Τι δείχνει —και τι κρύβει— η μελέτη πίσω από τους πανηγυρισμούς Σκέρτσου για το Ταμείο Ανάκαμψης

Επενδύσεις +5,9% του ΑΕΠ: η μισή αλήθεια πίσω από την ανάρτηση Σκέρτσου για το Ταμείο Ανάκαμψης

 
Ανάλυση mywaypress.gr

 
Big picture

Η μελέτη στην οποία παραπέμπει ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος είναι υπαρκτή, τα νούμερα που παραθέτει είναι ακριβή, και το κεντρικό της εύρημα —ότι η μεταπανδημική πορεία της Ελλάδας ξεπερνά μια ομάδα σύγκρισης ευρωπαϊκών χωρών σε ΑΕΠ, απασχόληση και κυρίως επενδύσεις— στέκει. Αυτό που η πολιτική αξιοποίηση της μελέτης παραλείπει είναι εξίσου ουσιώδες: η ίδια ανάλυση δείχνει ότι η Ελλάδα υλοποιεί το πρόγραμμά της πιο αργά από την Ιταλία και την Ισπανία, απορροφά αναλογικά λιγότερους πόρους απ’ όσο έχει δεσμευτεί, και ο ίδιος ο συντάκτης της προειδοποιεί ρητά πως δεν πρόκειται για απόδειξη αιτιώδους σχέσης, αλλά για μια πρώτη περιγραφική προσέγγιση.

Το ερώτημα που θέτει η mywaypress.gr δεν είναι αν η μελέτη «λέει ψέματα» — δεν λέει. Είναι αν η επιλεκτική της ανάγνωση από την κυβέρνηση αποκρύπτει το πιο ενδιαφέρον της σκέλος: πού ακριβώς κοντοστέκεται η ελληνική επίδοση, μέσα στην ίδια τη μελέτη που την επαινεί.

 
Γιατί έχει σημασία

Η αντιπαράθεση για το αν το Ταμείο Ανάκαμψης «πέτυχε» ή «απέτυχε» έχει μετατραπεί σε σύνθημα και από τις δύο πλευρές. Η μελέτη του Dino Pinelli, συμβούλου έρευνας στη Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υποθέσεων της Κομισιόν, δημοσιεύθηκε στο VoxEU στις 14 Ιουλίου 2026 και είναι από τις πρώτες που επιχειρούν να συγκρίνουν συστηματικά την πραγματική —όχι προσομοιωμένη— μεταπανδημική πορεία Ιταλίας, Ισπανίας και Ελλάδας με μια ομάδα χωρών της ευρωζώνης που έλαβαν πολύ μικρότερη χρηματοδότηση. Είναι, με άλλα λόγια, μια από τις πρώτες απόπειρες να μετρηθεί τι πραγματικά συνέβη, όχι τι προέβλεπαν τα μοντέλα το 2021.

 
Τα νούμερα, ακριβώς όπως τα δίνει η μελέτη

• Πραγματικό ΑΕΠ 2019-2025: Ελλάδα +10,8%, Ισπανία +10,2%, Ιταλία +6,4%, ομάδα σύγκρισης +5,4%.
• Ώρες εργασίας: Ιταλία +8,1%, Ελλάδα +7,5%, Ισπανία +7,4%, ομάδα σύγκρισης +2,6%.
• Συνολικές επενδύσεις ως % του ΑΕΠ: Ελλάδα +5,9 ποσοστιαίες μονάδες, Ιταλία +3,7, Ισπανία +0,3, ομάδα σύγκρισης -2,0.
• Ολοκλήρωση οροσήμων/στόχων (ως 10/6/2026): Ιταλία 75%, Ισπανία 73%, Ελλάδα 62% — η χαμηλότερη επίδοση των τριών χωρών.
• Απορρόφηση επιχορηγήσεων (τέλος 2025): Ιταλία 67%, Ισπανία 56%, Ελλάδα 49%.
• Απορρόφηση δανείων: Ιταλία 51%, Ελλάδα 29%, Ισπανία 0%.

