Εξαγωγές με δανεική ανάσα: όταν η αισιοδοξία κρύβει τη δομική αδυναμία της οικονομίας
«Τα πρόσφατα μέτρα στήριξης που υιοθέτησε η κυβέρνηση για τη βιομηχανία, τον πρωτογενή τομέα και το πετρέλαιο κίνησης, συμβάλλουν στην ενίσχυση της εξαγωγικής δραστηριότητας μέσω της συγκράτησης του κόστους ενέργειας, της τόνωσης της παραγωγής και διευκόλυνσης της μεταφοράς και κατ’ επέκταση της διατήρησης της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών εξαγωγικών επιχειρήσεων. Η περαιτέρω ενίσχυση των ελληνικών εξαγωγών αφενός θα έχει ως αποτέλεσμα τη σταδιακή άμβλυνση μιας διαχρονικής διαρθρωτικής ανισορροπίας της ελληνικής οικονομίας, δηλαδή του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και αφετέρου θα συμβάλει στον μετασχηματισμό του παραγωγικού προτύπου προς μια περισσότερο εξωστρεφή κατεύθυνση, με μεγαλύτερη έμφαση στις επενδύσεις, τη βιομηχανική παραγωγή και τη δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας. » Πηγή: Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων του Economic Research της Alpha Bank
Το απόσπασμα από το Δελτίο της Alpha Bank που παρουσιάζει τα πρόσφατα κυβερνητικά μέτρα στήριξης ως μοχλό εξαγωγικής αναγέννησης ακούγεται εύηχο, τεχνοκρατικό και πατριωτικά καθησυχαστικό. Είναι όμως μισή αλήθεια — και η μισή αλήθεια στην οικονομία συχνά λειτουργεί ως πλήρες ψέμα.
Η βασική του θέση είναι ότι μειώνοντας ενεργειακό κόστος, ενισχύοντας παραγωγή και διευκολύνοντας μεταφορές, η χώρα θα γίνει πιο ανταγωνιστική, θα αυξήσει εξαγωγές, θα μειώσει το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών και θα μετασχηματίσει το παραγωγικό της μοντέλο. Ωραία αφήγηση. Το πρόβλημα είναι ότι παραλείπει το κρίσιμο ερώτημα: τι ακριβώς εξάγουμε, με πόση εγχώρια προστιθέμενη αξία και πόσο εξαρτημένοι είμαστε από εισαγωγές για να το πετύχουμε;
Η αντίφαση που δεν λέγεται
Το ίδιο το ΙΟΒΕ είχε επισημάνει περίτεχνα την «αθέατη ευπάθεια»: οι ελληνικές εξαγωγές στηρίζονται όλο και περισσότερο σε εισαγόμενες πρώτες ύλες, ενδιάμεσα αγαθά και εξαρτήματα.
Με απλά λόγια:
- για να εξάγουμε τρόφιμα, εισάγουμε ενέργεια, λιπάσματα, ζωοτροφές, μηχανήματα
- για να εξάγουμε βιομηχανικά προϊόντα, εισάγουμε πρώτες ύλες και τεχνολογικό εξοπλισμό
- για να εξάγουμε πετρελαιοειδή, εισάγουμε αργό πετρέλαιο
Άρα η εξαγωγική αύξηση δεν σημαίνει αυτομάτως εθνικός πλούτος. Συχνά σημαίνει μεγαλύτερος κύκλος εργασιών με χαμηλότερη καθαρή εγχώρια αξία.
Η ψευδαίσθηση της ανταγωνιστικότητας μέσω επιδότησης
Αν η ανταγωνιστικότητα βασίζεται:
- σε φθηνότερη ενέργεια από κρατική παρέμβαση
- σε επιδοτούμενο κόστος παραγωγής
- σε προσωρινά φορολογικά μέτρα
- σε συμπίεση εργασιακού κόστους
τότε δεν μιλάμε για πραγματική ανταγωνιστικότητα. Μιλάμε για κρατικά στηριζόμενη επιβίωση.
Η πραγματική ανταγωνιστικότητα χτίζεται με:
- τεχνολογία
- παραγωγικότητα
- επώνυμα προϊόντα
- ισχυρές αλυσίδες αξίας
- βιομηχανική καινοτομία
- logistics υψηλής απόδοσης
- κεφαλαιουχικές επενδύσεις
Όχι με επιδότηση diesel.
Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών δεν διορθώνεται με ευχές
Το δελτίο της Alpha Bank υπονοεί ότι περισσότερες εξαγωγές θα αμβλύνουν το χρόνιο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών. Αυτό είναι θεωρητικά σωστό, πρακτικά όμως ανεπαρκές.
Γιατί αν για κάθε 1 ευρώ εξαγωγής απαιτούνται 0,60 ή 0,70 ευρώ εισαγόμενου περιεχομένου, τότε η καθαρή βελτίωση είναι περιορισμένη. Και αν παράλληλα αυξάνονται οι εισαγωγές καταναλωτικών αγαθών, ενέργειας και εξοπλισμού, το έλλειμμα μένει.
Το πρόβλημα της Ελλάδας δεν είναι ότι δεν εξάγει αρκετά. Είναι ότι δεν παράγει αρκετά από αυτά που καταναλώνει και δεν κατέχει τα ανώτερα στάδια αξίας αυτών που εξάγει.
Η κυβερνητική αφήγηση είναι προπαγάνδα. Ναι, έχει στοιχεία ωραιοποίησης. Όμως ας μην χάνουμε και το ουσιώδες:
- Οι εξαγωγές όντως αυξήθηκαν την τελευταία δεκαετία.
- Υπάρχουν κλάδοι που βελτιώθηκαν πραγματικά (τρόφιμα, φάρμακα, επιλεγμένη μεταποίηση).
- Η Ελλάδα δεν είναι πια η οικονομία του 2012.
- Μέρος της βελτίωσης είναι πραγματικό, όχι μόνο λογιστικό.
Αντι ευχών τι πρέπει να αλλάξει
Θα πρέπει να αλλάξει εντελώς ο δημόσιος στόχος από «περισσότερες εξαγωγές» σε:
- Περισσότερη εγχώρια αξία ανά εξαγωγή
Μετράς ελληνικό περιεχόμενο, όχι μόνο συνολικό τζίρο.
- Υποκατάσταση κρίσιμων εισαγωγών
Αγροεφόδια, βιομηχανικά inputs, εξοπλισμός, ενέργεια.
- Εξαγωγές υψηλότερου περιθωρίου
Brands, τεχνολογία, software, φάρμακα, ειδικά υλικά.
- Παραγωγική αυτάρκεια σε 5 στρατηγικούς τομείς
Τρόφιμα, ενέργεια, logistics, φάρμακα, άμυνα.
- Εθνικό productivity plan
Μικρότερη γραφειοκρατία, ταχύτερη δικαιοσύνη, δεξιότητες, R&D.
Οι 5 σημαντικότερες εξελίξεις τελευταίων 6 ημερών για Ελλάδα & επιχειρήσεις
- Νέα γεωπολιτική πίεση στις ενεργειακές ροές Μέσης Ανατολής
Κίνδυνος αύξησης κόστους καυσίμων, ναύλων και πληθωρισμού.
Πηγή: Reuters
- Συνεχιζόμενη πίεση επιτοκίων και κόστους χρήματος στην Ευρωζώνη
Ακριβότερος δανεισμός για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Πηγή: ECB
- Αντοχή του ελληνικού τουριστικού booking flow για καλοκαίρι
Θετικό για ΑΕΠ, λιανεμπόριο, μεταφορές.
Πηγή: European Travel data
- Εμμονή πληθωρισμού σε βασικές υπηρεσίες
Πιέζει πραγματικό εισόδημα και κατανάλωση.
Πηγή: Eurostat
- Επιβράδυνση ευρωπαϊκής βιομηχανίας
Αρνητικό για ελληνικές εξαγωγές προς ΕΕ.
Πηγή: S&P Global PMI
Τα 5 σήματα που πρέπει να παρακολουθείτε
- Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών Ελλάδας μηνιαίως.
- Ποσοστό εισαγόμενου περιεχομένου στις εξαγωγές.
- Βιομηχανική παραγωγή χωρίς πετρελαιοειδή.
- Τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.
- Νέες ιδιωτικές παραγωγικές επενδύσεις, όχι real estate.
Η Ελλάδα μπορεί να γίνει ισχυρότερη όχι ως «χώρα φθηνού κόστους», αλλά ως περιφερειακός κόμβος αξιοπιστίας σε μια ασταθή εποχή: ενέργεια, data centers, logistics, φάρμακα, ναυτιλία, ποιοτικά τρόφιμα, άμυνα.
Αν το καταλάβει έγκαιρα, αλλάζει επίπεδο. Αν μείνει στις επιδοτήσεις καυσίμων, απλώς αγοράζει χρόνο.
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
