Ozempicization- Η Ελλάδα πρώτη

1 Μαΐου, 2026 8:03 πμ

Βιώσαμε τον οικονομικό μηδενισμό δέκα χρόνια πριν γίνει παγκόσμια μόδα. Τι μας λέει αυτό για το πού βρισκόμαστε σήμερα.

 
Βασικά σημεία

-Η Ελλάδα υπήρξε το πρώτο δυτικό εργαστήριο οικονομικού μηδενισμού — με το brain drain ως κυρίαρχη απάντηση.

-Τα ελληνικά «belief markets» (τζόγος κρυπτονομισμάτων, επενδύσεις real estate, τουρισμός-ως-σωτηρία) ακολουθούν την ίδια εκμεταλλευτική λογική.

-Το ερώτημα δεν είναι αν η Ελλάδα ανακάμπτει — είναι αν ανακάμπτει με τον σωστό τρόπο.

 

1. Πριν Γίνει Μόδα, Ήταν Εδώ

Όταν η αναλύτρια Kyla Scanlon έγραψε για τον «οικονομικό μηδενισμό» (βλέπε mywaypress.gr) — την κατάσταση όπου οι άνθρωποι σταματούν να πιστεύουν ότι η οικονομία λειτουργεί για αυτούς — περιέγραφε ένα φαινόμενο που στις ΗΠΑ, τη Βρετανία και τη Δυτική Ευρώπη εντάθηκε τα τελευταία τέσσερα-πέντε χρόνια. Στην Ελλάδα, αυτό το φαινόμενο έχει ηλικία περισσότερο από δεκαπέντε χρόνια.

Το 2010, η χώρα εισήλθε σε μια κρίση που δεν ήταν απλώς οικονομική — ήταν κρίση νοήματος. Οι μεσαίες τάξεις που είχαν παίξει «σωστά» — σπουδές, δουλειά, ακίνητο — βρέθηκαν χωρίς δίχτυ. Οι νέοι που μεγάλωσαν με υποσχέσεις ευρωπαϊκής αξιοκρατίας ανακάλυψαν ότι οι σκάλες κοινωνικής ανόδου δεν απλώς ήταν ραγισμένες — έλειπαν ολοκληρωτικά.

Αυτό που η Scanlon ονομάζει «Ozempicization» — η αναζήτηση άμεσης λύσης σε σύνθετα δομικά προβλήματα — είναι κάτι που η Ελλάδα βίωσε με ιδιαίτερη ένταση, και με τις δικές της μορφές.

 

2. Το Ελληνικό Brain Drain ως Πράξη Ελέγχου

Η Scanlon γράφει ότι, σε έναν κόσμο όπου τα εξωτερικά συστήματα αποτυγχάνουν, το άτομο στρέφεται στο μόνο σύστημα που ανταποκρίνεται: τον εαυτό του. Βελτιστοποίηση σώματος, supplements, prediction markets — όλα είναι μορφές ανάκτησης ελέγχου.

Στην Ελλάδα, η πιο μαζική μορφή αυτής της ανάκτησης ελέγχου ήταν η αναχώρηση. Περισσότεροι από 500.000 Έλληνες — κυρίως νέοι, κυρίως μορφωμένοι — έφυγαν στη δεκαετία του 2010. Δεν ήταν μόνο οικονομική ανάγκη. Ήταν η πράξη κάποιου που λέει: «δεν μπορώ να ελέγξω τίποτα εδώ, επομένως φεύγω εκεί που μπορώ».

Το brain drain δεν ήταν αποτυχία — ήταν ορθολογική απάντηση σε ένα σύστημα που δεν απένειμε ανταμοιβές ανάλογες της προσπάθειας. Ήταν, με τους όρους της Scanlon, η ελληνική εκδοχή του «βελτιστοποιώ τον εαυτό μου για τον κόσμο που με δέχεται».

Το πρόβλημα είναι ακριβώς αυτό που η Scanlon εντοπίζει σε κάθε ατομικιστική λύση: αντιμετωπίζει το σύμπτωμα — τον εαυτό που δεν μπορεί να ευδοκιμήσει — χωρίς να αγγίζει την αιτία — το σύστημα που εκτοπίζει ταλέντο.

 
2.1 Ο Αριθμός Πίσω από τη Φύση

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ και έρευνες του Πανεπιστημίου Αθηνών, στη δεκαετία 2010-2020 η Ελλάδα έχασε ένα ποσοστό επιστημόνων και εξειδικευμένων εργαζομένων που δεν έχει προηγούμενο σε ευρωπαϊκή χώρα σε καιρό ειρήνης. Η εκτίμηση του ΟΟΣΑ είναι ότι το κόστος αυτής της απώλειας — σε ανθρώπινο κεφάλαιο που δεν αποδόθηκε στην ελληνική οικονομία — είναι σχεδόν ανυπολόγιστο.

Αυτά δεν είναι αριθμοί. Είναι εργαστήρια που δεν ανοίχτηκαν, εταιρείες που δεν ιδρύθηκαν, γνώση που δεν μεταδόθηκε.