Οι δύο πρώτες ομάδες δεικτών —ΑΕΠ, απασχόληση, επενδύσεις— είναι αυτές που επέλεξε να παραθέσει ο Σκέρτσος. Οι δύο τελευταίες —ρυθμός υλοποίησης, απορρόφηση πόρων— δεν εμφανίζονται καθόλου στην ανάρτησή του, παρότι βρίσκονται στην ίδια μελέτη, στις υποσημειώσεις της. Δεν είναι δευτερεύουσες: δείχνουν ότι η χώρα με τη μεγαλύτερη σχετική «επιτυχία» στους  δείκτες αποτελέσματος είναι ταυτόχρονα αυτή με τη μεγαλύτερη καθυστέρηση στην ίδια την εκτέλεση του προγράμματος που υποτίθεται ότι παράγει αυτή την επιτυχία.

 
Τι αποσιωπά η πολιτική ανάγνωση

Πρώτον, η ομάδα σύγκρισης δεν είναι ό,τι φαίνεται. Το «control group» της μελέτης δεν είναι μια ομάδα συγκρίσιμων οικονομιών, αλλά οι χώρες της ευρωζώνης που έλαβαν λιγότερο από 1,5% του ΑΕΠ τους σε πόρους του Ταμείου: Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία, Βέλγιο, Αυστρία, Φινλανδία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο. Πρόκειται δηλαδή για τον σκληρό πυρήνα της ευρωζώνης, οικονομίες με διαφορετική διάρθρωση, διαφορετική έκθεση στον τουρισμό, διαφορετικό σημείο εκκίνησης. Ο ίδιος ο συγγραφέας το αναγνωρίζει ρητά ως περιορισμό, όχι ως λεπτομέρεια.

Δεύτερον, η μελέτη δεν αποδεικνύει αιτιότητα — και το λέει η ίδια. Πρόκειται, στα λόγια της, για περιγραφική σύγκριση με δύο απλά σενάρια αναφοράς, όχι για αυστηρή οικονομετρική ανάλυση. Ο συγγραφέας κλείνει το κείμενό του καλώντας ρητά για περαιτέρω έρευνα που θα απομονώσει την πραγματική αιτιώδη επίδραση — κάτι που η ανάρτηση Σκέρτσου αναφέρει μεν, αλλά υποβαθμίζει σε δευτερεύουσα σημείωση, ενώ στην ουσία είναι ο πυρήνας της μεθοδολογικής επιφύλαξης του ίδιου του ερευνητή.

Τρίτον, μέρος της «ελληνικής επιτυχίας» ίσως δεν οφείλεται καν στο Ταμείο. Η μελέτη σημειώνει ρητά πως μέρος της μεταπανδημικής δυναμικής στην Ελλάδα μπορεί να αντανακλά καθυστερημένες επιδράσεις μεταρρυθμίσεων που έγιναν στα χρόνια της κρίσης χρέους, πολύ πριν το Ταμείο Ανάκαμψης υπάρξει καν ως ιδέα. Αυτό δεν ακυρώνει τη συμβολή του Ταμείου· περιπλέκει όμως σημαντικά την αφήγηση περί ενός γραμμικού αιτιακού μηχανισμού «χρηματοδότηση → ανάπτυξη».

Τέταρτον, η αύξηση επενδύσεων κατά 5,9 μονάδες ΑΕΠ είναι εντυπωσιακή επειδή η αφετηρία ήταν εξαιρετικά χαμηλή. Η ίδια η μελέτη το διατυπώνει καθαρά: η Ελλάδα «προσπερνά» την ομάδα σύγκρισης, αλλά ξεκινώντας από πολύ χαμηλότερο επίπεδο επενδυτικού λόγου προς ΑΕΠ — απόρροια μιας δεκαετίας αποεπένδυσης στα χρόνια των μνημονίων. Ποσοστιαία άλματα από χαμηλή βάση είναι μαθηματικά ευκολότερα από ισοδύναμα άλματα από υψηλή βάση, και δεν σημαίνουν αυτόματα ότι η Ελλάδα έχει πλέον επαρκές επίπεδο επενδύσεων σε απόλυτους όρους — μόνο ότι μειώνεται η απόσταση.

