Η Αμερική Πρώτα, οι Σύμμαχοι Μόνοι: Η κραυγή αγωνίας για μια Νέα Παγκόσμια Τάξη

Οι σύμμαχοι της Αμερικής πρέπει να σώσουν τους εαυτούς τους

 
Σε μια εποχή όπου οι γεωπολιτικές βεβαιότητες καταρρέουν, η φωνή του Malcolm Turnbull, πρώην πρωθυπουργού της Αυστραλίας, ηχεί σαν προειδοποιητική καμπάνα. Το άρθρο του  στο foreignaffairs.comδεν είναι απλώς μια κριτική στις πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ· είναι ένας λεπτομερής οδικός χάρτης επιβίωσης για τις χώρες που για δεκαετίες θεωρούσαν τις Ηνωμένες Πολιτείες ως τον αδιαμφισβήτητο εγγυητή της ασφάλειας και της παγκόσμιας τάξης. Η κεντρική του θέση είναι τόσο απλή όσο και τρομακτική: οι σύμμαχοι της Αμερικής πρέπει να σώσουν τους εαυτούς τους, γιατί η Ουάσιγκτον, υπό την τρέχουσα ηγεσία της, δεν προτίθεται να το κάνει.

 
Το Δόγμα Τραμπ: Η αποδόμηση της Μεταπολεμικής Τάξης

Ο Turnbull ξεκινά με μια σκληρή διάγνωση της προεδρίας Τραμπ, η οποία, όπως υποστηρίζει, επιτίθεται συστηματικά στην παγκόσμια τάξη που οι ίδιες οι ΗΠΑ δημιούργησαν μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η φιλοσοφία του Τραμπ συνοψίζεται στη φράση “HE WHO HAS THE GOLD MAKES THE RULES” (Αυτός που έχει το χρυσάφι, φτιάχνει τους κανόνες) , μια αρχή που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το πνεύμα των διεθνών θεσμών που σχεδιάστηκαν για να εμποδίζουν τους ισχυρούς να επιβάλλονται στους αδύναμους.

Οι ενέργειες που τεκμηριώνουν αυτή την αλλαγή παραδείγματος είναι συγκεκριμένες και αποκαλυπτικές:

• Υπονόμευση της κυριαρχίας: Απειλές για την απόκτηση της Γροιλανδίας και την προσάρτηση του Καναδά.
• Οικονομικός πόλεμος: Ένας παγκόσμιος εμπορικός πόλεμος που στοχεύει στο όφελος των ΗΠΑ εις βάρος όλων των εταίρων τους.
• Απόσυρση από διεθνείς συμφωνίες: Εγκατάλειψη της συμφωνίας του Παρισιού για το κλίμα και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
• Εγκατάλειψη διεθνών δεσμεύσεων: Διάλυση της Υπηρεσίας Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ (USAID).
• Στρατηγική ανατροπή: Η μεταχείριση της Ουκρανίας, όπου ο Τραμπ φαίνεται να πιέζει για μια ειρηνευτική συμφωνία ευνοϊκή προς τη Ρωσία, ταπεινώνοντας το θύμα και προσεγγίζοντας τον θύτη.

Αυτή η συμπεριφορά, γεμάτη περιφρόνηση για το διεθνές δίκαιο, εκφοβισμό και εναγκαλισμό με τυράννους , δεν αποτελεί, σύμφωνα με τον Turnbull, μέρος ενός ευφυούς σχεδίου “τεσσάρων διαστάσεων”. Είναι η νέα πραγματικότητα της Ουάσιγκτον.

 
Η επιτακτική ανάγκη για “κυρίαρχη αυτονομία”

Η απάντηση των συμμάχων σε αυτή τη νέα πραγματικότητα δεν μπορεί να είναι η υποταγή. Αντιθέτως, ο Turnbull υποστηρίζει ότι πρέπει να ακολουθήσουν τον δρόμο της “κυρίαρχης αυτονομίας”. Αυτό δεν σημαίνει απλώς αύξηση των αμυντικών δαπανών, όπως ζητούν σταθερά οι ΗΠΑ. Σημαίνει κάτι πολύ πιο ριζικό: την ανάπτυξη στρατιωτικών δυνατοτήτων που μπορούν να αναπτυχθούν και να λειτουργήσουν χωρίς την έγκριση ή τη συνεργασία των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η εξάρτηση από αμερικανικά οπλικά συστήματα, όπως τα F-35 που εξαρτώνται λειτουργικά από το αμερικανικό λογισμικό και ανταλλακτικά, θεωρούνταν παλαιότερα μια διαχειρίσιμη ενόχληση. Σήμερα, με έναν Αμερικανό πρόεδρο να τους λέει ότι μπορεί να μείνουν μόνοι τους, η εξάρτηση αυτή μετατρέπεται σε στρατηγική ευπάθεια.

