Συντάξεις πείνας ή πολιτική επιλογή; 7 λύσεις για ένα αξιοπρεπές μέλλον
Σε μια Ελλάδα που η ακρίβεια εκτινάσσεται και το κόστος ζωής πιέζει ολοένα και περισσότερο τα νοικοκυριά, οι συντάξεις –ιδίως οι χαμηλές– δεν επαρκούν για να εξασφαλίσουν μια ζωή με αξιοπρέπεια. Όλο και περισσότεροι ηλικιωμένοι βλέπουν την καθημερινότητά τους να γίνεται ένας αγώνας επιβίωσης. Πρόκειται για αναπόφευκτη συνέπεια μιας οικονομίας σε κρίση ή μήπως είναι πολιτική επιλογή;
Η πραγματικότητα είναι σκληρή: σχεδόν 4 στους 10 συνταξιούχους λαμβάνουν κάτω από 660 ευρώ καθαρά τον μήνα, ενώ περίπου 500.000 άνθρωποι επιβιώνουν με ποσά κάτω των 470 ευρώ. Ταυτόχρονα, ο πληθωρισμός, οι τιμές στα τρόφιμα και η ενεργειακή φτώχεια μετατρέπουν αυτές τις συντάξεις σε ελάχιστο δίχτυ ασφάλειας – πολλές φορές ανεπαρκές.
Ωστόσο, υπάρχουν ρεαλιστικές πολιτικές λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα ή σταδιακά, ώστε να αντιστραφεί αυτή η κατάσταση. Παρακάτω παρουσιάζονται επτά προτάσεις με στόχο ένα δικαιότερο και βιώσιμο συνταξιοδοτικό σύστημα, που θα σέβεται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια:
- Αυτόματη αναπροσαρμογή των συντάξεων με βάση τον πληθωρισμό
Η σύνδεση των συντάξεων με τον δείκτη τιμών καταναλωτή (indexation) θα εξασφάλιζε ότι, όταν το κόστος ζωής ανεβαίνει, οι συντάξεις δεν θα μένουν στάσιμες. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες ήδη εφαρμόζουν αυτό το μέτρο – και όχι μόνο οι πιο εύπορες.
Προτεινόμενο μέτρο: Ετήσια αύξηση 2-3% στις χαμηλές συντάξεις (<€700) για να καλύπτονται οι βασικές αυξήσεις σε ενέργεια, στέγαση και τρόφιμα.
- Θέσπιση Εθνικής Κατώτατης Σύνταξης
Η έννοια της “ελάχιστης αξιοπρεπούς σύνταξης” μπορεί να ενταχθεί σε ένα μοντέλο κοινωνικής προστασίας που δεν βασίζεται αποκλειστικά στις εισφορές, αλλά και στην κοινωνική αλληλεγγύη.
Πρόταση: Κατώτατη σύνταξη €800 καθαρά τον μήνα για όλους όσοι έχουν συμπληρώσει πλήρη ασφαλιστικό βίο, με χρηματοδότηση από φορολογία υπερκερδών και αναδιανομή δημοσιονομικών πόρων.
- Μη χρηματικές παροχές για τη μείωση του κόστους ζωής
Ακόμα και χωρίς αύξηση του μηνιαίου ποσού, μπορούν να εφαρμοστούν μέτρα που ενισχύουν έμμεσα το εισόδημα:
- Επιδότηση ενέργειας για τους χαμηλοσυνταξιούχους.
- Δωρεάν μετακινήσεις και φαρμακευτική περίθαλψη.
- Έκπτωση στα βασικά είδη διατροφής μέσω κρατικών ή δημοτικών προγραμμάτων.
Αυτές οι πολιτικές ανακουφίζουν άμεσα και περιορίζουν τις ανισότητες.
- Αναγνώριση κοινωνικής προσφοράς εκτός αγοράς εργασίας
Χιλιάδες πολίτες, κυρίως γυναίκες, φρόντισαν παιδιά, ηλικιωμένους ή εργάστηκαν στον αγροτικό τομέα χωρίς επίσημες εισφορές. Το σύστημα πρέπει να λαμβάνει υπόψη αυτή τη μη αμειβόμενη κοινωνική εργασία.