Πέμπτον, ακόμη και το ίδιο το μέγεθος «δημόσιες έναντι ιδιωτικές επενδύσεις» στην Ελλάδα έχει λογιστική ιδιαιτερότητα. Η μελέτη αναφέρει, σε υποσημείωση που δεν αναπαράγεται πουθενά στο δημόσιο διάλογο, ότι η ελληνική στατιστική υπηρεσία έχει καταγράψει το σύνολο της χρηματοδότησης του Ταμείου ως κεφαλαιακές μεταβιβάσεις προς τον ιδιωτικό τομέα — και ότι αναμένεται αναθεώρηση που θα αυξήσει αναδρομικά τις δημόσιες επενδύσεις. Αυτό σημαίνει ότι η τρέχουσα εικόνα του πόσο «ιδιωτικοποιημένη» είναι η επενδυτική έκρηξη στην Ελλάδα είναι εν μέρει λογιστικό, όχι μόνο οικονομικό, φαινόμενο.

Έκτον, το δυνητικό προϊόν της Ελλάδας για το 2025 εκτιμάται ελαφρώς χαμηλότερο από ό,τι προέβλεπε η Κομισιόν το 2019 — πριν καν υπάρξει πανδημία ή Ταμείο Ανάκαμψης. Οι πιο πρόσφατες προβλέψεις δείχνουν επιτάχυνση στο μέλλον, κάτι θετικό, αλλά η αφήγηση περί «σύγκλισης που έχει ήδη επιτευχθεί» προτρέχει των ίδιων των στοιχείων: η μελέτη μιλά για αναδυόμενη τάση, όχι για κεκτημένο αποτέλεσμα.

 
Το στρατηγικό πλαίσιο πίσω από τα νούμερα

Υπάρχει ένας λόγος που η Ελλάδα εμφανίζει τη μεγαλύτερη επενδυτική αύξηση των τριών χωρών, και δεν είναι μόνο η εκτελεστική ικανότητα της κυβέρνησης: είναι ο ίδιος ο σχεδιασμός του προγράμματος. Το ελληνικό σχέδιο ανάκαμψης αντιστοιχεί σε 16% του ΑΕΠ —σχεδόν διπλάσιο ποσοστό από της Ιταλίας (9,1%) και υπερδιπλάσιο της Ισπανίας (6,8%)— και είναι το μοναδικό από τα τρία που στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε δανειακό σκέλος με ρητό στόχο την κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, παράλληλα με μεταρρυθμίσεις σε αγορά εργασίας, δημόσια διοίκηση και δικαιοσύνη. Η ισχυρή επενδυτική επίδοση δεν είναι, επομένως, απλώς απόδειξη καλής υλοποίησης· είναι σε μεγάλο βαθμό το αναμενόμενο αποτέλεσμα ενός σχεδίου που σχεδιάστηκε ακριβώς για να παράγει αυτό το αποτέλεσμα. Το ερώτημα που αξίζει να τεθεί δεν είναι αν λειτούργησε ο μηχανισμός μόχλευσης — φαίνεται πως λειτούργησε — αλλά αν το μέγεθος του δανεισμού που τον τροφοδότησε δημιουργεί, ταυτόχρονα, μια μελλοντική δημοσιονομική δέσμευση που τα σημερινά ποσοστά ΑΕΠ δεν καταγράφουν.

Η δεύτερη στρατηγική διάσταση αφορά το πώς μοιράζονται τα τρία «success stories». Στην Ιταλία, η ώθηση προέρχεται κυρίως από κεφαλαιακή συσσώρευση, με την παραγωγικότητα (TFP) να παραμένει αδύναμη — δηλαδή περισσότερα κτίρια και μηχανήματα, όχι κατ’ ανάγκη περισσότερη αποδοτικότητα. Στην Ισπανία, η κινητήρια δύναμη είναι η αγορά εργασίας. Στην Ελλάδα, το πιο αξιοσημείωτο εύρημα είναι η ισχυρή συμβολή της παραγωγικότητας των συντελεστών παραγωγής — δηλαδή ενδείξεις πραγματικού διαρθρωτικού μετασχηματισμού, όχι απλώς μεγαλύτερου όγκου κεφαλαίου. Αυτό είναι το πιο αισιόδοξο, και συνάμα το πιο εύθραυστο, εύρημα της μελέτης: υποδηλώνει ότι κάτι αλλάζει στη βαθύτερη δομή της ελληνικής οικονομίας, αλλά είναι ακριβώς το είδος του ευρήματος που απαιτεί τα περισσότερα χρόνια δεδομένων για να επιβεβαιωθεί ότι δεν είναι στατιστικός θόρυβος.

