Ο κόσμος άλλαξε —η Ελλάδα ακόμη αναρωτιέται
Στον Βόλο, μπροστά σε 200 εκπροσώπους της βιομηχανίας και της παραγωγής, ο Ευάγγελος Βενιζέλος κατέθεσε μια συστηματική ανατομία της στρατηγικής αβεβαιότητας που αντιμετωπίζει η χώρα σε ιστορική τομή. Δεν ήταν απλώς ομιλία — ήταν διαπίστωση κατάστασης έκτακτης ανάγκης.
Ευάγγελος Βενιζέλος:
-Αυτά που έχουμε συνηθίσει να λέμε ως προς τη θέση μας δεν ισχύουν πλέον. Με αυτά δεν μπορούμε να πορευθούμε.
-Πρέπει να έχουμε εσωτερική συνοχή και ικανότητα συνεννόησης για να επικαιροποιήσουμε και την εθνική μας στρατηγική — αυτό το ζήτημα της διακυβερνησιμότητας πρέπει να αντιμετωπιστεί και ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Κεντρικά σημεία
-Το «δυτικό παράδειγμα» της Μεταπολίτευσης δεν παρέχει πλέον αυτόματες εγγυήσεις ασφάλειας
-Η αμερικανική «ρυθμιστική» παρεμβολή σε ελληνοτουρκικές εντάσεις δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη
-Η διακυβερνησιμότητα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας
-Το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 25% στη διάρκεια της κρίσης — το νέο κοινωνικό συμβόλαιο δεν έχει συναφθεί
-Η νομολογιακή αστάθεια αποτελεί μεγαλύτερη ανασχετική δύναμη για την επενδυτικότητα από κάθε συνταγματική πρόβλεψη
-Μεσοπρόθεσμος ρυθμός ανάπτυξης 1% εξαντλεί τα περιθώρια σύγκλισης με την υπόλοιπη Ευρώπη
Βόλος, Στο Domotel Xenia Βόλου, ενώπιον περισσότερων από 200 εκπροσώπων παραγωγικών φορέων, αυτοδιοίκησης, ακαδημαϊκής κοινότητας και επιχειρηματικού κόσμου, ο πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών Ευάγγελος Βενιζέλος ανέλαβε ένα εγχείρημα ασυνήθιστης πολιτικής πυκνότητας: να χαρτογραφήσει το νέο παγκόσμιο τοπίο και να εντοπίσει την ελληνική ευθύνη μέσα σε αυτό.
Η «ρευστοποίηση» του κόσμου ως σημείο εκκίνησης
Ο Βενιζέλος δεν άρχισε από τα εσωτερικά — άρχισε από το σύμπαν. Η κεντρική διαπίστωση της ομιλίας του, την οποία επανέλαβε με διαφορετικές διατυπώσεις πολλές φορές, ήταν σαφής: ό,τι θεωρούσαμε δεδομένο στο διεθνές σύστημα έχει πάψει να ισχύει. Μετά την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, η εικόνα που είχε διαμορφωθεί από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και εδραιώθηκε μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης — το λεγόμενο «δυτικό παράδειγμα» — βρίσκεται σε κατάσταση δομικής αμφισβήτησης.
Τα πρωτόκολλα της διεθνούς συμπεριφοράς, οι πολυμερείς οργανισμοί, το διεθνές δίκαιο, ακόμη και η αυτονόητη σύμπτωση απόψεων μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών στον ορισμό φίλου και εχθρού — όλα αυτά τελούν υπό αναθεώρηση. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ομιλητής ανέφερε το National Security Strategy των ΗΠΑ του Νοεμβρίου ως τεκμήριο: η ανοιχτή επαναφορά της λογικής των «σφαιρών επιρροής» δεν είναι ρητορική — είναι επίσημο στρατηγικό ντοκουμέντο.
Το επιχείρημα έχει συγκεκριμένο αντίκτυπο για τη χώρα. Η Ελλάδα ανέπτυξε μετά τη Μεταπολίτευση μια σταθερή στρατηγική ταυτότητα: κράτος δυτικό, ευρωπαϊκό, μέλος του ΝΑΤΟ από το 1952, εταιρική σχέση με τις ΗΠΑ. Αυτή η ταυτότητα επρόκειτο να εξασφαλίζει αυτόματα ασφάλεια, προστασία και διπλωματικά αντανακλαστικά σε ώρες κρίσης — ειδικά απέναντι στην Τουρκία, η οποία παραδόξως φέρει την ίδια συμμαχική ταμπέλα. Ο Βενιζέλος υπογράμμισε ότι αυτή η αυτοματοποιημένη ασφάλεια δεν υπάρχει πλέον.
