Η Ευρώπη και οι δίδυμες προκλήσεις του εμπορίου και της άμυνας στο νέο γεωοικονομικό τοπίο

Του Rolf Strauch, Επικεφαλής Οικονομολόγου και Μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM)

 
Σε ένα περιβάλλον απατηλής ηρεμίας στις χρηματοπιστωτικές αγορές, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προκλήσεις που απαιτούν άμεση και συντονισμένη δράση. Ενώ η αισιοδοξία για μια ομαλή χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής και η αποφυγή αρνητικών σεναρίων συντηρεί τις υψηλές αποτιμήσεις των περιουσιακών στοιχείων, θεμελιώδη ζητήματα υπονομεύουν τη μελλοντική ευημερία της ηπείρου. Ο Rolf Strauch, Επικεφαλής Οικονομολόγος του ESM, αναλύει τις δύο κρισιμότερες προκλήσεις: τη ριζική αναδιάταξη του παγκόσμιου εμπορίου και την επιτακτική ανάγκη για δραστική αύξηση των αμυντικών δαπανών, εξετάζοντας τις βαθιές επιπτώσεις τους στην ανταγωνιστικότητα και τη δημοσιονομική βιωσιμότητα της Ευρώπης.

 
Η νέα εμπορική τάξη: Ανταγωνιστικότητα υπό πίεση

Η παγκόσμια εμπορική τάξη πραγμάτων έχει μετασχηματιστεί ραγδαία, κυρίως λόγω της στροφής της πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών (ΗΠΑ) προς μια πιο μερκαντιλιστική και συναλλακτική προσέγγιση, απομακρυνόμενη από τους πολυμερείς κανόνες. Ως ο μεγαλύτερος εμπορικός συνασπισμός παγκοσμίως, η Ευρώπη επηρεάζεται άμεσα από αυτή την αλλαγή, αντιμετωπίζοντας συνεχείς κινδύνους για τις τιμές και την ανταγωνιστικότητά της.

Μια πρόσφατη εμπορική συμφωνία μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, αν και απέτρεψε έναν εμπορικό πόλεμο και μείωσε την αβεβαιότητα, κρύβει σημαντικές προκλήσεις.

• Πολιτική Αβεβαιότητα: Η συμφωνία παραμένει μια πολιτική δήλωση που έχει ήδη αμφισβητηθεί από την αμερικανική κυβέρνηση, με την εφαρμογή και την επιβολή της να εκκρεμούν.
• Πλήγμα στην Ανταγωνιστικότητα: Η συμφωνία αποδυναμώνει την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα σε βασικές μεταποιητικές βιομηχανίες, οι οποίες αποτελούν παραδοσιακά τον μοχλό ανάπτυξης της παραγωγικότητας.
• Ο Παράγοντας Κίνα: Η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης υπονομεύεται περαιτέρω από την εκτροπή του εμπορίου, ιδίως από την Κίνα. Τα κινεζικά προϊόντα ανταγωνίζονται τα ευρωπαϊκά σε όλο και περισσότερους τομείς, ενώ το Πεκίνο επιδιώκει να δημιουργήσει στενότερες εμπορικές συμμαχίες με άλλες αναδυόμενες αγορές.

Η στρατηγική τρωτότητα της Ευρώπης επιτείνεται από την υψηλή εξάρτησή της από την εξωτερική ζήτηση, τις εισαγωγές ζωτικών πόρων και την έλλειψη τεχνολογικής καινοτομίας, που διαιωνίζει την εξάρτηση από κρίσιμες αμερικανικές υπηρεσίες.

 
Η αμυντική επιταγή και το δημοσιονομικό της κόστος

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η μερική αποδέσμευση των ΗΠΑ από τις παραδοσιακές δεσμεύσεις ασφαλείας στην Ευρώπη έχουν δημιουργήσει μια νέα πραγματικότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν δεσμευτεί να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες στο 3,5% του ΑΕΠ μεταξύ των ευρωπαϊκών μελών του ΝΑΤΟ, μια απόφαση που θα μεταμορφώσει την ήπειρο.

Ωστόσο, η οικονομική απόδοση αυτών των δαπανών στην Ευρώπη είναι σημαντικά μικρότερη σε σύγκριση με τις ΗΠΑ. Ο δημοσιονομικός πολλαπλασιαστής των αμυντικών δαπανών είναι χαμηλότερος στην Ευρώπη λόγω της μεγαλύτερης εξάρτησης από εισαγωγές και της δομής του κόστους που εστιάζει περισσότερο στο προσωπικό.

