Capital Link Sustainability Forum: Το νέο Σύμφωνο Βιωσιμότητας
Κράτος, αγορά και κοινωνία σε αναζήτηση κοινής γλώσσας
Ένα φόρουμ ως καθρέφτης εποχής
Για 16η συνεχή χρονιά, το Capital Link Sustainability Forum επέστρεψε στην Αθήνα ως ο σημαντικότερος θεσμός ουσιαστικού διαλόγου για τη βιώσιμη ανάπτυξη στην Ελλάδα. Η φετινή διοργάνωση, υπό την αιγίδα του ΣΕΒ και του CSR Hellas, συγκέντρωσε κορυφαίους εκπροσώπους κυβέρνησης, επιχειρηματικής κοινότητας, θεσμικών φορέων και κοινωνίας των πολιτών. Ωστόσο, πέρα από τον αριθμό των συμμετεχόντων και τον κατάλογο των ομιλητών, αυτό που πραγματικά αξίζει να αναλυθεί είναι τι ακριβώς αποκάλυψε το συνέδριο για την κατάσταση του ελληνικού ανθρώπινου, θεσμικού και επιχειρηματικού κεφαλαίου όσον αφορά τη βιωσιμότητα.
Η ανάγνωση των πέντε επίσημων ανακοινώσεων από τις ημέρες της διοργάνωσης —που καλύπτουν τα βασικά πάνελ του συνεδρίου— αποκαλύπτει μια σύνθετη εικόνα: μια χώρα που έχει πράγματι κάνει σημαντικά βήματα, αλλά δεν έχει ακόμα επιλύσει τις θεμελιώδεις εντάσεις ανάμεσα στην ανάπτυξη και τη βιωσιμότητα, ανάμεσα στη συμμόρφωση και στην ουσία, ανάμεσα στο κράτος και την αγορά.
| Το Συνέδριο σε Αριθμούς | |
| Έτη διοργάνωσης | 16 (2011–2026) |
| Θεματικά πάνελ | 7 ενότητες |
| Κυβερνητικοί εκπρόσωποι | 5 (Πρόεδρος Βουλής + 4 Υπουργοί/Υφυπουργοί) |
| Εταιρείες/Οργανισμοί που μίλησαν | 25+ |
| ΜΚΟ που συμμετείχαν | 27 |
| Χρηματοδοτήσεις ΕΑΤ (2019–2026) | €18,98 δισ. συνολική μόχλευση |
| Επενδύσεις ΟΤΕ σε δίκτυα νέας γενιάς/έτος | ~€600 εκατ. |
| Προστιθέμενη αξία Lidl Ελλάς (2024) | €1,07 δισ. (0,52% ΑΕΠ) |
Υποδομές: Η πολιτική βούληση συναντά την ESG πρακτική
Το πάνελ για τις βιώσιμες υποδομές ήταν αναμφίβολα το πιο «βαρύ» θεσμικά, τόσο λόγω της παρουσίας του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών Χρίστου Δήμα, όσο και λόγω του πλούτου των συγκεκριμένων έργων που παρουσιάστηκαν. Η εικόνα που αναδύεται είναι ενθαρρυντική: η Ελλάδα κατασκευάζει.
«Κάθε έργο υποδομής δεν αποτελεί απλώς μία τεχνική κατασκευή ή μία οικονομική επένδυση. Αποτελεί μια άμεση προστιθέμενη αξία για την καθημερινότητα του πολίτη, για την ασφάλεια, την προσβασιμότητα, την ποιότητα ζωής και τελικά τις προοπτικές των επόμενων γενεών.» — Χρίστος Δήμας, Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών
Ο Υπουργός παρουσίασε ένα εντυπωσιακό χαρτοφυλάκιο ενεργών και υπό ανάπτυξη έργων μέσω ΣΔΙΤ και άλλων χρηματοδοτικών μοντέλων. Το πρότυπο της Γέφυρας Ρίου-Αντιρρίου —που εξυπηρετεί πλέον πάνω από 4,5 εκατομμύρια οχήματα ετησίως— αναδείχθηκε ως ο βέλτιστος τρόπος συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα: μακροπρόθεσμη σύμβαση παραχώρησης, ξεκάθαροι ρόλοι, διεθνής τεχνογνωσία και ισχυρό αντίκτυπο στην περιφερειακή ανάπτυξη.
