Το Διαδίκτυο αυτοκαταστρέφεται

5 Οκτωβρίου, 2025 10:08 πμ

Η κρίση της αξιοπιστίας και η «σλοποκάλυψη» της γνώσης

 
Του Rahim Hirji (boxofamazing.substack.com)

 
Το διαδίκτυο, η μεγαλύτερη βιβλιοθήκη της ανθρωπότητας, μετατρέπεται σε χωματερή. Η ψηφιακή «σλοποκάλυψη» (Slopocalypse), όπως την ονομάζει ο συγγραφέας, περιγράφει μια κατάσταση όπου ο αλγοριθμικός «θόρυβος» που παράγεται από την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) κατακλύζει την ανθρώπινη επικοινωνία και υπονομεύει τη δημοσιογραφία, την επιστήμη, τις αγορές και την ίδια τη μνήμη. Το μηχάνημα δεν έχει απλώς φτάσει, αλλά αποτελεί ήδη τον πλειοψηφικό μέτοχο στον ανθρώπινο λόγο.

 

1. Το ανθρώπινο κόστος της τεχνητής απληστίας

Η ταχύτητα με την οποία το περιεχόμενο που παράγεται από την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) εισβάλλει σε κρίσιμους τομείς είναι ανησυχητική.

 
Αξιοπιστία και δημοσιογραφία

Περιπτώσεις όπως το Sports Illustrated, το οποίο δημοσίευσε άρθρα με ψεύτικα ονόματα συγγραφέων και φωτογραφίες προφίλ που δημιουργήθηκαν από ΑΙ, φανερώνουν τη διάβρωση. Αυτοί οι ψεύτικοι συντάκτες, όπως ο φερόμενος ως λάτρης της φύσης «Drew Ortiz», είχαν βιογραφικά που δεν αντιστοιχούσαν σε πραγματικούς ανθρώπους. Ακόμη πιο επικίνδυνο είναι το φαινόμενο των «νεκρών ζωνών» των τοπικών ειδήσεων, όπου αλγόριθμοι αντικαθιστούν τους ρεπόρτερ, πλημμυρίζοντας εγκαταλελειμμένα domains εφημερίδων με «τοπικές ειδήσεις» που περιγράφουν γεγονότα που δεν συνέβησαν ποτέ ή καταστήματα που έκλεισαν εδώ και χρόνια.

 
Υγεία και ασφάλεια

Οι κίνδυνοι κλιμακώνονται και στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης. Ασθενείς φτάνουν στα επείγοντα με σχέδια θεραπείας που δημιουργήθηκαν από την ΑΙ, κάποια από τα οποία είναι επικίνδυνα λανθασμένα. Η ιατρική παραπληροφόρηση (medical misinformation) διαδίδεται ταχύτερα μέσω συνθετικών άρθρων, με τους νεότερους ασθενείς να τείνουν να τα εμπιστεύονται περισσότερο. Υπάρχει ο κίνδυνος, εάν η ψευδοεπιστήμη που γράφεται από ΑΙ εισέλθει σε βάσεις δεδομένων έρευνας, τα μελλοντικά διαγνωστικά συστήματα να κληρονομήσουν λάθη ως γεγονότα.

 

2. Η οικονομία της παρακμής και η «θερμική αποσύνθεση» της γνώσης

Η παραγωγή τεχνητού περιεχομένου δεν είναι μόνο πρόβλημα ποιότητας, αλλά και ένα κερδοσκοπικό οικονομικό μοντέλο που οδηγεί στην κατάρρευση της γνώσης.

