Η αναμέτρηση των Τιτάνων: Γιατί η Αμερική «συνηγορεί» και η Κίνα «κατασκευάζει»

Σε έναν κόσμο όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνονται, η διαρκής αναμέτρηση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας μονοπωλεί το ενδιαφέρον. Ο συγγραφέας Νταν Γουάνγκ, στο νέο του βιβλίο «Breakneck: China’s Quest to Engineer the Future», προσφέρει μια ρηξικέλευθη ερμηνεία αυτής της διαφοράς: η Αμερική διοικείται από νομικούς, ενώ η Κίνα από μηχανικούς. Αυτή η απλή αλλά ισχυρή θεωρία εξηγεί γιατί οι δύο χώρες, παρά τις πολιτισμικές τους ομοιότητες, ακολουθούν τόσο διαφορετικές πορείες, με τη μία να επιβραδύνει και την άλλη να επιταχύνει.

 
Μια κοινή κουλτούρα, δύο διαφορετικές κατευθύνσεις

Ο Γουάνγκ, ο οποίος έζησε και έγραψε για την Κίνα για επτά χρόνια, υποστηρίζει ότι οι Αμερικανοί και οι Κινέζοι λαοί είναι πιο όμοιοι από όσο νομίζουμε. Και οι δύο λαοί διακρίνονται από έναν ωμό υλισμό, τον θαυμασμό για τους επιτυχημένους επιχειρηματίες, έναν πρακτικό «get-it-done» χαρακτήρα, την τάση για «ευκαιριακούς» δρόμους προς τον πλούτο και την υγεία, καθώς και την εκτίμηση για τα μεγάλα τεχνολογικά επιτεύγματα. Επίσης, τόσο οι αμερικανικές όσο και οι κινεζικές ελίτ είναι συχνά ανήσυχες για τις πολιτικές απόψεις του ευρύτερου λαού, όμως ενωμένες στην πίστη ότι το έθνος τους είναι μοναδικά ισχυρό και πρέπει να επιβάλλεται.

Αν, λοιπόν, οι δύο χώρες είναι τόσο πολιτισμικά παρόμοιες, γιατί υπάρχουν τόσες πολλές απτές διαφορές; Γιατί η Κίνα κατασκευάζει χιλιάδες πλοία ετησίως, ενώ οι ΗΠΑ σχεδόν κανένα;. Γιατί η Κίνα έχτισε το μεγαλύτερο δίκτυο τρένων υψηλής ταχύτητας μέσα σε λίγα χρόνια, ενώ η Καλιφόρνια δεν έχει καταφέρει να κατασκευάσει ούτε ένα μίλι σιδηροδρομικής γραμμής μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες προσπαθειών;. Ο Γουάνγκ προσφέρει μια απλή απάντηση: η διαφορά έγκειται στους ανθρώπους που διοικούν.

 
Η θεωρία των νομικών και των μηχανικών

Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ διοικούνται παραδοσιακά από νομικούς, ενώ το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) από μηχανικούς. Αυτό το γεγονός δεν περιορίζεται μόνο στις επαγγελματικές επιλογές των πολιτών, αλλά επηρεάζει και την πολιτική ηγεσία. Η ανάλυση του Γουάνγκ υποστηρίζεται από δεδομένα που δείχνουν ότι οι Κινέζοι φοιτητές είναι πολύ πιο πιθανό να σπουδάσουν μηχανική σε σχέση με τους Αμερικανούς, ενώ στις ΗΠΑ ο αριθμός των νομικών έχει εκτοξευθεί, καθιστώντας τη χώρα αυτή με τους περισσότερους δικηγόρους ανά κάτοικο από κάθε άλλη πλούσια χώρα.

Οι μηχανικοί, σύμφωνα με τον Γουάνγκ, είναι «τύποι που θέλουν να κάνουν πράγματα», οι οποίοι προτιμούν να σχεδιάζουν συγκεκριμένα έργα, όπως εργοστάσια, υποδομές και κατοικίες. Αντίθετα, οι νομικοί επιδιώκουν να βρίσκουν λόγους για να μη γίνονται πράγματα, εστιάζοντας στην αναστολή της ανάπτυξης. Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση της Κίνας έχει και μια σκοτεινή πλευρά: η νοοτροπία των μηχανικών εφαρμόζεται και στην κοινωνία, οδηγώντας σε «κοινωνικό σχεδιασμό» που μπορεί να καταλήξει σε σοβαρή καταστολή, όπως στην πολιτική του ενός παιδιού ή στα αυστηρά lockdowns λόγω Covid.

