Το χρέος που δεν μειώνεται – και η χώρα που δεν αλλάζει

Του Πάνου Τσακιρίδη

 
Στα 364,9 δισεκατομμύρια ευρώ ανήλθε το ελληνικό δημόσιο χρέος στο τέλος του 2024. Ένα νούμερο σχεδόν ακατανόητο, τεράστιο, που ωστόσο δεν προκαλεί καμία συγκίνηση. Η κοινωνία δεν το ακούει πια· έχει συνηθίσει. Κι αυτό είναι ίσως το πιο επικίνδυνο σημάδι: όταν η υπερχρέωση γίνεται «κανονικότητα», η παρακμή έχει ήδη ριζώσει.

Η κυβέρνηση θα παρουσιάσει τα συνηθισμένα επιχειρήματα. Ότι το χρέος μειώνεται ως ποσοστό του ΑΕΠ. Ότι οι αγορές δανείζουν με εμπιστοσύνη, τα spreads παραμένουν χαμηλά, οι οίκοι αξιολόγησης μάς αντιμετωπίζουν «σαν κανονική χώρα». Ναι, όλα αυτά είναι αλήθεια. Μόνο που η αλήθεια δεν βρίσκεται στα δελτία Τύπου, αλλά στα θεμέλια της οικονομίας. Και εκεί, η εικόνα είναι ανησυχητική.

Γιατί η Ελλάδα εξακολουθεί να καταναλώνει περισσότερο απ’ όσο παράγει. Η δομή της οικονομίας παραμένει εύθραυστη, εξαρτημένη από τον τουρισμό, τις εισαγωγές και τα ευρωπαϊκά κονδύλια. Δεν υπάρχει βιομηχανική πολιτική, δεν υπάρχει σχέδιο καινοτομίας, δεν υπάρχει σταθερό αναπτυξιακό υπόβαθρο που να παράγει πλούτο διαρκείας. Αντ’ αυτού, υπάρχει μια οικονομία υποκατάστασης: επιδόματα αντί μισθών, καφέδες αντί εργοστασίων, δάνεια αντί παραγωγής.

Δεκαπέντε χρόνια μετά το πρώτο Μνημόνιο, η χώρα εξακολουθεί να λειτουργεί σαν να μην έμαθε τίποτα. Η δημοσιονομική πειθαρχία εφαρμόζεται μόνο όταν επιβάλλεται απ’ έξω, η μεταρρύθμιση είναι λέξη-βιτρίνα, και η πολιτική τάξη εξακολουθεί να επενδύει στη βραχυπρόθεσμη διαχείριση αντί στη μακροπρόθεσμη στρατηγική. Το χρέος των 364,9 δισ. ευρώ δεν είναι λοιπόν απλώς οικονομικό μέγεθος· είναι πολιτικός καθρέφτης. Αντανακλά ένα κράτος που δανείζεται για να συντηρεί τον εαυτό του, ένα σύστημα που επιβιώνει χάρη στη ρητορική της «ανάπτυξης» αλλά όχι χάρη στην ίδια την ανάπτυξη.

Και βέβαια, το χρέος δεν είναι πρόβλημα μόνο του Δημοσίου. Είναι και νοοτροπία κοινωνική. Από το κράτος που υπόσχεται τα πάντα χωρίς να κοστολογεί τίποτα, μέχρι τον πολίτη που θεωρεί αυτονόητο ότι κάποιος άλλος θα πληρώσει τον λογαριασμό. Αυτός είναι ο κύκλος του ελληνικού χρέους: πολιτική ανευθυνότητα από πάνω, κοινωνική απάθεια από κάτω, και στη μέση μια οικονομία που λειτουργεί στο ρελαντί.

Όσο δεν αλλάζει αυτή η κουλτούρα, τα νούμερα θα ανακυκλώνονται. Μπορεί το χρέος να μειώνεται στατιστικά, μπορεί να βελτιώνονται οι δείκτες, όμως η ουσία παραμένει η ίδια: μια χώρα που δεν παράγει τον πλούτο που χρειάζεται για να σταθεί μόνη της. Μια χώρα που έχει μάθει να ζει με το βάρος της, να το διαχειρίζεται, να το ωραιοποιεί — αλλά όχι να το ξεπερνά.

Η Ελλάδα χρειάζεται επειγόντως νέο κοινωνικό και πολιτικό συμβόλαιο σοβαρότητας. Με λιγότερες υποσχέσεις και περισσότερη ευθύνη, με λιγότερες παροχές και περισσότερη παραγωγή, με λιγότερη ρητορεία και περισσότερη αλήθεια. Γιατί το πρόβλημα δεν είναι πια το χρέος αυτό καθαυτό, αλλά η βαθιά συνήθεια της χώρας να ζει πάνω από τις δυνατότητές της.

Αν κάτι πρέπει να αλλάξει, δεν είναι ο τρόπος που λογαριάζουμε τα δισεκατομμύρια, αλλά ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε την πρόοδο.
Γιατί το αληθινό βάρος δεν είναι τα 364,9 δισ. ευρώ.
Είναι οι αυταπάτες που συνεχίζουμε να κουβαλάμε.

mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.