 
Το «επίδομα αλγόριθμου»

Πλατφόρμες όπως το Facebook πληρώνουν για την αλληλεπίδραση (engagement), ανεξάρτητα από την αλήθεια ή την ποιότητα του περιεχομένου. Αυτό έχει δημιουργήσει μια «επιδότηση σλόπ» (slop subsidy) σε παγκόσμιο επίπεδο. Για παράδειγμα, σε χώρες όπως η Κένυα, το Βιετνάμ και οι Φιλιππίνες, χιλιάδες εργαζόμενοι απασχολούνται σε «φάρμες περιεχομένου» (content farms) που παράγουν «σκουπίδια» ΑΙ για το δυτικό κοινό. Οι πιο «γκροτέσκες» εικόνες, όπως οι απεικονίσεις του «Shrimp Jesus» (Χριστός που συγχωνεύεται με καρκινοειδή), μπορούν να αποφέρουν εκατομμύρια αλληλεπιδράσεις και χιλιάδες δολάρια.

 
Η επανάληψη της αποκάλυψης (Recursion Apocalypse)

Η πιο τρομακτική εξέλιξη είναι η «θερμική αποσύνθεση της γνώσης», ένα μαθηματικά αποδεδειγμένο φαινόμενο. Όταν η ΑΙ εκπαιδεύεται σε περιεχόμενο που παράγεται από ΑΙ, η ποιότητα δεν μειώνεται απλώς, αλλά καταρρέει. Μια μελέτη στο περιοδικό Nature έδειξε ότι κείμενο σχετικά με τη μεσαιωνική αρχιτεκτονική, μετά από εννέα γενιές ΑΙ, εκφυλίστηκε σε «μια λίστα με λαγούς». Ενώ η γλώσσα παρέμενε άρτια (fluent), το νόημα εξατμίστηκε. Εκτιμάται ότι μέχρι το 2026, τα φρέσκα ανθρώπινα δεδομένα εκπαίδευσης θα εξαντληθούν. Μετά από αυτό, θα ακολουθήσει μια «θανατηφόρα σπείρα» (death spiral) της ΑΙ που επικαλείται την ΑΙ, η οποία επικαλείται την ΑΙ. Ο συγγραφέας προειδοποιεί ότι η επικείμενη «μοναδικότητα» (singularity) μπορεί να μην είναι η υπερ-νοημοσύνη, αλλά η υπερ-ανοησία (super-stupidity).

 

3. Η ψυχολογική βλάβη και η κατάρρευση της πραγματικότητας

Η μόλυνση της γνώσης επιβαρύνεται από την ψυχολογική βλάβη και την αδυναμία διάκρισης του πραγματικού από το συνθετικό.

Ψεύτικες αναμνήσεις και συνθετικά μέσα

Οι Γερμανοί ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι εικόνες που επεξεργάστηκαν από την ΑΙ μπορούν να εμφυτεύσουν ψευδείς αναμνήσεις στην ίδια τη ζωή των συμμετεχόντων. Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν περιτριγυρισμένα από επεξεργασμένες φωτογραφίες και deepfakes, κινδυνεύουν να μην μπορούν να ξεχωρίσουν ποιες αναμνήσεις είναι αυθεντικές. Η συνεχής ανάγκη να αμφισβητεί κανείς κάθε φωτογραφία, κριτική και τίτλο ειδήσεων δημιουργεί ένα ιδιαίτερο είδος γνωστικής εξάντλησης.

 
Πολιτική χειραγώγηση και απιστία

Η πολιτική χειραγώγηση επιδεινώνει την κρίση. Οι ψηφοφόροι έχουν λάβει deepfake robocalls που μιμούνται τη φωνή του Joe Biden. Αυτή είναι η «αμοιβή του ψεύτη» (liar’s dividend): όταν τίποτα δεν μπορεί να εμπιστευτεί, τα πάντα μπορούν να γίνουν πιστευτά. Η περίπτωση του QAnon ήταν η πρόβα. Το περιεχόμενο ΑΙ είναι το κυρίως γεγονός.

 

4. Η επικείμενη ψηφιακή διχόνοια και η αντίσταση

Ενώ τα εργαλεία ανίχνευσης αποτυγχάνουν (η OpenAI έκλεισε τον δικό της ανιχνευτή λόγω «χαμηλής ακρίβειας»), η μόνη λύση που διαφαίνεται είναι μια «ψηφιακή διαίρεση» (digital apartheid).