| Εργα Υποδομής σε Εξέλιξη (2026) | |
| Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ) | Κατασκευή σε πλήρη εξέλιξη σε 3 τμήματα |
| Υπερυψ. Λεωφόρος Θεσσαλονίκης | ~50% φυσικού αντικειμένου ολοκληρωμένο |
| Αεροδρόμιο Καστελλίου | ~70% προόδου κατασκευής |
| Ε65 (Καλαμπάκα–Γρεβενά) | 95% — παράδοση εντός καλοκαιριού 2026 |
| Μετρό Θεσσαλονίκης (επέκταση) | Ολοκλήρωση εντός καλοκαιριού 2026 |
| Γραμμή 4 Μετρό Αθήνας | Ενεργός διάνοιξη σήραγγας |
| Αποκατάσταση ζημιών «Daniel» | €1,3 δισ. (€500 εκατ. από ΤΑΑ) |
| Σχολεία ΣΔΙΤ (Κεντρ. Μακεδονία) | 17 νέα σχολεία + ανακαίνιση 238 σε 132 Δήμους |
Η σημαντικότερη συμβολή του επιχειρηματικού κόσμου στο πάνελ ήταν η αποσαφήνιση του ρόλου του ESG ως εργαλείου στρατηγικής απόφασης και όχι ως κόστους συμμόρφωσης. Η Σάννον Εξάρχου (AKTOR) έθεσε με σαφήνεια το ζήτημα: οι στρατηγικές επενδυτικές αποφάσεις δεν λαμβάνονται πλέον βάσει αρχικού κατασκευαστικού κόστους, αλλά με γνώμονα τη συνολική ανθεκτικότητα, το λειτουργικό κόστος του κύκλου ζωής και τις μελλοντικές κανονιστικές απαιτήσεις. Αυτή η μετατόπιση είναι βαθιά και δομική.
Ο Όμιλος ΟΤΕ αποτυπώνει την καλύτερη ελληνική περίπτωση ψηφιακής-πράσινης σύγκλισης: €600 εκατ. ετήσιων επενδύσεων σε δίκτυα, κάλυψη FTTH σε 2,1 εκατ. νοικοκυριά (στόχος 3,5 εκατ. ως το 2030), κλιματική ουδετερότητα λειτουργιών από το 2025 και 100% ηλεκτρική ενέργεια από ΑΠΕ από το 2021. Ο χαρακτηρισμός «ψηφιακός και πράσινος μετασχηματισμός ως δύο όψεις του ίδιου νομίσματος» δεν είναι ρητορικό σχήμα — είναι η λειτουργική πραγματικότητα του Ομίλου.
Φορολογική Διοίκηση: Το αόρατο θεμέλιο της βιωσιμότητας
Το fireside chat μεταξύ του Διοικητή της ΑΑΔΕ Γιώργου Πιτσιλή και του Στάθη Μπακάλη (KBVL/Deloitte Legal) ήταν ίσως η πιο υποτιμημένη ενότητα του συνεδρίου από επικοινωνιακή άποψη, αλλά και η πιο ουσιαστική από αναλυτική.
Η κεντρική ιδέα ήταν απλή αλλά βαθιά: χωρίς φορολογική σταθερότητα, προβλεψιμότητα και ψηφιακό μετασχηματισμό της φορολογικής διοίκησης, δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη επενδυτική εμπιστοσύνη. Η ΑΑΔΕ παρουσιάστηκε ως οργανισμός σε μετάβαση: ψηφιακό οικοσύστημα 24/7, μοντέλο my1521, στοχευμένοι έλεγχοι βάσει ανάλυσης κινδύνου με τεχνητή νοημοσύνη, κωδικοποίηση νομοθεσίας και θεσμός δεσμευτικών φορολογικών αποφάσεων (tax rulings).
Η φορολογική βεβαιότητα δεν είναι απλά διοικητικό ζήτημα — είναι προϋπόθεση για επενδύσεις, καινοτομία και μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα. Ο Μπακάλης έθεσε το αναπόφευκτο ερώτημα: πόσο γρήγορα θα ευθυγραμμιστεί η ελληνική νομική και φορολογική αρχιτεκτονική με τις απαιτήσεις CSRD, CSDDD και EU Taxonomy;
Το ερώτημα παραμένει ανοιχτό. Η Ελλάδα διαθέτει ένα ολοένα και πιο ψηφιακό φορολογικό σύστημα, αλλά ο μετασχηματισμός της νομικής και φορολογικής στρατηγικής των επιχειρήσεων ώστε να ενσωματώσει ESG κριτήρια στο σύνολό της παραμένει ανολοκλήρωτος. Η γέφυρα ανάμεσα στη συμμόρφωση και στη δημιουργία αξίας δεν έχει κτιστεί ακόμα.
