλος της ως κόμβος διέλευσης την καθιστούν κρίσιμο παράγοντα. Η απροθυμία της Άγκυρας να συνεργαστεί θα μπορούσε να δημιουργήσει προκλήσεις για την αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας.

Ειδικοί, όπως η Aura Sabadus, ανώτερη αναλύτρια ενέργειας στην ICIS, επισημαίνουν ότι οι εταιρείες της ΕΕ μπορεί να χρειαστεί να ζητήσουν επιπλέον πληροφορίες από τους Τούρκους ομολόγους τους για να συνεχίσουν να εισάγουν αέριο, ειδικά στα σημεία διασύνδεσης μεταξύ Τουρκίας και ΕΕ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το διασυνοριακό σημείο εμπορίας Strandzha-Malkoclar, που συνδέει την Τουρκία με τη Βουλγαρία, καθώς και το μικρότερο Kipi μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Σύμφωνα με τη Sabadus, υπάρχει «υψηλός κίνδυνος» το αέριο που εισέρχεται στην ΕΕ μέσω αυτών των σημείων να είναι ρωσικής προέλευσης, καθώς δεν υπάρχει βεβαιότητα ότι δεν «αναμειγνύεται» με άλλες προμήθειες.

 
Η θέση της Άγκυρας και το πολιτικό υπόβαθρο

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε στο POLITICO ότι «ενώ η ΕΕ μπορεί ή όχι να αποφασίσει να απαγορεύσει εντελώς την εισαγωγή ρωσικού φυσικού αερίου, η Τουρκία θεωρεί ότι οι μονομερείς κυρώσεις κινδυνεύουν να διαταράξουν τις οικονομίες και να αυξήσουν τις ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια για όλους». Η Τουρκία εφαρμόζει μόνο τις κυρώσεις που έχουν υιοθετηθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

Επιπλέον, οι σχέσεις μεταξύ Βρυξελλών και Άγκυρας βρίσκονται σε χαμηλό επίπεδο, εν μέσω καταστολής της τουρκικής αντιπολίτευσης. Σύμφωνα με τον Mehmet Öğütçü, πρώην Τούρκο διπλωμάτη, η Τουρκία δεν έχει ιδιαίτερα κίνητρα να συμμορφωθεί με τη νομοθεσία της ΕΕ. Για να επιτευχθεί συνεργασία, η ΕΕ θα πρέπει να προσφέρει «ανταλλάγματα», όπως η επανέναρξη των παγωμένων συνομιλιών για ενεργειακά ζητήματα που συνδέονται με την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας ή η αποδέσμευση κονδυλίων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για «πράσινα» έργα.

 
Αξιολόγηση και πιθανές προοπτικές

Η Τουρκία δηλώνει ότι διατηρεί μια «σταθερή και συνεπή στάση κατά οποιωνδήποτε προσπαθειών να χρησιμοποιηθεί η Τουρκία για την καταστρατήγηση» των κανόνων της ΕΕ και ότι τα δεδομένα της σχετικά με τις εισαγωγές φυσικού αερίου δημοσιεύονται περιοδικά. Ωστόσο, οι ειδικοί παραμένουν επιφυλακτικοί. Υπάρχει «υψηλή πιθανότητα» η Άγκυρα να «πειράξει» τα περιεχόμενα των τελωνειακών εγγράφων, όπως φέρεται να έχει ήδη κάνει με τις ρωσικές αποστολές πετρελαίου προς την ΕΕ. Η ΕΕ, άλλωστε, δεν έχει καμία δικαιοδοσία πάνω στις τουρκικές τελωνειακές αρχές ή την τουρκική κυβέρνηση.

Συμπερασματικά, η αποτελεσματική εφαρμογή του σχεδίου της ΕΕ για την πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνεργασία χωρών-κλειδιών όπως η Τουρκία. Η έλλειψη αυτής της συνεργασίας, σε συνδυασμό με τις χαμηλές διπλωματικές σχέσεις και την έλλειψη κινήτρων για την Άγκυρα, δημιουργεί ένα σημαντικό ρίσκο για την επιτυχία της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από το αν η ΕΕ θα καταφέρει να προσφέρει επαρκή κίνητρα ώστε να εξασφαλίσει τη συνεργασία της Τουρκίας και να κλείσει το δυνητικό «παραθυράκι» που απειλεί την ενεργειακή της ασφάλεια και τους γεωπολιτικούς της στόχους.

 
Με πληροφορίες από politico.eu.

mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.