 
Κριτικές προσεγγίσεις και εναλλακτικές ερμηνείες

Παρόλο που η θεωρία του Γουάνγκ είναι πειστική, δεν παύει να εγείρει σημαντικά ερωτήματα. Ο ίδιος ο αρθρογράφος θέτει το εξής: Είναι οι διαφορές αυτές αποτέλεσμα της επαγγελματικής ιδιότητας των ηγετών ή μήπως αποτελούν μια φυσική εξέλιξη των χωρών καθώς πλουτίζουν;. Ίσως οι φτωχότερες χώρες απλώς χρειάζονται περισσότερους μηχανικούς για να χτίσουν τις απαραίτητες υποδομές.

Επιπλέον, η ιστορία των ΗΠΑ δείχνει ότι παλαιότερα, παρά την κυριαρχία των νομικών στην πολιτική, η χώρα κατάφερε να κατασκευάσει τεράστια έργα, όπως οι σιδηρόδρομοι, οι αυτοκινητόδρομοι και τα αυτοκρατορικά εργοστάσια. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Τζόναθαν Σάιν, οι ΗΠΑ κυριάρχησαν στην παγκόσμια βιομηχανική παραγωγή μεταξύ του 1920 και του 1960 σε παρόμοιο βαθμό με την Κίνα σήμερα. Αυτό υποδηλώνει ότι οι νομικοί του παρελθόντος δημιούργησαν πολιτικές που ενθάρρυναν τους μηχανικούς, κάτι που άλλαξε μετά τη δεκαετία του ’70.

Άλλες εναλλακτικές εξηγήσεις περιλαμβάνουν:

• Ο Κομμουνισμός: Η Κίνα δεν είναι απλά μια χώρα με μηχανικούς, αλλά μια χώρα με κομμουνιστικό καθεστώς. Οι κομμουνιστές, όπως και οι μηχανικοί, λατρεύουν τον κεντρικό σχεδιασμό.
• Το Στάδιο Ανάπτυξης: Μια κουλτούρα με έμφαση στη μηχανική ίσως είναι μια προσωρινή φάση για όλες τις επιτυχημένες βιομηχανικές χώρες κατά την περίοδο της ταχείας ανάπτυξής τους. Καθώς μια χώρα γίνεται πλουσιότερη, οι αποδόσεις του κεφαλαίου μειώνονται και η κατανομή των πόρων γίνεται πιο σημαντική από την απλή κινητοποίησή τους. Σε αυτό το στάδιο, οι νομικοί, των οποίων η δουλειά είναι να κατανοούν και να βελτιστοποιούν τους κανόνες του παιχνιδιού, ίσως είναι πιο κατάλληλοι.
• Το Παράδειγμα της Ιαπωνίας: Η Ιαπωνία, μια χώρα με κυβέρνηση στελεχωμένη από νομικούς, δεν αποβιομηχανοποιήθηκε. Αντίθετα, διατήρησε υψηλά επίπεδα επενδύσεων και η βιομηχανική παραγωγή παρέμεινε μεγάλο μέρος του ΑΕΠ της, δείχνοντας ότι οι νομικοί της Ιαπωνίας δεν είχαν ως στόχο να μπλοκάρουν την ανάπτυξη.

Είναι αξιοσημείωτο ότι, σύμφωνα με δεδομένα του Σάιν, η ίδια η σύνθεση του Πολιτμπιρό της Κίνας άρχισε να αλλάζει, με τον αριθμό των μηχανικών να μειώνεται σταθερά και να αυξάνονται οι απόφοιτοι κοινωνικών επιστημών, τουλάχιστον μέχρι την εμφάνιση της πανδημίας. Η αλλαγή αυτή, με την αυστηρή εστίαση του Σι Τζινπίνγκ στη βιομηχανική παραγωγή, ίσως να είναι μια προσωρινή αναστροφή αυτής της τάσης.

 
Τελικές σκέψεις

Το «Breakneck» του Νταν Γουάνγκ είναι ένα σημαντικό και εξαιρετικά πρωτότυπο βιβλίο που προσφέρει μια διαφορετική οπτική στην αντιπαράθεση ΗΠΑ-Κίνας. Ο αναγνώστης πρέπει, ωστόσο, να αναρωτηθεί: Είναι η σύγχρονη Κίνα απλώς μια «Αμερική με διαφορετικούς ηγέτες» ή μήπως είναι μια «Αμερική 75 χρόνια πριν», που περνάει το στάδιο της ταχείας βιομηχανικής της ανάπτυξης, πριν μεταβεί σε μια πιο ώριμη, βασισμένη στους κανόνες, κοινωνία;. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα μπορούσε να καθορίσει το μέλλον και των δύο μεγάλων δυνάμεων.

 
Του Νόα Σμιθ, Πηγή: noahpinion.blog

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.