Οικονομική Πολιτική: Από την Ανάπτυξη στη Βιωσιμότητα — ή το αντίστροφο;
Το πάνελ για τον ρόλο της οικονομικής πολιτικής στη βιωσιμότητα ήταν το πιο πολιτικά φορτισμένο, καθώς συγκέντρωσε τον Αναπληρωτή Υπουργό Νίκο Παπαθανάση, τη Διευθύνουσα Σύμβουλο της ΕΑΤ Ισμήνη Παπακυρίλλου, τον CEO της Enterprise Greece Μαρίνο Γιαννόπουλο, τον Γιώργο Τσόπελα (McKinsey) και τον Γενικό Διευθυντή του ΣΕΒ Γιώργο Χριστόπουλο.
Η γλώσσα ήταν πιο προσεκτικά διαβαθμισμένη από ό,τι στις άλλες ενότητες. Η Ελλάδα ενθουσιάζεται με τα επιτεύγματά της — σταθεροποίηση δημοσίων οικονομικών, πλήρης εξάντληση πόρων δανειακού σκέλους ΤΑΑ (μοναδική χώρα στην ΕΕ), εθνικό πρόγραμμα ανάπτυξης 2026-2030 με €22 δισ. — αλλά η ανάλυση του ΣΕΒ ήταν πιο ψύχραιμη.
«Ακούμε συχνά ότι η βιωσιμότητα και η ανταγωνιστικότητα μπορούν να πηγαίνουν χέρι-χέρι, όμως αυτό έχει αποδειχθεί μια δύσκολη εξίσωση.» — Γιώργος Χριστόπουλος, Γενικός Διευθυντής ΣΕΒ
Ο Χριστόπουλος είπε αυτό που λίγοι τολμούν να πουν σε ένα φόρουμ βιωσιμότητας: η Ευρώπη βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των ESG στόχων, αλλά με κόστος για την ανταγωνιστικότητα. Η ενεργειακή ανταγωνιστικότητα αναδεικνύεται ως το κρισιμότερο εμπόδιο — και η Ελλάδα, παρά την εντυπωσιακή επέκταση των ΑΠΕ, δεν έχει ακόμα επιλύσει το πρόβλημα των επενδύσεων σε αποθήκευση, δίκτυα και διασυνδέσεις.
Ο Τσόπελας (McKinsey) παρουσίασε το νέο τριπολικό μοντέλο βιωσιμότητας — οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική διάσταση — ως τη μόνη βιώσιμη αναπτυξιακή στρατηγική. Για την Ελλάδα, το στοίχημα είναι ιδιαίτερα μεγάλο: επί δεκαετίες η ανάπτυξη βασίστηκε στην κατανάλωση και στην αγορά ακινήτων. Η μετάβαση σε μοντέλο υψηλής παραγωγικότητας, καινοτομίας και εξωστρέφειας απαιτεί βαθιές δομικές αλλαγές.
| Χρηματοδοτική Δυναμική: Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (2019–2026) | |
| Νέα δάνεια | 86.875 |
| Εγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις | €15,15 δισ. |
| Συνολική μόχλευση | €18,98 δισ. |
| Κύρια ωφελούμενα | Πολύ μικρές & μικρές επιχειρήσεις |
| Εργαλεία ESG | ESG Tracker, InnoAgora, HDB Academy |
Κοινωφελή Ιδρύματα: Ο «Τρίτος Τομέας» Διεκδικεί Αυτονομία
Ένα από τα πιο εμπεριστατωμένα πάνελ του συνεδρίου αφορούσε τον σύγχρονο ρόλο των κοινωφελών ιδρυμάτων — ένα θέμα που συχνά παραμένει στη σκιά των πιο «λαμπερών» τεχνολογικών ή υποδομιακών αγενδών.
Η Χαρά Τασόγλου (Ίδρυμα Μποδοσάκη) παρουσίασε δεδομένα που θα έπρεπε να προκαλέσουν ευρύτερο δημόσιο διάλογο: σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ, η Κοινωνία των Πολιτών συνεισφέρει €3 δισ. στο ΑΕΠ και στηρίζει 88.400 θέσεις εργασίας. Το Ίδρυμα Μποδοσάκη έχει διαθέσει πάνω από €480 εκατ. σε κοινωφελές έργο και διαχειρίζεται πάνω από €65 εκατ. σε χρηματοδοτήσεις τα τελευταία 12 χρόνια.