 
Ψηφιακό απαρτχάιντ

Αυτοί που μπορούν να αντέξουν οικονομικά συνδρομές premium σε πηγές με επαληθευμένο ανθρώπινο περιεχόμενο, όπως τα 404 Media ή το Garbage Day, θα έχουν πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες. Αυτά τα μέσα επιβιώνουν χάρη στη ριζική διαφάνεια και χρεώνουν τους αναγνώστες απευθείας, αντί να κυνηγούν την αλγοριθμική αλληλεπίδραση. Όλοι οι άλλοι «πνίγονται σε δωρεάν συνθετικά λύματα». Το ανοιχτό διαδίκτυο μετατρέπεται σε τοξικό βάλτο που πρέπει να πλοηγούνται μόνο οι φτωχοί.

 
Η ανάγκη για «Υπερ-Δεξιότητες»

Για να αντιμετωπιστεί αυτή η κρίση, ο συγγραφέας προτείνει την ανάγκη για SuperSkills (Υπερ-Δεξιότητες), δηλαδή μοναδικά ανθρώπινες ικανότητες που κανένας αλγόριθμος δεν μπορεί να αντιγράψει.

• Αποκατάσταση της Ανθρώπινης Κρίσης: Η λύση είναι απλή: η αποκατάσταση της ανθρώπινης κρίσης ως φίλτρου. Ορισμένα πανεπιστήμια απαιτούν πλέον προφορικές εξετάσεις ως «απόδειξη ζωής» (proof of life) και απόδειξη ότι ο φοιτητής έκανε την ίδια τη σκέψη.
• Απόδειξη Ανθρωπιάς: Σύντομα θα χρειαστούν νέοι τρόποι επαλήθευσης της ίδιας της ανθρωπότητας, όχι απλά CAPTCHA, αλλά επιδείξεις βιωμένης εμπειρίας (lived experience), πρωτότυπης σκέψης και των «άτακτων αντιφάσεων» που τα μηχανήματα δεν μπορούν ακόμα να πλαστογραφήσουν.

 

5. Το τέλος της τελευταίας ανθρώπινης βιβλιοθήκης

Η τραγωδία δεν είναι απλώς η απώλεια του διαδικτύου, αλλά η απώλεια της ικανότητας να σκεφτόμαστε δημόσια, να κάνουμε λάθη και να είμαστε άνθρωποι. Χάνεται το αρχείο του ποιοι ήμασταν, αντικαθιστάμενο από το τι πιστεύουν τα μηχανήματα ότι έπρεπε να είμαστε.

«Το διαδίκτυο ήταν ο καθρέφτης της ανθρωπότητας. Ήταν ακατάστατο, χαοτικό, λαμπρό, ηλίθιο, αλλά θεμελιωδώς εμείς και ανθρώπινο. Τώρα ο καθρέφτης αντανακλά μόνο τον εαυτό του, αναδρομικά, στο άπειρο. Παρακολουθούμε την τελευταία ανθρώπινη βιβλιοθήκη να καίγεται ενώ οι εμπρηστές μας πουλάνε ασφάλεια πυρός.».

Η τελική προειδοποίηση είναι ξεκάθαρη: «Η ερώτηση δεν είναι αν θα σώσουμε το διαδίκτυο. Είναι αν θα θυμηθούμε τι χάσαμε όταν κάθε λέξη είναι τέλεια και καμία από αυτές δεν είναι δική μας.».

Σημείωση: Ο Rahim Hirji είναι ένα πρόσωπο με επαγγελματική εμπειρία στους τομείς της οικονομίας, της διαχείρισης κινδύνων και της εκπαιδευτικής τεχνολογίας (edtech), ενώ έχει αρθρογραφήσει και για τις «Υπερ-Δεξιότητες» ως απάντηση στην ΑΙ. Το άρθρο αυτό εκφράζει τις απόψεις του συγγραφέα.

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.