Οι προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας εμφανίζουν τάσεις επιδείνωσης

Στην παρούσα συγκυρία, η οικονομία της Ευρωζώνης είναι ευάλωτη από τις γεωπολιτικές εξελίξεις και την προσφυγική κρίση

 
Το τελευταίο διάστημα αυξάνονται οι προειδοποιήσεις διεθνών οργανισμών και επενδυτικών τραπεζών για πιθανότητα εμφάνισης μιας νέας οικονομικής κρίσης, σύμφωνα με ανάλυση του Εβδομαδιαίου Δελτίου Οικονομικών Εξελίξεων της Διευθύνσεως Οικονομικών Μελετών της Alpha Bank.

Αναλυτικά όπως σημειώνει: Η ενδεχόμενη άνοδος των επιτοκίων στις ΗΠΑ έχει ήδη αρχίσει να πυροδοτεί μια σειρά αλυσιδωτών επενδυτικών αντιδράσεων στις αναδυόμενες αγορές και ειδικότερα στην ευρύτερη περιοχή της Ασίας.

Τα σχεδόν μηδενικά επιτόκια, των τελευταίων ετών αποτελούν το νομισματικό ανάχωμα των Κεντρικών Τραπεζών για την αντιμετώπιση των οικονομικών κρίσεων.

Ωστόσο, η άσκηση επεκτατικής νομισματικής πολιτικής από πλευράς Κεντρικών Τραπεζών, αν και προκαλεί προϋποθέσεις ανάδυσης από την οικονομική στασιμότητα, εντούτοις η διατήρηση της επί μακρό χρονικό διάστημα, οδηγεί σε αύξηση της μόχλευσης (leverage), δεδομένου ότι ενθαρρύνει την ανάληψη υπέρμετρων επενδυτικών κινδύνων. Η μόχλευση συμβάλλει στη διόγκωση των τιμών σε ορισμένα περιουσιακά στοιχεία και στην καταγραφή στρεβλώσεων στην τιμολόγηση του επενδυτικού κινδύνου, εξαιτίας της ασύμμετρης μεταβολής των τιμών.

Η πιθανολογούμενη νέα οικονομική κρίση που συνιστά την τρίτη κατά σειρά των τελευταίων ετών, γεωγραφικά εστιάζεται στην ευρύτερη περιοχή της Ασίας. Η αδυναμία των αναδυόμενων οικονομιών συμπίπτει χρονικά με την οικονομική εξασθένιση της Κίνας, καθώς η πορεία των οικονομικών της δεικτών, αντικατοπτρίζει την παρατεταμένη υποχώρηση της εγχώριας ζήτησης και ενισχύει την άποψη, ότι είναι δύσκολα επιτεύξιμος ο στόχος αύξησης του ΑΕΠ κατά 7% το 2015. Οι αρχές της Κίνας εμφανίζονται καθησυχαστικές προς τους επενδυτές, τονίζοντας ότι οι πολιτικές που μέχρι σήμερα έχουν υιοθετηθεί έχουν αρχίσει να αποδίδουν αποτελέσματα, ενώ επιρρίπτουν την ευθύνη επιβράδυνσης της παγκόσμιας οικονομίας στην αδυναμία ζήτησης εκ μέρους των ανεπτυγμένων οικονομιών για τα προϊόντα των αναπτυσσόμενων. Στην περίπτωση της Κίνας, κρίνεται απαραίτητη η συνέχιση των προσπαθειών υλοποίησης των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που θα ενισχύσουν περαιτέρω την εσωτερική ζήτηση. Η αδυναμία του οικονομικού ρυθμού ανάπτυξης στην Κίνα, ενδεχομένως να αντανακλά την εξισορρόπηση της οικονομίας σε ένα νέο αναπτυξιακό μοντέλο προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις της τρέχουσας οικονομικής συγκυρίας.

