Η ενέργεια ως παγκόσμια αγορά εργασίας: Το μεγάλο στοίχημα δεξιοτήτων και οι προειδοποιήσεις για την Ελλάδα
Η ετήσια έκθεση World Energy Employment 2025 ( iea.org ) του IEA φωτίζει μια βαθιά ανατροπή στην παγκόσμια αγορά εργασίας της ενέργειας: ραγδαία ανάπτυξη στην καθαρή ηλεκτροπαραγωγή, εκτίναξη της ζήτησης για τεχνικά επαγγέλματα, οξύτατες ελλείψεις δεξιοτήτων και ένα επικίνδυνα γηρασμένο εργατικό δυναμικό. Με τα ενεργειακά έργα να καθορίζουν την ανταγωνιστικότητα των οικονομιών έως το 2035, η ανάλυση της έκθεσης καταδεικνύει ότι η μετάβαση δεν θα κριθεί μόνο από επενδύσεις και υποδομές, αλλά – ίσως κυρίως – από την ικανότητα των χωρών να προσελκύσουν, να εκπαιδεύσουν και να διατηρήσουν το ανθρώπινο δυναμικό που απαιτεί η νέα εποχή. Και αυτό, όπως δείχνουν τα δεδομένα, αφορά άμεσα και την Ελλάδα.
Η νέα παγκόσμια εικόνα: περισσότερη ενέργεια, περισσότερες θέσεις – αλλά όχι αρκετοί άνθρωποι
Η World Energy Employment 2025 καταγράφει ένα εντυπωσιακό μέγεθος: 76 εκατομμύρια εργαζόμενοι απασχολούνται σήμερα στον ενεργειακό τομέα, παρουσιάζοντας συνεχή αύξηση τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Τα μεγαλύτερα κέρδη καταγράφονται στην ηλεκτρική ενέργεια – από τα δίκτυα μετάδοσης μέχρι τα ηλιακά πάρκα – με την ηλιακή PV να αποτελεί τον απόλυτο πρωταγωνιστή σε νέες προσλήψεις.
Ωστόσο, πίσω από αυτή τη θετική εικόνα κρύβεται ένα βαθύτατο κενό: περισσότερες από τις μισές εταιρείες δηλώνουν ότι δεν βρίσκουν το προσωπικό που χρειάζονται. Οι ελλείψεις είναι εντονότερες σε ειδικότητες όπως ηλεκτρολόγοι, τεχνικοί δικτύων, εγκαταστάτες φωτοβολταϊκών και συγκολλητές – ακριβώς εκεί όπου η μετάβαση απαιτεί μαζική κλίμακα έργων.
Στην πράξη, ο κλάδος τρέχει με δύο ταχύτητες. Η τεχνολογία επιταχύνει, οι επενδύσεις συσσωρεύονται, αλλά η ικανότητα εύρεσης ανθρώπων με τις κατάλληλες δεξιότητες δεν συμβαδίζει. Η IEA προειδοποιεί ότι χωρίς στοχευμένες πολιτικές, η έλλειψη ειδικευμένου προσωπικού θα αναδειχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους ανασταλτικούς παράγοντες της ενεργειακής μετάβασης.
Το «άβολο» δημογραφικό: περισσότεροι συνταξιοδοτούνται παρά εισέρχονται
Ένα ακόμη πιο ανησυχητικό εύρημα είναι η δημογραφική γήρανση. Σε κρίσιμους τομείς – πυρηνικά, δίκτυα ηλεκτρισμού, βιομηχανίες βαριάς μηχανικής – ο λόγος εργαζομένων που οδεύουν προς συνταξιοδότηση έναντι όσων εισέρχονται στην αγορά πλησιάζει το 2 προς 1 σε προηγμένες οικονομίες.
Με άλλα λόγια, δύο στις τρεις νέες προσλήψεις μέχρι το 2035 θα πρέπει να γίνουν μόνο για να καλυφθούν οι αποχωρήσεις. Αν δεν αλλάξει κάτι δραστικά, έργα όπως η αναβάθμιση των ευρωπαϊκών δικτύων ή η ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης μπορεί να καθυστερήσουν σημαντικά λόγω απουσίας ανθρώπινου δυναμικού – όχι λόγω τεχνολογίας ή χρηματοδότησης.
Η ΙΕΑ τονίζει πως αυτή η πραγματικότητα υπονομεύει κάθε στρατηγική για ενεργειακή αυτονομία, ασφάλεια εφοδιασμού και κλιματικούς στόχους.
Η εκπαίδευση δεν προλαβαίνει: ανάγκη για +40% περισσότερους αποφοίτους
Παράλληλα με τη δημογραφική πίεση, η έκθεση αναδεικνύει μια ακόμη δομική αδυναμία: η προσφορά αποφοίτων από τεχνική εκπαίδευση (VET/TVET) δεν ακολουθεί τη ζήτηση.
Την τελευταία δεκαετία, οι ενεργειακές εταιρείες αύξησαν τη ζήτηση για τεχνικούς κατά 16%, ενώ οι απόφοιτοι σχετικών ειδικοτήτων αυξήθηκαν μόλις κατά 9%.
Για να μην επιδεινωθεί το χάσμα έως το 2030, η ΙΕΑ υπολογίζει ότι απαιτείται αύξηση κατά περίπου 40% στον αριθμό νέων τεχνικών που εισέρχονται στον κλάδο. Αυτό συνεπάγεται μια παγκόσμια επένδυση περί τα 2,6 δισ. δολάρια τον χρόνο, ποσό που η έκθεση χαρακτηρίζει «αμελητέο» συγκριτικά με το κόστος των ενεργειακών υποδομών – αλλά ζωτικής σημασίας για τη βιωσιμότητά τους.