Η Αλίκη Μαρτίνου (Μαζί για το Παιδί) έθεσε με ειλικρίνεια τη βασική πρόκληση: οι κοινωφελείς οργανώσεις δεν αντικαθιστούν το κράτος — λειτουργούν συμπληρωματικά, αλλά μόνο όταν υπάρχει σαφής κατανομή ρόλων, εμπιστοσύνη και συνέχεια. Η επισήμανση αυτή αποτελεί εμμέσως κριτική προς ένα σύστημα που συχνά εξωτερικεύει στον «τρίτο τομέα» αρμοδιότητες που ανήκουν στο κράτος, χωρίς να του παρέχει σταθερή χρηματοδότηση.
«Είναι εύκολο να φαίνεται ότι βοηθάμε· το δύσκολο είναι να βοηθάμε πραγματικά.» — Χαρά Τασόγλου, Ίδρυμα Μποδοσάκη
Ο Χρήστος Σταϊκούρας (ΝΔ/ΟΠΑ), ως keynote speaker, παρουσίασε το νομοθετικό έργο που υλοποιήθηκε τα τελευταία 12 χρόνια (Ν. 4182/2013, Ν. 4430/2016, Ν. 4873/2021, Ν. 5259/2025) και υπογράμμισε ότι οι συμπράξεις δημόσιου, ιδιωτικού και κοινωφελούς τομέα λειτουργούν μόνο όταν βασίζονται σε σαφείς ρόλους, κοινό στρατηγικό στόχο και θεσμική συνέχεια. Η ιεράρχηση αυτών των τριών στοιχείων είναι κρίσιμη — και η «θεσμική συνέχεια» είναι αυτή που λείπει πιο συχνά.
Κοινωνική Πολιτική: Η «Ανθρώπινη Διάσταση» της ESG
Η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου έδωσε στο συνέδριο κάτι που συχνά λείπει από φόρουμ βιωσιμότητας: μια σαφή, απερίφραστη διατύπωση του κοινωνικού «Σ» στη βιωσιμότητα. «Δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικά βιώσιμη οικονομία όταν οι νέοι δυσκολεύονται να βρουν σπίτι, όταν οι γονείς πιέζονται ανάμεσα στην εργασία και τη φροντίδα ή όταν τα άτομα με αναπηρία συναντούν εμπόδια στην αγορά εργασίας.»
Ο Νίκος Λυσιγάκης (Lidl Ελλάς) παρουσίασε το πλέον data-driven επιχείρημα για την κοινωνική ευθύνη ως οικονομικό πολλαπλασιαστή: για κάθε €1 άμεσης συνεισφοράς της εταιρείας, δημιουργούνται €4,10 στην ελληνική οικονομία — συνολική προστιθέμενη αξία €1,07 δισ. το 2024. Το φαινόμενο πολλαπλασιαστή δεν είναι αφηρημένη θεωρία· είναι μετρήσιμη πραγματικότητα.
| Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη: Αριθμοί που Επιχειρηματολογούν | |
| Lidl Ελλάς – Προστιθέμενη Αξία 2024 | €1,07 δισ. (0,52% ΑΕΠ) |
| Lidl – Πολλαπλασιαστής ανά €1 επένδυσης | €4,10 στην ελληνική οικονομία |
| Εξαγωγές ελλην. προϊόντων μέσω Lidl (2025) | >€600 εκατ. |
| Ίδρυμα Μποδοσάκη – Σωρευτικές δαπάνες | >€480 εκατ. |
| Κοινωνία Πολιτών – Συνεισφορά στο ΑΕΠ (2021) | €3 δισ. |
| Θέσεις εργασίας από Κοινωνία Πολιτών | 88.400 |
Η Μαρία Ξυτάκη (Όμιλος Σαρακάκη) παρουσίασε μια περίπτωση που δείχνει πόσο γρήγορα εξελίσσεται ο ορισμός της «εθελοντικής» αναφοράς βιωσιμότητας: ο Όμιλος δημοσίευσε εθελοντικά την πρώτη Έκθεση Βιωσιμότητας το 2023, και φέτος καταρτίζει εθελοντικά έκθεση σύμφωνα με τα Ευρωπαϊκά Πρότυπα Αναφοράς Βιωσιμότητας (ESRS). Η «εθελοντικότητα» ήδη μοιάζει με πρόλογο της υποχρέωσης.