Δύο διλήμματα, μια λογική: η ελληνική γεωπολιτική πρακτική υπό πίεση
Η ομιλία δεν έμεινε στο θεωρητικό επίπεδο. Ο Βενιζέλος αξιοποίησε δύο τρέχοντα διπλωματικά γεγονότα για να επιδείξει πώς ο νέος κόσμος μεταφράζεται σε συγκεκριμένα εθνικά διλήμματα.
Το πρώτο αφορά τη συνάντηση Κυριάκου Μητσοτάκη – Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο πλαίσιο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας στην Άγκυρα (11 Φεβρουαρίου 2026). Ο Βενιζέλος τοποθετήθηκε θετικά, χαρακτηρίζοντας τη συνάντηση όχι μόνο σκόπιμη αλλά καθυστερημένη — θυμίζοντας ότι αντίστοιχη ευκαιρία είχε παρέλθει τον Σεπτέμβριο στη Νέα Υόρκη. Το επιχείρημά του, ωστόσο, δεν ήταν απλώς διπλωματικής ευγένειας: η άμεση διμερής επαφή αποτελεί αναγκαιότητα ακριβώς επειδή ο παλαιός ρυθμιστής — η αμερικανική παρεμβολή για την αποκλιμάκωση ελληνοτουρκικών εντάσεων — δεν μπορεί πλέον να θεωρείται βέβαιος.
Αναλυτικό Σχόλιο
Η στρατηγική εκτίμηση για τη «Λογική του Τριγώνου»
Για δεκαετίες, η ελληνική διπλωματία λειτουργούσε με βάση ένα άτυπο τρίγωνο: Ελλάδα – Τουρκία – ΗΠΑ. Σε κάθε ελληνοτουρκική ένταση, η τρίτη κορυφή του τριγώνου ασκούσε ρυθμιστικό ρόλο, μετατρέποντας στρατιωτικές εντάσεις σε διπλωματικές διαδικασίες. Ο Βενιζέλος εκτιμά ότι αυτή η αρχιτεκτονική δεν είναι πλέον αξιόπιστη. Η συνέπεια δεν είναι η εγκατάλειψη των αμερικανικών σχέσεων, αλλά η αναγνώριση ότι η διμερής ελληνοτουρκική σχέση χρειάζεται αυτόνομη στρατηγική διαχείριση — που σήμαινε ιστορικά μεγαλύτερα ρίσκα για την ελληνική πλευρά.
Το δεύτερο δίλημμα αφορά το νεοσύστατο Συμβούλιο Ειρήνης — έναν νέο διεθνή οργανισμό διαφορετικής λογικής από τον ΟΗΕ. Η Τουρκία εντάχθηκε, η Ελλάδα όχι. Η πρώτη συνεδρίαση στις 19 Φεβρουαρίου 2026 στην Ουάσιγκτον, με κεντρικό θέμα τη Γάζα, έθεσε αμέσως ερωτήματα διπλωματικής παρουσίας. Ο Βενιζέλος χαρακτήρισε αυτονόητη την αποστασιοποίηση της Ελλάδας — ομόφωνη με το ευρωπαϊκό mainstream — από έναν οργανισμό στον οποίο συμμετέχουν Ρωσία, Λευκορωσία και Καζακστάν. Ωστόσο το γεγονός της τουρκικής συμμετοχής τοποθετήθηκε ως δείγμα της αυξανόμενης γεωπολιτικής ευελιξίας της Άγκυρας — μιας Τουρκίας που παίζει σε πολλαπλές σκακιέρες ταυτοχρόνως.
Διακυβερνησιμότητα ως εθνική ασφάλεια: η κεντρική θέση της ομιλίας
Το πλέον ουσιώδες επιχείρημα της ομιλίας ήταν η σύνδεση της εσωτερικής πολιτικής συνοχής με την εθνική ασφάλεια — μια σύνδεση που στην ελληνική πολιτική συζήτηση παραμένει συνήθως θεωρητική. Ο Βενιζέλος την έθεσε ρητά ως πρακτική αναγκαιότητα: σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον, η εσωτερική πολιτική αδυναμία δεν είναι απλώς κοινωνικό πρόβλημα — είναι στρατηγική ευπάθεια.
Η αδυναμία να διαμορφωθεί ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο μετά την οικονομική κρίση της δεκαετίας του 2010, η χαμηλή κοινωνική εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς, η κολοσσιαία αποχή στις εκλογές, η άνοδος αντισυστημικών ρευμάτων — όλα αυτά δεν είναι απλώς εκλογικά φαινόμενα. Συνιστούν για τον ομιλητή δείκτες μιας χώρας που δεν μπορεί να συγκροτήσει εθνική στρατηγική, γιατί δεν έχει το εσωτερικό θεμέλιο της κοινωνικής συνοχής για να τη στηρίξει.
