Geoffrey Pyatt: Η ενέργεια είναι πλέον το επίκεντρο της γεωπολιτικής για όλες τις χώρες
Η ενέργεια νέο πεδίο γεωπολιτικής ισχύος: Ευρωπαϊκή αυτάρκεια, αμερικανική εγγύηση και η στρατηγική της Ανατολικής Μεσογείου
Η ενεργειακή ασφάλεια έχει πλέον μετατραπεί στο βασικό πεδίο άσκησης ισχύος στη διεθνή σκηνή. Η Ευρώπη, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τη δραστική μεταβολή των ενεργειακών ροών, επιχειρεί μια δύσκολη εξίσωση: να διασφαλίσει την επάρκεια και το χαμηλό κόστος ενέργειας, ενώ ταυτόχρονα προχωρά στην απανθρακοποίηση και τη σταδιακή ενεργειακή της αυτονόμηση.
Αυτό το πολύπλοκο πλαίσιο αναδείχθηκε στο 4ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών στις Βρυξέλλες, όπου κυβερνητικοί αξιωματούχοι, τραπεζίτες και εκπρόσωποι της βιομηχανίας ανέλυσαν τις γεωπολιτικές και οικονομικές παραμέτρους της νέας ενεργειακής εποχής.
Η Ευρώπη ανάμεσα στην αυτάρκεια και την εξάρτηση
Ο Tomas Anker Christensen, ανώτερος σύμβουλος του Ευρωπαίου Επιτρόπου για την Ενέργεια Dan Jørgensen, περιέγραψε εύστοχα το ενεργειακό σκηνικό της Ένωσης ως μια «περίπλοκη διαδικασία ισορροπίας». Η Ευρώπη, σημείωσε, οφείλει να διασφαλίσει παράλληλα τέσσερις στόχους:
- Ενεργειακή επάρκεια,
- Αποκλεισμό της ρωσικής επιρροής,
- Αποτροπή εκτόξευσης των τιμών,
- Απανθρακοποίηση του ενεργειακού μίγματος.
Η αναφορά του στη συνεργασία της ΕΕ με τις ΗΠΑ και το Αζερμπαϊτζάν, όπως και στη σημερινή συμφωνία Ουάσιγκτον–Αθήνας, καταδεικνύει τη νέα γεωπολιτική αρχιτεκτονική που διαμορφώνεται. Ο Christensen προειδοποίησε ωστόσο ότι «η Ευρώπη πρέπει να επιταχύνει την ανάπτυξη των εναλλακτικών λύσεων», καθώς η κάλυψη του κενού που άφησε η Ρωσία δεν μπορεί να βασίζεται επ’ αόριστον στο αμερικανικό LNG.
Η ενεργειακή γεωπολιτική των ΗΠΑ και η σημασία της Ελλάδας
Από αμερικανικής πλευράς, ο πρώην υφυπουργός Ενέργειας Geoffrey Pyatt υπενθύμισε ότι η ενέργεια «είναι πλέον το επίκεντρο της γεωπολιτικής για όλες τις χώρες». Επικαλέστηκε τη «νέα αλληλεξάρτηση» ΗΠΑ–ΕΕ, τονίζοντας ότι η μάχη για τη σταθερότητα και την ασφάλεια των ενεργειακών ροών αποτελεί προτεραιότητα της Ουάσιγκτον.
Εξήρε την πρόοδο της Ελλάδας στις ανανεώσιμες πηγές και τη συμβολή της στην απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο, χαρακτηρίζοντας τον EastMed «κομβικής σημασίας». Με νόημα τόνισε ότι «οι αντίπαλοι δεν βρίσκονται στις Βρυξέλλες ή στην Ουάσιγκτον, αλλά στο Πεκίνο», παραπέμποντας στη μεγάλη παγκόσμια ενεργειακή αντιπαράθεση ΗΠΑ–Κίνας.
Η ελληνική θέση: κόμβος, αλλά όχι αυτάρκης
Ο Θεόδωρος Τζούρος, ανώτατο στέλεχος της Τράπεζας Πειραιώς, παρουσίασε τη ρεαλιστική εικόνα: παρά τις επενδύσεις και τις νέες υποδομές, το 45% του φυσικού αερίου που εισάγεται στην Ελλάδα εξακολουθεί να προέρχεται από τη Ρωσία.