 

3. Τα Ελληνικά «Belief Markets»

Η Ελλάδα ανέπτυξε τις δικές της εκδοχές αυτού που η Scanlon ονομάζει «αγορές πίστης» — συστήματα που μετατρέπουν την απελπισία σε προϊόν. Τρεις είναι οι πιο χαρακτηριστικές:

 
Η Ακίνητη Περιουσία ως Μοναδική Επένδυση

Η ελληνική σχέση με το ακίνητο δεν είναι μόνο πολιτισμική — είναι απάντηση στην έλλειψη εμπιστοσύνης στους χρηματοοικονομικούς θεσμούς. Για δεκαετίες, το σπίτι ήταν η «σίγουρη» επένδυση σε έναν κόσμο αβέβαιο. Αλλά αυτή η πίστη στο ακίνητο λειτουργεί με ίδια λογική με τα belief markets: είναι ποντάρισμα σε αφήγηση (η ακίνητη περιουσία πάντα ανεβαίνει) παρά σε θεμελιώδη μεγέθη. Και το Airbnb έδωσε μια νέα, επικίνδυνη πνοή σε αυτή την πίστη — μετατρέποντας αστικά κέντρα σε επενδυτικά assets, με κόστος στις τοπικές κοινότητες που μόλις τώρα αρχίζει να υπολογίζεται.

 
Ο Τουρισμός ως Σωτήρας

«Ο τουρισμός θα μας σώσει» είναι η μεγαλύτερη ελληνική αφήγηση-πίστης των τελευταίων δεκαπέντε χρόνων. Και ο τουρισμός πράγματι έσωσε — αλλά με ποιο κόστος; Μια οικονομία που βασίζεται αποκλειστικά σε μια μεταβλητή (τουριστικές αφίξεις) είναι δομικά εύθραυστη. Η πανδημία το απέδειξε με σκληρό τρόπο. Και όμως, η αφήγηση επέστρεψε αλώβητη — γιατί δεν υπήρχε εναλλακτική αφήγηση έτοιμη να την αντικαταστήσει.

 
Το Κρυπτονόμισμα ως Ελληνική Φαντασίωση Εξόδου

Στα χρόνια των capital controls (2015-2018), η Ελλάδα γνώρισε ένα από τα υψηλότερα ποσοστά υιοθέτησης Bitcoin στην Ευρώπη. Δεν ήταν τεχνολογικός ενθουσιασμός — ήταν η ακριβώς η ίδια λογική που περιγράφει η Scanlon: η αναζήτηση εξόδου από ένα σύστημα που δεν εμπιστεύεσαι, μέσα από μια αφήγηση που υπόσχεται έλεγχο. «Τα χρήματά μου, χωρίς τράπεζα, χωρίς κράτος». Αυτή δεν ήταν επένδυση — ήταν πολιτική πράξη συσκευασμένη ως χρηματοοικονομικό εργαλείο.

 

4. Τι Μας Κάνει Διαφορετικούς — και Τι Όχι

Υπάρχει ένα σημείο όπου η ελληνική εμπειρία αποκλίνει από την αμερικανική που περιγράφει η Scanlon, και αξίζει να αναδειχθεί: η Ελλάδα έχει ιστορική εμπειρία συλλογικής αντίστασης. Κοινότητες που κράτησαν, δίκτυα αλληλεγγύης που αναδύθηκαν στην κρίση, μικρές επιχειρήσεις που επέμειναν όχι λόγω κέρδους αλλά λόγω ταυτότητας.

Αυτό δεν είναι νοσταλγία — είναι κεφάλαιο. Κοινωνικό κεφάλαιο που υπάρχει αλλά δεν έχει μετατραπεί ακόμη σε οικονομική δύναμη. Και εδώ βρίσκεται η κρίσιμη διαφορά: η Αμερική έχει εγκαταλείψει το «εμείς» ολοκληρωτικά στη λογική του «εγώ βελτιστοποιούμαι». Η Ελλάδα δεν έχει — ακόμη.

Το ερώτημα είναι αν αυτό το κεφάλαιο θα αξιοποιηθεί πριν εξαντληθεί από την αδιαφορία ή από τα ψευδο-υποκατάστατά του.

 

5. Τι Σημαίνει «Ανάκαμψη» Σε Αυτό το Πλαίσιο

Τα μακροοικονομικά στοιχεία της τελευταίας τριετίας δείχνουν ανάπτυξη. Τα rating agencies αναβαθμίζουν. Ο τουρισμός σπάει ρεκόρ. Και όμως, η αίσθηση στρώματος της κοινωνίας που παρήγαγε το brain drain — νέοι με υψηλή μόρφωση, επαγγελματίες με φιλοδοξίες — δεν έχει αλλάξει ριζικά. Γιατί;

Γιατί η ανάκαμψη μετράται σε ΑΕΠ και σε αφίξεις τουριστών, αλλά όχι στα ερωτήματα που θέτει η Scanlon: έχει ο κόσμος τη βάσιμη αίσθηση ότι η οικονομία λειτουργεί για αυτόν; Ότι η προσπάθεια ανταμείβεται; Ότι υπάρχει μέλλον που δεν εξαρτάται από ένα τυχαίο γεγονός — μια τουριστική σεζόν, μια επιδότηση, ένα κληροδότημα;

Η ανάκαμψη που δεν απαντά σε αυτά τα ερωτήματα δεν είναι ανάκαμψη — είναι παύση πριν την επόμενη κρίση.

Αυτό είναι το εφαλτήριο για το δεύτερο άρθρο της σειράς αύριο: ποιες δομές — οικονομικές, πολιτικές, πολιτισμικές — κρατούν την Ελλάδα σε έναν κύκλο ψευδολύσεων. Και ποιες μπορούν να αφαιρεθούν.

 
Σειρά «Η Ελλάδα της Δημιουργίας» | Άρθρο 1ο από 3 | Επόμενο στις 2.5.26: «Η Δίαιτα Αποκλεισμού — Τι Πρέπει να Κόψουμε για να Γίνουμε Υγιείς»

 
mywaypress.gr –  Περιεχόμενο   αξίας  με την υποστήριξη    υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.