Παιδική φτώχεια: Η ντροπή και η αποτυχία της κυβέρνησης
Όταν το 33,6% των παιδιών στερείται φαγητού και ρούχων, τότε η κυβέρνηση λέει ψέματα σχετικά με το τι σημαίνει ανάπτυξη
Στις σχολικές τάξεις της χώρας, έγινε κάτι πολύ αναφορικό φέτος. Το Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) ζήτησε απευθείας από τα παιδιά να μιλήσουν για τη δική τους ζωή, δίχως την αρχιτεκτονική των ενηλίκων.
Τα αποτελέσματα είναι σοκαριστικά.
Ένας νέος τρόπος μέτρησης: Τα παιδιά ως πηγή αλήθειας
Το Κέντρο Προγραμματισμού ανέπτυξε τον Δείκτη Πολυδιάστατης Παιδικής Φτώχειας (ΔΠΠΦ), ένα εργαλείο που ξεπερνά τις παραδοσιακές μεθόδους μέτρησης και ακούει τα παιδιά να μιλούν για τον εαυτό τους.
Αυτή δεν είναι απλώς μια αλλαγή στη δημοσκοπική μεθοδολογία. Είναι μια δημοκρατική αρχή: τα παιδιά που υφίστανται τη φτώχεια αποκτούν φωνή σε μια διαδικασία που τα αφορά. Οι ερευνητές δεν ρωτούν τους γονείς τι έχουν τα παιδιά. Ρωτούν τα ίδια τα παιδιά τι έχουν.
Χωρίς την παρεμβολή των ενηλίκων, τα παιδιά απαντούν αυτόνομα σε ειδικά σχεδιασμένα ερωτηματολόγια, σε αίθουσες σχολείων, υπό την παρουσία εκπαιδευτικών.
Τι δείχνουν τα δεδομένα
Τα ευρήματα είναι αποκαλυπτικά:
- Ο ΔΠΠΦ διαμορφώνεται στο 5,5% σε εθνικό επίπεδο. Σε απόλυτους αριθμούς: περίπου 1 στα 18 παιδιά στη σχολική ηλικία ζει σε πολυδιάστατη φτώχεια.
- Η Στερεά Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό (8,56%). Δηλαδή, περίπου 1 στα 12 παιδιά σε αυτή την περιοχή ζει χωρίς προστασία.
- Η Οικονομική Παιδική Φτώχεια (χρηματικές δυσκολίες) ανέρχεται στο 9,2% σε εθνικό επίπεδο. Αλλά σε πολύτεκνες οικογένειες, φτάνει το 21,1%. Σε μονογονεϊκά νοικοκυριά με τη μητέρα ως επικεφαλής, το ποσοστό εκτοξεύεται στο 25,7%.
- Η Μη Οικονομική Παιδική Φτώχεια (στέρηση από αγαθά και υπηρεσίες) φτάνει το 12,5% σε εθνικό επίπεδο. Ειδικά για τα παιδιά στη Γ’ Γυμνασίου, το ποσοστό είναι 14,2%.
Τι σημαίνει η διαφορά;
Η Οικονομική Παιδική Φτώχεια μετρά την έλλειψη χρημάτων στο νοικοκυριό. Σημαίνει ότι η οικογένεια δεν έχει αρκετά χρήματα για να ικανοποιήσει τις βασικές ανάγκες: δεν μπορούν να πληρώσουν το ενοίκιο, δεν έχουν λεφτά για φαγητό, δεν μπορούν να πληρώσουν τους λογαριασμούς.
Η Μη Οικονομική Παιδική Φτώχεια μετρά την στέρηση από αγαθά και εμπειρίες που θεωρούνται δεδομένα σε μια αναπτυγμένη κοινωνία. Ένα παιδί σε αυτή την κατάσταση στερείται:
- Κατάλληλων ρούχων
- Βιβλίων και σχολικών προμηθειών
- Πρόσβασης σε εξωσχολικές δραστηριότητες
- Διακοπών με την οικογένεια
- Ιατρικής και οδοντιατρικής φροντίδας
Το κρίσιμο σημείο: Ένα παιδί με Οικονομική Φτώχεια δεν έχει χρήματα. Ένα παιδί με Μη Οικονομική Φτώχεια δεν έχει ευκαιρίες.
Και τα δύο είναι καταστροφικά—αλλά απαιτούν διαφορετικές λύσεις. Η Οικονομική λύνεται με περισσότερα χρήματα (δωρεάν γεύματα, επιδόματα). Η Μη Οικονομική λύνεται με δημόσιες υπηρεσίες (δωρεάν σχολικές προμήθειες, δωρεάν δραστηριότητες, δωρεάν ιατρική φροντίδα).
Το πολιτικό ζήτημα
Εδώ βρίσκεται το πλέον ανησυχητικό μέρος: ένας πολιτικός που θέλει να προσποιείται ότι “λύνει” τη φτώχεια θα δώσει επιδόματα—μια ταχεία, “φτηνή” λύση που αυξάνει τα νούμερα στο χαρτί.