Οι πέντε μεγάλες τάσεις
- Η ESG εξέρχεται από τη «γωνία του κόστους»
Η σταθερότερη τάση που διαπερνά όλα τα πάνελ είναι η μετατόπιση του ESG από κέντρο κόστους σε στρατηγικό μοχλό. Αυτό δεν είναι πλέον ρητορικό σχήμα — έχει μετρήσιμες συνέπειες στην πρόσβαση σε κεφάλαια, στη διαχείριση κινδύνων και στη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα. Η AKTOR, ο ΟΤΕ, η Interamerican και ο Όμιλος Σαρακάκη παρουσίασαν ESG ενσωματωμένο στην πυρηνική επιχειρηματική στρατηγική, όχι στα «περιθώρια» της.
- Η μέτρηση του κοινωνικού αντικτύπου αποκτά πρωτοκαθεδρία
Από το SROI (Social Return on Investment) του ΚΠΙΣΝ ως τον πολλαπλασιαστή της Lidl, η έμφαση στην ποσοτικοποίηση του κοινωνικού αντικτύπου είναι μια ποιοτική αλλαγή στο επιχειρηματικό και φιλανθρωπικό λεξιλόγιο. Η επόμενη πρόκληση είναι η τυποποίηση των μεθοδολογιών αξιολόγησης σε εθνικό επίπεδο.
- Δημόσιο-Ιδιωτικό Σύμφωνο: Ισχυρό αλλά όχι σαφώς ορισμένο
Σχεδόν κάθε ομιλητής αναφέρθηκε στην αναγκαιότητα της συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Το πρόβλημα: σπάνια ορίστηκε με συγκεκριμένο τρόπο ποιος κάνει τι, ποιος αναλαμβάνει τον κίνδυνο, και πώς κατανέμεται η αξία. Η Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου παραμένει η καλύτερη ελληνική περίπτωση επειδή αυτά τα ερωτήματα απαντήθηκαν με νομική και χρηματοοικονομική ακρίβεια εξαρχής.
- Η «πράσινη μετάβαση» εκτίθεται στην κριτική της ανταγωνιστικότητας
Η παρέμβαση του ΣΕΒ ήταν η πιο τολμηρή ειλικρίνεια του συνεδρίου: η Ευρώπη πληρώνει ανταγωνιστικό κόστος για τους ESG στόχους της. Αυτή η ένταση δεν επιλύεται με ρητορική — απαιτεί ρεαλιστική βιομηχανική πολιτική, επενδύσεις σε ενεργειακή αποθήκευση και στρατηγική αυτονομία σε κρίσιμες πρώτες ύλες.
- Η φορολογική σταθερότητα ως ESG ζήτημα
Ίσως η πιο πρωτότυπη συνεισφορά του συνεδρίου: η σύνδεση φορολογικής διοίκησης και βιωσιμότητας. Χωρίς φορολογική σταθερότητα και προβλεψιμότητα, δεν μπορεί να υπάρξει μακροπρόθεσμος επενδυτικός σχεδιασμός — και χωρίς μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική βιωσιμότητα.
Η επόμενη μεγάλη ατζέντα
Το συνέδριο αναλώθηκε στο πώς οι μεγάλες εταιρείες εφαρμόζουν βιωσιμότητα. Κανείς δεν έθεσε το ερώτημα ποιος θα μεταφέρει αυτή την ικανότητα στις ΜμΕ — που αποτελούν το 99% της ελληνικής οικονομίας.
Αυτό δεν είναι κριτική στις εταιρείες που παρουσίασαν. Είναι η διαπίστωση ότι το συνέδριο αναπαράγει ακούσια ένα δομικό πρόβλημα: η γνώση και η ικανότητα ESG συσσωρεύονται εκεί που ήδη υπάρχουν πόροι, ενώ η πλειονότητα της οικονομίας παραμένει εκτός. Και αυτό δεν είναι κενό επικοινωνίας — είναι κενό πολιτική.
Η επόμενη μεγάλη ατζέντα δεν είναι να αναφέρουν καλύτερα οι μεγάλοι. Είναι πώς οι μεγάλοι — μέσω αλυσίδων αξίας, χρηματοδοτικών εργαλείων και θεσμικής υποστήριξης — γίνονται μοχλός μεταφοράς ικανότητας προς τις ΜμΕ. Αυτό είναι το πραγματικό σύμφωνο βιωσιμότητας που λείπει.
Πηγές: Επίσημες ανακοινώσεις Capital Link | 16ο Annual Capital Link Sustainability Forum | 26 Μαΐου 2026 – Αναλυτής: σύνθεση βάσει 5 πάνελ-επίσημες ανακοινώσεις
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