Ωστόσο, οι αναδυόμενες οικονομίες καλούνται να αναλάβουν πρωτοβουλίες ανάκτησης του ανταγωνιστικού τους χαρακτήρα μέσω διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, καθώς αρχίζει πλέον να περιορίζεται η φθηνή χρηματοδότηση και οι τιμές των εμπορευμάτων βρίσκονται σε καθοδική πορεία. Η απόφαση της Fed στην τελευταία συνεδρίαση του Συμβουλίου Νομισματικής Πολιτικής στις 16-17 Σεπτεμβρίου να μην προβεί σε άνοδο των επιτοκίων της, μπορεί να εξέπληξε ένα τμήμα των αγορών, συνέβαλε όμως προσωρινά στην σταθεροποίηση των αναδυόμενων οικονομιών. Ωστόσο, ο υπουργός οικονομικών της Κίνας, σε πρόσφατη δήλωση του εξέφρασε την άποψη, ότι οι επικρατούσες συνθήκες στην παγκόσμια οικονομία δεν επιτρέπουν στη Fed να προβεί σε αύξηση των επιτοκίων της, ενώ παράλληλα έθεσε τις ΗΠΑ προ των οικονομικών ευθυνών τους. Στο γεγονός ότι τα επιτόκια στις ΗΠΑ δεν θα κινηθούν ανοδικά τουλάχιστον μέχρι το τέλος του 2015, ήλθε να επιβεβαιώσει η δημοσίευση της οικονομικής έκθεσης (Beige Book), η οποία ανέδειξε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η οικονομία των ΗΠΑ για την επίτευξη υψηλότερων ρυθμών οικονομικής μεγέθυνσης. Βασική αιτία της οικονομικής συγκράτησης όπως τονίζει η έκθεση αποτελεί κυρίως το ισχυρό δολάριο.

Μεταξύ των βασικότερων καταλοίπων που άφησε στο πέρασμα της η οικονομική κρίση που έπληξε την Ευρωζώνη, είναι οι χαμηλοί ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης και το υψηλό χρέος. Χαρακτηριστικά τα οποία δεν αποκλείεται να εμφανισθούν και στις αναδυόμενες οικονομίες, εξαιτίας της ιδιαίτερα υψηλής μόχλευσης και της χαμηλής εσωτερικής ζήτησης που καταγράφεται στην πλειονότητα εξαυτών. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, το χρέος των αναδυόμενων οικονομιών ανέρχεται στα $ 3 τρισ. ήτοι στο 15% του συνολικού τους ΑΕΠ. Σε περίπτωση που γενικευθούν οι χαμηλοί ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης στις Ασιατικές οικονομίες, μετά δυσκολίας η Fed θα προβεί σε άνοδο των επιτοκίων, ενώ δεν αποκλείεται η επέκταση του προγράμματος αγοράς κρατικών ομολόγων (QE) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τραπέζης (ΕΚΤ).

Ο επικεφαλής της ΕΚΤ προσφάτως στο περιθώριο της ετήσιας Συνόδου του ΔΝΤ στο Περού, ανέφερε ότι η ΕΚΤ είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει κάθε διαθέσιμο εργαλείο για την θωράκιση της οικονομίας της Ευρωζώνης, ενώ το μέγεθος και η διάρκεια του προγράμματος αγοράς περιουσιακών στοιχείων, εάν απαιτηθεί μπορούν να αλλάξουν. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην παρούσα συγκυρία, η οικονομία της Ευρωζώνης είναι ευάλωτη από τις γεωπολιτικές εξελίξεις και την προσφυγική κρίση. Η τελευταία μπορεί  μακροπρόθεσμα να επιφέρει σημαντικά οφέλη για την αγορά εργασίας της Ζώνης του Ευρώ αρκεί οι πρόσφυγες να ενσωματωθούν σε αυτήν. Ωστόσο, το δημοσιονομικό κόστος που θα προκληθεί μέσω της αύξησης των δημοσίων δαπανών, μπορεί να αποτελέσει πρόσθετο οικονομικό βάρος για τις ασθενείς οικονομίες της Ευρωζώνης.