Για την κάλυψη των αυξημένων αναγκών, έχουν ενεργοποιηθεί εργαλεία όπως το χρηματοδοτικό μέσο “Security Action for Europe” (SAFE), το οποίο παρέχει ευνοϊκή χρηματοδότηση για αμυντικά έργα. Ήδη 19 χώρες έχουν ζητήσει χρηματοδότηση, εξαντλώντας το διαθέσιμο κονδύλι των 150 δισεκατομμυρίων ευρώ. Παράλληλα, η ενεργοποίηση εθνικών ρητρών διαφυγής επιτρέπει την αύξηση των δαπανών χωρίς την ενεργοποίηση διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος.

 
Η αναπόφευκτη σύγκρουση: Το δημόσιο χρέος σε ανοδική τροχιά

Ο συνδυασμός των εμπορικών πιέσεων και της αύξησης των αμυντικών δαπανών απειλεί να εκτροχιάσει τις δημοσιονομικές τροχιές των κρατών μελών της ΕΕ. Μια αύξηση των αμυντικών δαπανών χρηματοδοτούμενη από έλλειμμα, αξιοποιώντας πλήρως την ευελιξία των ρητρών διαφυγής, θα οδηγούσε σε σημαντική άνοδο του χρέους πάνω από τα τρέχοντα επίπεδα μέσα σε μια δεκαετία.

Αυτό το σενάριο συνεπάγεται δύο σοβαρούς κινδύνους:

1. Μείωση Δημοσιονομικού Χώρου: Τα αυξημένα επίπεδα χρέους θα περιορίσουν δραστικά τα δημοσιονομικά περιθώρια για την αντιμετώπιση μελλοντικών οικονομικών υφέσεων.
2. Τεράστιες Ανάγκες Προσαρμογής: Η απαιτούμενη δημοσιονομική προσαρμογή (λιτότητα) στο μέλλον θα είναι τεράστια, υπερβαίνοντας για πολλές χώρες τη μέγιστη δημοσιονομική εξυγίανση που έχουν επιτύχει τις τελευταίες δεκαετίες.

Για τον λόγο αυτό, καθίσταται επιτακτική η ανάγκη για έγκαιρη επαναξιολόγηση των δαπανών και περιορισμό της χρήσης της δημοσιονομικής ευελιξίας.

 
Η επόμενη ημέρα: Έκκληση για μια συνεκτική στρατηγική

Η απάντηση σε αυτές τις σύνθετες προκλήσεις απαιτεί ένα συνεκτικό και σταθερό πλαίσιο πολιτικής που θα καθοδηγήσει τις προσδοκίες των αγορών και θα μοχλεύσει ιδιωτική χρηματοδότηση. Η τρέχουσα αισιοδοξία των αγορών ενέχει τον κίνδυνο απότομων διορθώσεων εάν οι προσδοκίες δεν επαληθευτούν.

Οι κυβερνήσεις πρέπει να αναλάβουν το κόστος της άμυνας, αλλά αυτό απαιτεί δύσκολες αποφάσεις: επαναπροσδιορισμό των προτεραιοτήτων στις δαπάνες, εξεύρεση ιδιωτικών πόρων για ανταγωνιστικές ανάγκες ή δημιουργία δημοσιονομικού χώρου σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτή η μετατόπιση δαπανών πρέπει να γίνει το συντομότερο δυνατό.

Κλειδί για την επιτυχία είναι η επιτάχυνση της προόδου για την Ένωση Κεφαλαιαγορών και Επενδύσεων (SIU), ένα έργο που απαιτεί ισχυρή εθνική βούληση, καθώς πολλές αρμοδιότητες παραμένουν σε εθνικό επίπεδο. Κοιτάζοντας προς το μέλλον, όταν τα κονδύλια του SAFE εξαντληθούν, καινοτόμες λύσεις, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης του ESM ή ενός πιο ευέλικτου και αναπτυξιακού προϋπολογισμού της ΕΕ, θα μπορούσαν να τεθούν στο τραπέζι. Ωστόσο, ακόμη και αυτές οι προτάσεις μπορεί να μην επαρκούν, με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να υποστηρίζει ότι θα χρειαστεί ένας μεγαλύτερος προϋπολογισμός για τη χρηματοδότηση των απαραίτητων ευρωπαϊκών δημόσιων αγαθών.

Συμπερασματικά, η Ευρώπη καλείται να κινητοποιήσει όλους τους διαθέσιμους πόρους και να επιδείξει ευελιξία και δημιουργικότητα για να διατηρήσει την ανθεκτικότητά της σε ένα ριζικά μεταβαλλόμενο και απαιτητικό παγκόσμιο περιβάλλον.

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.