 
Η πολιτική διάσταση: Δύο συνθήματα, μια παράλειψη

Η αντιπολίτευση που μιλά για «αποτυχία» του Ταμείου αγνοεί το ίδιο σύνολο δεδομένων που αγνοεί και η κυβέρνηση — απλώς προς την αντίθετη κατεύθυνση. Αν η σύγκριση με μια ομάδα πλούσιων πυρηνικών οικονομιών της ευρωζώνης δείχνει η Ελλάδα να τις ξεπερνά σε ρυθμό ανάπτυξης, απασχόλησης και επενδύσεων, το επιχείρημα περί «χαμένης ευκαιρίας» χρειάζεται πολύ πιο συγκεκριμένη τεκμηρίωση από τα συνθήματα που καταγράφει η ανάρτηση του υπουργού. Ταυτόχρονα, η κυβερνητική αφήγηση περί «βεβαιότητας» παραβλέπει ότι η ίδια η μελέτη μιλά για ενδείξεις, όχι αποδείξεις, και ότι η Ελλάδα είναι η πιο αργή, όχι η πιο γρήγορη, από τις τρεις χώρες στην ίδια την εκτέλεση του προγράμματος. Και οι δύο πλευρές διαλέγουν τον αριθμό που τους βολεύει από την ίδια σελίδα.

 
Μια υποσημείωση που κανείς δεν σχολίασε

Αυτό που πραγματικά αξίζει προσοχή δεν βρίσκεται στα κεφάλαια που παρέθεσε ο Σκέρτσος, αλλά σε μια υποσημείωση που κανείς δεν σχολίασε: η Ελλάδα έχει το μεγαλύτερο σχετικό πρόγραμμα (16% του ΑΕΠ) αλλά τη χαμηλότερη ολοκλήρωση οροσήμων (62%) και τη χαμηλότερη απορρόφηση πόρων (49% επιχορηγήσεων, 29% δανείων) από τις τρεις χώρες. Αυτό δεν είναι απλώς ένα τεχνικό στοιχείο υλοποίησης — είναι ο πραγματικός κίνδυνος που κρύβεται πίσω από τη δημόσια αισιοδοξία του υπουργού, ο οποίος στο ίδιο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη να «κλείσουν οι τελευταίες εκκρεμότητες του 9ου αιτήματος». Η σύνδεση είναι ευθεία: η χώρα με τη μεγαλύτερη αναλογικά έκθεση στο πρόγραμμα και τη μεγαλύτερη υστέρηση υλοποίησης είναι αυτή που έχει τη λιγότερη περιθωριακή ανοχή σε καθυστερήσεις καθώς πλησιάζει η λήξη του Ταμείου. Αν τα επόμενα ορόσημα δεν κλείσουν εγκαίρως, το ίδιο σετ δεδομένων που σήμερα δικαιολογεί πανηγυρισμούς θα μπορούσε σε λίγους μήνες να αποτελέσει το υπόβαθρο μιας πολύ πιο δυσάρεστης συζήτησης — όχι για το αν λειτούργησε το Ταμείο, αλλά για το αν η Ελλάδα πρόλαβε να το αξιοποιήσει πλήρως πριν κλείσει το παράθυρο.

Συντακτική σημείωση & πολιτική AI: Κάθε δημοσιευμένο άρθρο στο  mywaypress.gr αποτελεί προϊόν ουσιαστικού συντακτικού ελέγχου και ανθρώπινης επιμέλειας, η οποία φέρει την αποκλειστική συντακτική ευθύνη του περιεχομένου (EU AI Act, Art. 50.4). Τηρούμε πλήρως τους κανόνες διαφάνειας και τις εκάστοτε οδηγίες των Εθνικών Αρχών Εποπτείας της Αγοράς.

Φωτογραφία / Εικονογράφηση: Δημιουργήθηκε με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Generated Image).

Ανάλυση και σύνθεση: mywaypress.gr

© 2026 mywaypress.gr — Από το τι συμβαίνει στο τι σημαίνει