Πρόταση: Παροχή «κοινωνικών ενσήμων» ή μορίων που θα οδηγούν σε βασική σύνταξη για όσους δεν συμπλήρωσαν τον απαραίτητο αριθμό ετών.
- Ελάφρυνση της φορολογίας για τους χαμηλοσυνταξιούχους
Οι συντάξεις κάτω των €12.000 ετησίως δεν πρέπει να φορολογούνται – πρόκειται για εισόδημα επιβίωσης, όχι για κέρδος.
Μέτρα:
- Αφορολόγητο όριο στα €12.000.
- Έκπτωση φόρου για έξοδα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ενέργειας και ενοικίου.
- Θεσμική συμμετοχή των συνταξιούχων στον δημόσιο διάλογο
Οι συνταξιούχοι δεν πρέπει να είναι απλώς αριθμοί σε έναν προϋπολογισμό. Απαιτείται ενεργή συμμετοχή τους στη διαμόρφωση πολιτικής, μέσω θεσμών κοινωνικού διαλόγου και εθνικών συμβουλίων.
Αυτό διασφαλίζει διαφάνεια, εμπιστοσύνη και πιο δίκαιες αποφάσεις.
- Καταπολέμηση της εισφοροδιαφυγής και στήριξη του ασφαλιστικού συστήματος
Το συνταξιοδοτικό σύστημα δεν θα είναι ποτέ βιώσιμο όσο η εισφοροδιαφυγή και η αδήλωτη εργασία κυριαρχούν. Η ψηφιοποίηση, οι έλεγχοι και η δίκαιη κατανομή των βαρών είναι προϋποθέσεις για κάθε μεταρρύθμιση.
Το να λαμβάνει κανείς σύνταξη που δεν επαρκεί ούτε για τα βασικά δεν είναι φυσικό φαινόμενο – είναι πολιτική απόφαση. Και γι’ αυτό μπορεί να αλλάξει. Χρειάζεται βούληση, κοινωνική πίεση και τεκμηριωμένες λύσεις.
Μια αξιοπρεπής σύνταξη δεν είναι πολυτέλεια. Είναι το ελάχιστο που οφείλει μια κοινωνία στους ανθρώπους που δούλεψαν, πρόσφεραν και γέρασαν μέσα σε αυτήν.
Συντάξεις πείνας ή πολιτική επιλογή;
Το ερώτημα παραμένει επίκαιρο και πιεστικό: είναι οι συντάξεις πείνας αποτέλεσμα οικονομικής αναγκαιότητας ή πολιτικής επιλογής; Τα δεδομένα δείχνουν πως δεν μιλάμε για ένα τεχνικό ή λογιστικό πρόβλημα, αλλά για ένα βαθιά πολιτικό και ηθικό ζήτημα.
Οι χιλιάδες άνθρωποι που ζουν με λιγότερα από 500 ευρώ τον μήνα, δεν πεινάνε επειδή το κράτος δεν έχει — αλλά επειδή οι προτεραιότητες διαμορφώνονται χωρίς αυτούς.
Το κύμα απεργιών του 2025 δεν αφορούσε μόνο τους εργαζόμενους. Ήταν μια κοινωνική κραυγή που περιλάμβανε και τους συνταξιούχους: «Θέλουμε να ζούμε, όχι να επιβιώνουμε».
Τα συνθήματα που ακούστηκαν στους δρόμους ήταν σαφή:
- «Ο πληθωρισμός τρώει τη σύνταξη»
- «Δεν είναι παροχές – είναι δικαιώματα»
- «Η αξιοπρέπεια δεν είναι πολυτέλεια»
Οι επιλογές υπάρχουν. Χρειάζεται πολιτική βούληση, κοινωνική πίεση και αλλαγή προτεραιοτήτων. Αν μια κοινωνία επιτρέπει στους ανθρώπους που εργάστηκαν για δεκαετίες να γεράσουν στη φτώχεια, τότε το πρόβλημα δεν είναι το σύστημα – είναι οι αξίες του.
Η αξιοπρεπής σύνταξη δεν είναι ζήτημα “κόστους”. Είναι δείκτης πολιτισμού.
Και γι’ αυτό ακριβώς, είναι καιρός να μετατραπεί σε αδιαπραγμάτευτη πολιτική επιλογή.
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
mywaypress.gr – Ανθρωποκεντρικής Τεχνητής Νοημοσύνης