Αλλά αν τα παιδιά δεν έχουν πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες (δωρεάν γυμναστήριο, δωρεάν βιβλία, δωρεάν εκδρομές), η Μη Οικονομική φτώχεια παραμένει. Και αυτό απαιτεί πρόσθετες δημόσιες επενδύσεις—κάτι που κοστίζει.
Η Ελλάδα έχει επιλέξει τη φτηνή λύση: κάποια επιδόματα, αλλά ελάχιστες δημόσιες υπηρεσίες. Αποτέλεσμα; Τα παιδιά εξακολουθούν να στερούνται ευκαιριών, ακόμη κι αν έχουν λίγα περισσότερα χρήματα.
Αλλά υπάρχει μια στατιστική που κόβει την αναπνοή. Η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην ΕΕ στην υλική στέρηση παιδιών: το 33,6% των ελληνόπουλων κάτω των 16 ετών στερούνται τουλάχιστον τριών από τέσσερα βασικά αγαθά—φαγητό, ρούχα, βιβλία, συμμετοχή σε εξωσχολικές δραστηριότητες ή διακοπές.
Τι σημαίνει αυτό πραγματικά
Ένα στοιχείο από τη διεθνή έρευνα: το 33,6% δεν σημαίνει 33,6% χρήματα που λείπουν. Σημαίνει 33,6% των παιδιών που δεν έχουν καθιερωμένα δικαιώματα της παιδικής ηλικίας.
Ένα παιδί που δεν έχει βιβλία δεν μπορεί να διαβάσει. Χωρίς ανάγνωση, δεν μπορεί να εκπαιδευθεί. Χωρίς εκπαίδευση, δεν έχει επιλογές στη ζωή του. Χωρίς επιλογές, αναπαράγει τη φτώχεια.
Αυτό ονομάζεται διαγενεακή αναπαραγωγή της φτώχειας—και η Ελλάδα είναι πρώτη στην ΕΕ σε αυτό το “επίτευγμα”.
Ποιος ευθύνεται
Δεν υπάρχει κανένας “μυστικός” ή “δύσκολος” λόγος για την παιδική φτώχεια. Υπάρχει ένας μόνος: τα κράτη επιλέγουν αν θα προστατέψουν τα παιδιά τους ή όχι.
Η Ελλάδα επιλέγει να χορηγεί ανεπαρκή κοινωνικά επιδόματα. Επιλέγει να μην επενδύει σε δημόσιες υπηρεσίες που θα εξάλειφαν τη στέρηση. Επιλέγει να κρατάει τους μισθούς χαμηλούς, οπότε οι γονείς δεν μπορούν να ταΐσουν τα παιδιά τους.
Δεν είναι κακή τύχη. Είναι κρατική αποτυχία.
Η διαφορά ανάμεσα στα κράτη
Σε άλλες χώρες της ΕΕ, ποσοστά όπως 33,6% δεν θα γίνονταν ποτέ ανεκτά. Θα είχαν ήδη ενεργοποιηθεί κρατικά μέτρα: αύξηση των επιδομάτων, δωρεάν σχολικό γεύμα για όλα τα παιδιά, δωρεάν μεταφορές, δωρεάν εκδρομές.
Η Ελλάδα; Δεν κάνει τίποτα.
Όχι επειδή δεν μπορεί. Κάνει θετικά υπερπλεονάσματα. Έχει χρήματα. Επιλέγει να τα χρησιμοποιεί αλλού.
Η ψυχολογική επίπτωση
Ό,τι είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε είναι ότι ένα παιδί που πεινά δεν σκέφτεται “το σύστημα είναι άδικο”. Σκέφτεται “δεν θα έχω φαγητό σήμερα”. Η πείνα είναι άμεση, όχι αφηρημένη.
Αυτό που προκαλεί βαθύ τραύμα δεν είναι μόνο η στέρηση. Είναι η αίσθηση ότι κανείς δεν ενδιαφέρεται. Ότι ο κόσμος συνεχίζει ως συνήθως ενώ εσύ πεινάς. Ότι η κοινωνία σας εγκατέλειψε.
Ένα κάλεσμα για άμεση δράση
Η Ελλάδα είναι πλούσια χώρα με φτωχά παιδιά. Αυτό δεν είναι “τραγικό”—αυτό είναι επιλογή.
Αν η κυβέρνηση αναφέρει ότι έχει υπερπλεονάσματα και θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, ενώ ταυτόχρονα το 33,6% των παιδιών στερείται φαγητού και ρούχων, τότε η κυβέρνηση λέει ψέματα σχετικά με το τι σημαίνει ανάπτυξη.
Η αναφορά αυτή δεν μπορεί να μείνει άσχολιαστη. Θα πρέπει να ενεργοποιήσει κινήματα. Θα πρέπει να γίνει κατηγορία. Θα πρέπει να δημιουργήσει πίεση για αλλαγή.
Διότι όταν ένα κράτος αποτυγχάνει να ταΐσει τα παιδιά του, δεν αποτυγχάνει απλώς στο ένα ζήτημα. Αποτυγχάνει ριζικά στο σκοπό του να υπάρχει.
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