Η αναφορά του Βενιζέλου στην οικονομική κρίση παρέχει ενδιαφέρον ιστορικό πλαίσιο. Σε αντίθεση με χώρες όπως η Ιρλανδία ή η Πορτογαλία, όπου το υφιστάμενο πολιτικό σύστημα εξήγαγε τη χώρα από την κρίση γρηγορότερα, η Ελλάδα διέτρεξε την κρίση με ταυτόχρονη κατάρρευση του παλαιού πολιτικού της συστήματος. Αυτό δημιούργησε ένα διπλό κενό: δημοσιονομικό και πολιτικής νομιμοποίησης. Το κενό αυτό, υποστηρίζει, δεν έχει ακόμη καλυφθεί.
Η αναθεώρηση του Συντάγματος: μια συζήτηση με λάθος επίκεντρο
Η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση λειτουργεί αυτήν την περίοδο ως βαρύτητα του δημόσιου διαλόγου. Ο Βενιζέλος, που ο ίδιος χειρίστηκε την αναθεώρηση του 2001, δεν αρνείται την ανάγκη της, αλλά θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα προτεραιότητας: τι νοηματοδοτεί τη συνταγματική αναθεώρηση αν δεν υπάρχουν πρώτα οι πολιτικές και κοινωνικές προϋποθέσεις της;
Το επιχείρημα είναι αιχμηρό: αν η επόμενη Βουλή αδυνατεί να σχηματίσει κυβέρνηση με ουσιαστική κοινωνική νομιμοποίηση, πώς θα εξασφαλιστεί η αυξημένη πλειοψηφία για αναθεώρηση; Και δεύτερον, το εθνικό Σύνταγμα καλύπτει σήμερα ένα τμήμα μόνο του ρυθμιστικού πλαισίου — το υπόλοιπο συμπληρώνεται από το ευρωπαϊκό δίκαιο (κανονισμοί, οδηγίες) και τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο.
Αναλυτικό Σχόλιο
Η αποσιώπηση της πραγματικής θεσμικής ευπάθειας
Ο Βενιζέλος διάλεξε δύο εμβληματικές περιπτώσεις για να αποδείξει ότι το θεσμικό πρόβλημα της Ελλάδας δεν βρίσκεται στο Σύνταγμα αλλά στη δικαστική αβεβαιότητα. Πρώτον, το Μουσείο της Ακρόπολης: η κατασκευή του σώθηκε στο Συμβούλιο της Επικρατείας με διαφορά μίας ψήφου (13–12). Δεύτερον, οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2004: η προετοιμασία της χώρας απαίτησε πενήντα μεγάλες δίκες στο ΣτΕ. Αυτά δεν είναι εντυπωσιακές ανεκδοτολογίες — είναι δομικά τεκμήρια μιας νομολογιακής αστάθειας που εκτοξεύει το κόστος κάθε σημαντικής επένδυσης.
Το ερώτημα που θέτει η ομιλία δεν είναι «να αλλάξουμε ή όχι το Σύνταγμα» αλλά «γιατί συζητάμε αφηρημένες νομικές ρυθμίσεις αντί να αντιμετωπίζουμε τα ζητήματα που καθορίζουν αν μια επενδυτική απόφαση στη Θεσσαλία ή στη Χαλκιδική θα βγει ζωντανή από τα δικαστήρια».
Η επιχειρηματικότητα ως «ασφάλεια»: η νέα εννοιολογική πρόταση
Ο Βενιζέλος κατέληξε σε ένα επιχείρημα που, σε έναν σύλλογο βιομηχάνων, ήταν τόσο απρόσμενο όσο και άμεσο: η ασφάλεια των επιχειρήσεων και η ασφάλεια του κράτους δεν είναι απλώς συνδεδεμένες — είναι το ίδιο πράγμα, εκφρασμένο σε διαφορετικές κλίμακες. Από την ασφάλεια με στρατιωτική έννοια μέχρι την ασφάλεια τροφίμων, από τη νομολογιακή σταθερότητα μέχρι την ασφάλεια τόπου εργασίας (αναφορά στο τραγικό συμβάν ΒΙΟΛΑΝΤΑ που έδωσε το τελετουργικό ζοφερό ξεκίνημα της εκδήλωσης), όλα εντάσσονται σε έναν ενιαίο κόμβο εθνικής και κοινωνικής συνοχής.