• Στην Ευρώπη: Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι, που αντιμετωπίζουν την άμεση απειλή της Ρωσίας, έχουν την οικονομική ικανότητα να την ξεπεράσουν. Η πρόσφατη απόφαση της ΕΕ για ένα αμυντικό σχέδιο προμηθειών 150 δισεκατομμυρίων ευρώ που αποκλείει σε μεγάλο βαθμό τις αμερικανικές εταιρείες είναι ενδεικτική αυτής της στροφής.
• Στην Ασία-Ειρηνικό: Η κατάσταση είναι πιο περίπλοκη. Η Κίνα είναι ένας πολύ ισχυρότερος αντίπαλος για τους γείτονές της από ό,τι η Ρωσία για την Ευρώπη. Παρά τις διαβεβαιώσεις αξιωματούχων, ο ίδιος ο Τραμπ έχει εκφράσει αμφιβολίες για την υπεράσπιση της Ταϊβάν. Μια απώλεια της Ταϊβάν θα γκρέμιζε την εμπιστοσύνη στην αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας, ωθώντας χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα να εξετάσουν ακόμη και την απόκτηση δικών τους πυρηνικών αποτρεπτικών μέσων.

Το παράδειγμα της συμφωνίας AUKUS (Αυστραλία, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ) παρουσιάζεται ως μια “προειδοποιητική ιστορία”. Η Αυστραλία θυσίασε την κυριαρχία της ακυρώνοντας μια συμφωνία με τη Γαλλία για υποβρύχια, προς χάριν μιας συμφωνίας με τις ΗΠΑ που φαίνεται απίθανο να παραδώσει τα υποσχεθέντα υποβρύχια, δεδομένων των ελλείψεων του αμερικανικού ναυτικού. Το συμπέρασμα είναι σαφές: η κυριαρχία και η αυτονομία είναι πολυτιμότερες από ποτέ.

 
Δημιουργώντας εναλλακτικές στο εμπόριο

Η ίδια λογική της αυτοπροστασίας πρέπει να εφαρμοστεί και στο εμπόριο. Ο Τραμπ χρησιμοποιεί δασμούς για να εκβιάσει τους εταίρους και να αναγκάσει τις εταιρείες να μεταφέρουν την παραγωγή τους στις ΗΠΑ, αψηφώντας βασικές οικονομικές αρχές όπως το συγκριτικό πλεονέκτημα.

Η λύση, σύμφωνα με τον Turnbull, είναι η ενεργή δημιουργία νέων εμπορικών συμφωνιών που δεν περιλαμβάνουν τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το πιο λαμπρό παράδειγμα είναι η CPTPP (Συνολική και Προοδευτική Συμφωνία για τη Συνεργασία των Δύο Πλευρών του Ειρηνικού). Αφού ο Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ, οι υπόλοιπες 11 χώρες, με την ώθηση του ίδιου του Turnbull και του Ιάπωνα πρωθυπουργού Shinzo Abe, προχώρησαν και ολοκλήρωσαν τη συμφωνία. Η επιτυχία της, προσελκύοντας νέες οικονομίες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, απέδειξε ότι η θέσπιση παγκόσμιων κανόνων μπορεί να συνεχιστεί και χωρίς την αμερικανική συμμετοχή. Παρόμοιες κινήσεις παρατηρούνται και αλλού, με την ΕΕ να επιδιώκει νέες συμφωνίες και τους ιστορικούς εχθρούς Ιαπωνία, Νότια Κορέα και Κίνα να διαπραγματεύονται τη δική τους συμφωνία ελεύθερου εμπορίου για να αντισταθμίσουν την αστάθεια της Ουάσιγκτον.

 
Αξιολόγηση: Ο ακούσιος ευεργέτης και ένας σκοτεινότερος κόσμος

Η ανάλυση του Turnbull είναι τεκμηριωμένη, νηφάλια και προέρχεται από έναν άνθρωπο που βίωσε από πρώτο χέρι τις συνέπειες των πολιτικών που περιγράφει. Η προστιθέμενη αξία της σκέψης του έγκειται στο ότι δεν μένει στην απλή καταγγελία, αλλά προτείνει συγκεκριμένες, ρεαλιστικές στρατηγικές αντίδρασης.

Το πιο ανησυχητικό συμπέρασμα είναι ποιος ωφελείται από αυτό το χάος. Ο μεγάλος κερδισμένος, όπως επισημαίνει, είναι η Κίνα. Η αμερικανική ηγεμονία δεν κλονίζεται από τις ενέργειες του Πεκίνου, αλλά από τις αυτοκαταστροφικές πολιτικές της ίδιας της Ουάσιγκτον. Ο Τραμπ, στην προσπάθειά του να απομονώσει την Κίνα, καταλήγει να τιμωρεί πιστούς συμμάχους όπως η Αυστραλία, καθιστώντας τη συνεργασία μαζί του τοξική και ασύμφορη.

Το τελικό μήνυμα είναι ζοφερό. Η εμπιστοσύνη, ειδικά στις διεθνείς σχέσεις, χτίζεται με κόπο και χάνεται εύκολα. Η Αμερική του Τραμπ δεν προσκαλεί σε μια σχέση εμπιστοσύνης βασισμένη σε κοινές αξίες, αλλά σε μια βεβαιότητα ότι θα δράσει ανελέητα με βάση το στενό συμφέρον της. Αν “το φως στον λόφο”, το κλασικό σύμβολο του αμερικανικού ιδεαλισμού, λάμπει πλέον μόνο για τους Αμερικανούς, τότε ο κόσμος που έρχεται θα είναι πράγματι πολύ σκοτεινότερος για όλους τους υπόλοιπους.

 
mywaypress.gr – Για προσεκτικούς αναγνώστες