Η Ρεβυθούσα αναδεικνύεται σε κομβικό σταθμό για τη μεταφορά LNG, ενώ η αμερικανική παρουσία και οι επενδύσεις στην ελληνική ενεργειακή αγορά αυξάνονται θεαματικά. «Η Ελλάδα προσέλκυσε σημαντικά κεφάλαια τα τελευταία πέντε χρόνια και έχει τις προϋποθέσεις να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο», ανέφερε χαρακτηριστικά, αποτυπώνοντας την αισιοδοξία αλλά και το διαρθρωτικό έλλειμμα της ελληνικής αγοράς: υψηλή εξάρτηση και χαμηλή αυτάρκεια.
Η Ανατολική Μεσόγειος και η αμερικανική παρουσία
Ο Charles Ellinas, CEO της eCNHC και γνώστης της κυπριακής ενεργειακής σκηνής, σημείωσε την αυξανόμενη παρουσία αμερικανικών εταιρειών (Chevron, ExxonMobil) στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ουάσιγκτον, είπε, «θα επιδιώξει την επίλυση εκκρεμοτήτων» ώστε να διασφαλιστεί η σταθερότητα της περιοχής και να ενισχυθεί η διασύνδεση με την ευρωπαϊκή αγορά.
Η τοποθέτηση αυτή συνδέει το ενεργειακό με το γεωπολιτικό πλαίσιο ασφάλειας, δείχνοντας πως η Ανατολική Μεσόγειος εξελίσσεται σε κρίσιμο πεδίο σύγκλισης στρατηγικών ΗΠΑ–ΕΕ και ανάσχεσης της ρωσικής και κινεζικής επιρροής.
Η πρόκληση του κόστους και της ανταγωνιστικότητας
Ο James Watson, γενικός διευθυντής της Eurometaux, έθεσε το πιο άμεσο και πολιτικά ευαίσθητο ζήτημα: το υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Τόνισε ότι η Ένωση χρειάζεται «φθηνότερη ενέργεια, νέες πρακτικές και ριζοσπαστικές ιδέες» για να ανακτήσει την ανταγωνιστικότητά της.
Το σχέδιο Green Pool, που στόχευε σε κοινή ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, έχει καθυστερήσει, ενώ η βιομηχανία αντιμετωπίζει πιέσεις που απειλούν με αποβιομηχάνιση αν δεν υπάρξει συνολική αναθεώρηση.
Η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε γεωπολιτικό εργαστήριο συνεργασίας και αντιπαράθεσης
Το φόρουμ των Βρυξελλών ανέδειξε ένα κοινό μήνυμα:
Η ενέργεια δεν είναι πια απλώς ζήτημα αγοράς, αλλά μέσο ισχύος και επιρροής. Η Ευρώπη επιδιώκει ενεργειακή κυριαρχία, όμως εξαρτάται ακόμη από αμερικανικό LNG και τεχνολογίες τρίτων χωρών. Η Ελλάδα παίζει αναβαθμισμένο ρόλο, αλλά η εξάρτηση από τη Ρωσία παραμένει απτό δεδομένο.
Η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε γεωπολιτικό εργαστήριο συνεργασίας και αντιπαράθεσης, ενώ οι ΗΠΑ εδραιώνουν τη θέση τους ως στρατηγικού εγγυητή της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η διαφοροποίηση των πηγών, αλλά η διαμόρφωση ενός ρεαλιστικού πλαισίου αυτάρκειας και ανταγωνιστικότητας που θα εξασφαλίζει την ανθεκτικότητα της ηπείρου απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις.
Συνοψίζοντας:Η Ευρώπη βρίσκεται στο σταυροδρόμι ανάμεσα σε στρατηγική ανάγκη και ενεργειακή εξάρτηση. Η Ελλάδα και η Ανατολική Μεσόγειος μπορούν να αποτελέσουν τη γέφυρα προς μια πιο ασφαλή, πράσινη και αυτόνομη ήπειρο — αρκεί να συνειδητοποιήσουμε ότι η ευφορία δεν είναι στρατηγική, αλλά η ρεαλιστική ισχύς των συμμαχιών και των επενδύσεων.
Πηγή: Ενεργειακή Συζήτηση στο 4ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών στις Βρυξέλλες (6.11.2025).
Info photo (από αριστερά):
Charles Ellinas, CEO, eCNHC – Geoffrey Pyatt, Πρώην Υφυπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ – Θεόδωρος Τζούρος, Εκτελεστικός Γενικός Διευθυντής, Επικεφαλής Εταιρικής και Επενδυτικής Τραπεζικής στην Τράπεζα Πειραιώς – Nik Gowing, Co- Director, Think Tank Thinking the Unthinkable – Tomas Christensen, Cabinet Expert, Senior Advisor to European Commissioner Dan Jørgensen – James Watson, Director General, Eurometaux
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
