Υπάρχει κάποια ελπίδα για την Ευρώπη;

Του Marco Annunziata

Η Ευρώπη βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή, αντιμετωπίζοντας σοβαρές οικονομικές προκλήσεις που έχουν οδηγήσει σε χαμηλότερη παραγωγικότητα, λιγότερη καινοτομία και υψηλότερη ανεργία σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο οικονομολόγος Marco Annunziata, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της General Electric και της UniCredit, υποστηρίζει στο άρθρο του με τίτλο «Is there any hope for Europe?» ότι η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι «Όχι», αν δεν υπάρξει ριζική αλλαγή πορείας. Σύμφωνα με τον Annunziata, η Ευρώπη έχει γίνει φτωχότερη, οι οικονομίες της είναι λιγότερο δυναμικές και η υπερβολική ρύθμιση αποτελεί τη βασική αιτία των προβλημάτων της.

 
Η οικονομική σύγκριση με τις ΗΠΑ

Ο Annunziata κάνει μια άμεση σύγκριση της οικονομικής κατάστασης της Ευρώπης με αυτή των ΗΠΑ, τονίζοντας ότι η Ευρώπη έχει χάσει το οικονομικό της πλεονέκτημα. Ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 1990 το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα στις κύριες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν παρόμοιο με αυτό των ΗΠΑ, σήμερα τα πραγματικά εισοδήματα στις ΗΠΑ είναι κατά 20% υψηλότερα από της Γερμανίας, 35% από της Γαλλίας και 40% από της Ιταλίας. Αυτή η οικονομική υστέρηση αντικατοπτρίζεται και στη χαμηλότερη αίσθηση ευκαιρίας και ικανοποίησης. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση Ευτυχίας του 2025, τα τρία τέταρτα του πληθυσμού της ΕΕ αισθάνονται λιγότερο ευτυχισμένοι από τους Αμερικανούς, με όλες τις μεγάλες χώρες-μέλη της ΕΕ να κατατάσσονται κάτω από τις ΗΠΑ.

Επιπλέον, η παραγωγικότητα στην Ευρώπη έχει παρουσιάσει σημαντική στασιμότητα. Τα τελευταία δέκα χρόνια, η παραγωγικότητα στην Ιταλία και τη Γαλλία παρέμεινε στάσιμη, ενώ στη Γερμανία αυξήθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 0,7%—πολύ πιο αργά από τον ρυθμό 1,3% των ΗΠΑ. Η αδυναμία της Ευρώπης να ανταγωνιστεί, παρότι το 2000 η Στρατηγική της Λισαβόνας είχε ως στόχο να καταστήσει την ΕΕ την «πιο ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης στον κόσμο» έως το 2010, δείχνει ότι οι φιλοδοξίες δεν έχουν εκπληρωθεί.

 
Η υπερ-ρύθμιση ως βασική αιτία

Σύμφωνα με τον Annunziata, η ρίζα της οικονομικής υποαπόδοσης της Ευρώπης βρίσκεται στην υπερβολική ρύθμιση. Η κουλτούρα της λεπτομερούς ρύθμισης κάθε πτυχής της οικονομικής δραστηριότητας έχει ως αποτέλεσμα την παράλυση της κινητικότητας της εργασίας, την παρεμπόδιση της δημιουργίας νέων επιχειρήσεων και την αποθάρρυνση της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας. Ο Annunziata αναφέρει την έκθεση του πρώην προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Mario Draghi, ο οποίος σημείωσε ότι οι ρυθμιστικοί και διοικητικοί φραγμοί μεταξύ των χωρών-μελών της ΕΕ ισοδυναμούν με δασμούς 45% στα αγαθά και 110% στις υπηρεσίες, καθιστώντας τους δασμούς που επιβάλλουν οι ΗΠΑ ασήμαντους σε σύγκριση.

Ο Annunziata υποστηρίζει ότι υπάρχει μια ευρεία συναίνεση για την κρατική παρέμβαση στην οικονομία. Ενώ η έκθεση Draghi αναγνώρισε την ανάγκη για λιγότερη ρύθμιση, περισσότερη καινοτομία και ανταγωνισμό, έδωσε επίσης έμφαση στην αύξηση των κρατικών επενδύσεων και στην ενίσχυση της κυβερνητικής παρέμβασης. Αυτή η τάση για κρατική παρέμβαση είναι βαθιά ριζωμένη στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή, όπου οι ψηφοφόροι επιλέγουν μεταξύ «φιλομεταναστευτικού σοσιαλισμού και αντιμεταναστευτικού σοσιαλισμού». Στην ουσία, κανένα μεγάλο ευρωπαϊκό κόμμα δεν υποστηρίζει πραγματικά τον οικονομικό φιλελευθερισμό, επειδή κανένας από τους ψηφοφόρους δεν το επιθυμεί.

 
Το ζήτημα της μετανάστευσης

Ο Annunziata χαρακτηρίζει την προσέγγιση της Ευρώπης στο ζήτημα της μετανάστευσης ως «ακόμη λιγότερο ορθολογική» από την αντιμετώπιση των οικονομικών προκλήσεων. Ενώ η Ευρώπη δέχεται μεγάλο αριθμό μεταναστών, δεν έχει την ικανότητα να ενθαρρύνει την οικονομική, κοινωνική ή πολιτιστική τους ενσωμάτωση. Ο Annunziata αμφισβητεί το επιχείρημα ότι η Ευρώπη χρειάζεται νέους μετανάστες για να αντισταθμίσει τη γήρανση του πληθυσμού της, καθώς οι υπερ-ρυθμιζόμενες αγορές εργασίας της δεν μπορούν να απασχολήσουν ούτε τους γηγενείς νέους, με την ανεργία των νέων να ανέρχεται στο 20% στη Γαλλία και την Ιταλία και πάνω από 25% στην Ισπανία.

Ο συγγραφέας επισημαίνει ότι η πλειονότητα των μεταναστών προέρχεται από πολιτισμικά και θρησκευτικά περιβάλλοντα που διαφέρουν πολύ από τα ευρωπαϊκά, γεγονός που καθιστά την πρόκληση της ενσωμάτωσης εξαιρετικά δύσκολη. Αντί να δίνει ώθηση στην οικονομία, η μετανάστευση απειλεί την πολιτική και κοινωνική συνοχή των χωρών-μελών της ΕΕ και της Ένωσης στο σύνολό της.

 
Ο μοναδικός δρόμος προς την επιτυχία

Παρά τον έντονο απαισιόδοξο τόνο του άρθρου, ο Annunziata καταλήγει με μια ελπίδα: η Ευρώπη έχει έναν ξεκάθαρο δρόμο προς την επιτυχία. Αυτός ο δρόμος απαιτεί απορρύθμιση, περισσότερο ανταγωνισμό, περισσότερο χώρο για τον ιδιωτικό τομέα και μια πιο ρεαλιστική μεταναστευτική πολιτική. Ωστόσο, ο ίδιος εκφράζει την αμφιβολία του αν η Ευρώπη είναι έτοιμη να ακολουθήσει αυτόν τον δρόμο, δηλώνοντας ότι θα ήθελε πολύ να αποδειχθεί λάθος.

Σημείωση: Το άρθρο του Marco Annunziata, με τίτλο “Is there any hope for Europe?”, δημοσιεύθηκε την 1η Σεπτεμβρίου 2025. ²⁵Ο συγγραφέας είναι συνιδρυτής της Annunziata + Desai Advisors και πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της General Electric και της UniCredit. ²⁶

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.