Το δημογραφικό πρόβλημα εισήχθη ως ορίζοντας: η ίδια η κυβέρνηση προβλέπει μεσοπρόθεσμο ρυθμό ανάπτυξης 1% του ΑΕΠ — το οποίο αντικατοπτρίζει κυρίως τα δημογραφικά δεδομένα και όχι κάποια δομική επιλογή πολιτικής. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η Ελλάδα δεν μπορεί να αρκεστεί σε διαχείριση ρυθμού — χρειάζεται ανακατανομή δυνατοτήτων. Αυτό προϋποθέτει ακριβώς εκείνο που απουσιάζει: νέο κοινωνικό συμβόλαιο, ουσιαστική διακυβερνησιμότητα, εμπιστοσύνη.
Αξιολόγηση: τι είπε — και τι δεν είπε
Η ομιλία Βενιζέλου διακρίνεται για τη θεωρητική της συνέπεια: ξεκινά από τη μακρο-εικόνα (γεωπολιτικές ανακατατάξεις), κατεβαίνει στην εθνική στρατηγική, καταλήγει στη θεσμική και επιχειρηματική καθημερινότητα. Η αλυσίδα αιτιών και αποτελεσμάτων είναι ανεπτυγμένη με τρόπο που απευθύνεται σε κοινό εξοικειωμένο με τη λογική του risk management — ακριβώς αυτό που ένας σύλλογος βιομηχάνων αντιλαμβάνεται.
Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι η ομιλία δεν παρέσχε ρητές προτάσεις πολιτικής — δεν πρόσφερε ούτε θεσμικό σχεδιασμό για τη συνταγματική αναθεώρηση ούτε συγκεκριμένο οδηγό για τη νέα εθνική στρατηγική. Ήταν κατά βάση μια αναγνώριση κατάστασης — ένα ισχυρό τυπολόγιο των αποτυχιών και των ανοιχτών ζητημάτων, χωρίς προσχέδιο ενεργειών. Αυτό μπορεί να ερμηνευθεί τόσο ως ευθύτητα («δεν έχουμε έτοιμες απαντήσεις») όσο και ως πολιτική επιφυλακτικότητα σε μια περίοδο εκλογικής αβεβαιότητας.
Εν τούτοις, η δημόσια συνομολόγηση ότι η μεταπολιτευτική στρατηγική είναι πλέον παρωχημένη, από έναν από τους κεντρικούς εκφραστές της, έχει από μόνη της πολιτική βαρύτητα. Σηματοδοτεί ότι ακόμη και εντός της πολιτικής κουλτούρας που διαμόρφωσε τη Μεταπολίτευση, η αναγκαιότητα επανακαθορισμού έχει αρχίσει να ακούγεται — και αυτό αποτελεί αξιοσημείωτο πολιτικό γεγονός.
Η εκδήλωση του Συνδέσμου Βιομηχανιών Θεσσαλίας & Στερεάς Ελλάδος πραγματοποιήθηκε στο Domotel Xenia Βόλου στις 12 Φεβρουαρίου 2026 με τίτλο «Θεσμική Σταθερότητα, Γεωπολιτικές Ανακατατάξεις και Οικονομική Ανάπτυξη». Ακολούθησε πάνελ συζήτησης μεταξύ του Προέδρου ΣΒΘΣΕ κ. Αθανάσιου Συριανού και του κ. Βενιζέλου, στο οποίο αναδείχθηκε η έννοια της «φοβικής δημοκρατίας» και το ερώτημα για τη βιωσιμότητα καπιταλισμού χωρίς φιλελεύθερη δημοκρατία, με αφορμή τα παραδείγματα Κίνας και Σιγκαπούρης.
info
Πηγές:
Πλήρες κείμενο ομιλίας Ε. Βενιζέλου (ΣΒΘΣΕ, 12.2.2026)
Δελτίο Τύπου ΣΒΘΣΕ για την εκδήλωση «Θεσμική Σταθερότητα, Γεωπολιτικές Ανακατατάξεις και Οικονομική Ανάπτυξη»
Πλαίσιο
Το Συμβούλιο Ειρήνης
Νέος διεθνής οργανισμός με διαφορετική λογική από τον ΟΗΕ. Πρώτη συνεδρίαση: 19 Φεβρουαρίου 2026, Ουάσιγκτον — θέμα: Γάζα. Η Τουρκία και η Βουλγαρία εντάχθηκαν· η Ελλάδα επέλεξε αποχή, όπως και το ευρωπαϊκό mainstream.
Επίκαιρες Αναφορές
National Security Strategy ΗΠΑ — Νοέμβριος 2025
Έγγραφο που αναφέρεται ανοιχτά στις «σφαίρες επιρροής» ως εργαλείο αντίληψης του Δυτικού Ημισφαιρίου και της Ευρώπης. Χρησιμοποιήθηκε ως τεκμήριο της διαφορετικής προσέγγισης της Ουάσιγκτον.
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