Η διάσταση του φύλου: το χαμένο μισό του ταλέντου
Παρά την αύξηση συμμετοχής γυναικών στο ανώτερο management, τα τεχνικά επαγγέλματα παραμένουν ένα σχεδόν αποκλειστικά ανδρικό πεδίο: λιγότερο από 5% των εργαζομένων στους κλάδους εγκατάστασης και κατασκευής είναι γυναίκες.
Η ΙΕΑ υπογραμμίζει ότι χωρίς ισχυρές πολιτικές ένταξης και υποστήριξης – υποτροφίες, ασφαλείς χώροι εκπαίδευσης, mentoring, στόχοι σε δημόσιες συμβάσεις – ο κλάδος χάνει μισό από το δυνητικό ανθρώπινο δυναμικό του.
Πώς μεταφράζονται όλα αυτά για την Ελλάδα
Η Ελλάδα, αν και μικρή χώρα, βρίσκεται ακριβώς στο σημείο τομής αυτών των παγκόσμιων τάσεων. Οι ανάγκες της ενεργειακής μετάβασης – από την ανάπτυξη των ΑΠΕ μέχρι την αναβάθμιση των δικτύων της ΔΕΔΔΗΕ, τα offshore wind, τις επενδύσεις σε αποθήκευση και τις διασυνδέσεις – προϋποθέτουν μια ταχεία, πλούσια σε τεχνικές δεξιότητες αγορά εργασίας. Τα δεδομένα της ΙΕΑ φωτίζουν πέντε κρίσιμες ελληνικές προκλήσεις:
- Επείγουσα ανάγκη για τεχνικούς και ηλεκτρολόγους πεδίου
Η ζήτηση για εγκαταστάτες φωτοβολταϊκών, ηλεκτρολόγους, τεχνικούς δικτύων και συνεργεία συντήρησης εκτιμάται ότι θα εκτοξευθεί μέσα στην επόμενη πενταετία, καθώς υλοποιούνται μεγάλα έργα ΑΠΕ και grid modernisation. Το ελληνικό VET παραμένει υπο-στελεχωμένο σε σχέση με τον όγκο έργων που σχεδιάζονται.
- Γήρανση κλάδου και χαμηλός αριθμός νέων εισερχόμενων
Ο μέσος όρος ηλικίας σε παραδοσιακούς ενεργειακούς κλάδους (ΔΕΗ, δίκτυα, διυλιστήρια) αυξάνεται γρήγορα, ενώ το pipeline νέων τεχνικών είναι περιορισμένο. Η Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί στην ίδια παγίδα που αναδεικνύει η ΙΕΑ: αναγκαστική «αναβολή έργων» λόγω έλλειψης ανθρώπων.
- Η χώρα ως μέρος ευρωπαϊκής αγοράς ταλέντου
Καθώς όλη η Ευρώπη αναζητά τεχνικούς για clean energy projects, η Ελλάδα μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με «brain drain» στα τεχνικά επαγγέλματα, όχι μόνο στους ακαδημαϊκούς — μια αρκετά νέα και υποτιμημένη απειλή.
- Ευκαιρία για «εγχώρια παραγωγή» δεξιοτήτων
Η ΙΕΑ καταδεικνύει ότι τα κράτη που θα επενδύσουν νωρίς σε κέντρα τεχνικής κατάρτισης θα αποκτήσουν πλεονέκτημα. Η Ελλάδα έχει την ευκαιρία να γίνει περιφερειακό hub κατάρτισης σε ΑΠΕ, offshore έργα και δίκτυα, αξιοποιώντας και τα ευρωπαϊκά κονδύλια.
- Χαμηλή συμμετοχή γυναικών – ένα τεράστιο ανεκμετάλλευτο πλεονέκτημα
Σε έναν κλάδο που διψά για ανθρώπους, η ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών σε τεχνικές ειδικότητες θα μπορούσε να αλλάξει δραματικά τα διαθέσιμα μεγέθη.
Η ευκαιρία – και η προειδοποίηση
Η ΙΕΑ στέλνει ένα σαφές μήνυμα: η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να επιταχυνθεί χωρίς ανθρώπους. Τα δισεκατομμύρια σε επενδύσεις μπορεί να ακυρωθούν από ελλείψεις ηλεκτρολόγων, τεχνικών δικτύων ή εγκαταστατών. Η τεχνολογία – από την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι τα συστήματα ελέγχου – δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη φυσική εργασία στο πεδίο.
Για την Ελλάδα, η στιγμή είναι κρίσιμη. Βρίσκεται στη σωστή πλευρά των εξελίξεων, με αυξανόμενες επενδύσεις, ώριμα έργα ΑΠΕ και προοπτική για μεγάλα projects διεθνούς σημασίας. Αλλά όλα αυτά θα μείνουν στα χαρτιά εάν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα το ζήτημα των δεξιοτήτων.
Το νέο ενεργειακό τοπίο απαιτεί μια στρατηγική που να συνδέει την τεχνική εκπαίδευση με τη βιομηχανία, να προσελκύει νέα γενιά τεχνιτών, να αναβαθμίζει μισθολογικά το επάγγελμα, να ανοίγει τον κλάδο στις γυναίκες και να χτίζει μια ισχυρή «δεξαμενή ταλέντου» που θα μπορέσει να στηρίξει τον ενεργειακό μετασχηματισμό της χώρας.
Η πρόκληση δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι βαθιά κοινωνική, παραγωγική και αναπτυξιακή. Και ο χρόνος για να κλείσει το χάσμα δεξιοτήτων – όπως υπενθυμίζει η ΙΕΑ – είναι πολύ λιγότερος απ’ όσο νομίζουμε.
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
