Από την κανονικότητα στην παραγωγικότητα: Η στρατηγική ατζέντα του ΣΕΒ για την Ελλάδα
Το νέο εθνικό στοίχημα σε εποχή γεωπολιτικών αναταράξεων
Η ομιλία του προέδρου του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ), Σπύρου Θεοδωρόπουλου, στην Ανοιχτή Γενική Συνέλευση της 7ης Οκτωβρίου 2025, αποτελεί ένα ολοκληρωμένο στρατηγικό μανιφέστο για την επόμενη φάση της ελληνικής οικονομίας. Απευθυνόμενος στην πολιτική και οικονομική ηγεσία της χώρας, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας και του πρωθυπουργού, ο κ. Θεοδωρόπουλος χαράσσει μια φιλόδοξη πορεία μετάβασης: από την «κανονική χώρα» που κατάφερε να γίνει η Ελλάδα μετά την κρίση, στη «παραγωγική χώρα» που πρέπει να γίνει για να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη ευημερία της.
Το διεθνές πλαίσιο: Ευρώπη σε κρίση ανταγωνιστικότητας
Η ανάλυση ξεκινά με μια σκληρή διάγνωση της ευρωπαϊκής πραγματικότητας. Ο πρόεδρος του ΣΕΒ σκιαγραφεί ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από πρωτοφανή αστάθεια: οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Γάζα, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, η προστατευτική στάση των ΗΠΑ υπό την κυβέρνηση Τραμπ, και η εντεινόμενη τεχνολογική κυριαρχία της Κίνας συνθέτουν ένα τοπίο αβεβαιότητας.
Η Ευρώπη, που για 35 χρόνια στήριξε την ανάπτυξή της στο ισχυρό εμπόριο, τη φθηνή ενέργεια και την ασφάλεια, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια κρίση ταυτότητας. Η ανάπτυξη και η παραγωγικότητα υστερούν, η τεχνολογική υστέρηση διευρύνεται, και η ανάγκη για επενδύσεις στην άμυνα καθίσταται επιτακτική.
Η αργή απάντηση στην έκθεση Ντράγκι
Κεντρική στην επιχειρηματολογία είναι η αναφορά στην Έκθεση Ντράγκι, που πριν από ένα χρόνο είχε προειδοποιήσει για την ανάγκη πολλαπλασιασμού των επενδύσεων και ριζικής απλοποίησης της νομοθεσίας σε τρεις κομβικούς άξονες: την επιτάχυνση της καινοτομίας και της τεχνητής νοημοσύνης, την από-ανθρακοποίηση της βιομηχανίας με ταυτόχρονη προστασία της ανταγωνιστικότητας, και την αντιμετώπιση κρίσιμων εξαρτήσεων σε τεχνολογίες, πρώτες ύλες και άμυνα.
Ωστόσο, η υλοποίηση παραμένει απογοητευτική: μόλις το 11% των προτάσεων έχει αρχίσει να εφαρμόζεται. Η γραφειοκρατία παραμένει καταπληκτική—τα πακέτα απλοποίησης OMNIBUS στοχεύουν στη μείωση κόστους κατά 8 δισεκατομμύρια ευρώ, όταν το συνολικό κόστος υπερ-ρύθμισης υπολογίζεται σε 150 δισεκατομμύρια. Χειρότερα, οι ήδη εγκεκριμένες ρυθμίσεις θα αυξήσουν το διοικητικό κόστος κατά επιπλέον 71 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Το δίλημμα των ευρωπαϊκών ατμομηχανών
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάσταση στις δύο ατμομηχανές της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η Γαλλία αντιμετωπίζει αυξανόμενη αβεβαιότητα, ενώ ο Γερμανός Καγκελάριος παραδέχθηκε ότι η χώρα του «ζει σήμερα πάνω από τις δυνατότητές της».
Αυτό το δίλημμα αποτυπώνεται με σαφήνεια στην ομιλία: η Ευρώπη είτε θα αυξήσει ραγδαία την παραγωγικότητά της, είτε θα αναγκαστεί να προσαρμόσει προς τα κάτω το κοινωνικό της μοντέλο—μια προσαρμογή που θα απαιτούσε επώδυνες αλλαγές, όπως η δεκαετής ελληνική κρίση έχει αποδείξει.
Η κρίσιμη περίοδος του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού
Η ομιλία εντοπίζει μια κρίσιμη συγκυρία: τις διαπραγματεύσεις για τον εξαετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό 2028-2034, των οποίων η ολοκλήρωση θα συμπέσει με την ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Στους επόμενους 18 μήνες θα αναζητηθούν ισορροπίες μεταξύ 27 κρατών μελών, με ζητήματα όπως οι νέες ευρωπαϊκές φορολογίες στις επιχειρήσεις και οι εθνικοί ανταγωνισμοί να απειλούν την ανταγωνιστικότητα.
Η ελληνική μετάβαση: Επιτυχίες και ανεκπλήρωτες υποσχέσεις
Σε αντίθεση με το σκοτεινό ευρωπαϊκό σκηνικό, η παρουσίαση της ελληνικής πραγματικότητας είναι πιο αισιόδοξη, αλλά όχι εφησυχαστική. Ο κ. Θεοδωρόπουλος ορίζει την «κανονική χώρα» ως μια χώρα που ζει σύμφωνα με τις δυνατότητές της, δεν επιβαρύνει τις επόμενες γενιές, και κινείται με ορίζοντα προοπτικής και όχι διαχείρισης κρίσεων.
Τα μακροοικονομικά επιτεύγματα
Η Ελλάδα έχει πετύχει σημαντικά αποτελέσματα:
Αγορά Εργασίας και Μισθοί: Η ανεργία μειώθηκε δραστικά, με αποτέλεσμα ελλείψεις σε πολλές ειδικότητες. Το ωριαίο κόστος εργασίας αυξήθηκε κατά 10,7% το δεύτερο τρίμηνο του 2025 (έναντι 4,5% στην ΕΕ), ενώ στη βιομηχανία η αύξηση ξεπέρασε το 11,2%.
Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα: Η κατάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας επιτρέπει δανεισμό με επιτόκια ίσα ή χαμηλότερα από μεγάλες χώρες.
Σύγκλιση με την ΕΕ: Το χάσμα του ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης μειώθηκε από 62% το 2020 στο 70% το 2024.
Αναστροφή του Brain Drain: Το 2023, το καθαρό μεταναστευτικό ισοζύγιο ήταν θετικό κατά 15.000 Έλληνες πολίτες, μετά από 14 χρόνια αρνητικού ισοζυγίου που είχε στοιχίσει 250.000 συμπολίτες.
Η δυναμική της παραγωγής
Οι εξαγωγές αγαθών έφτασαν τα 50 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024, ισοφαρίζοντας το σύνολο των εσόδων από τουρισμό και λοιπές εξαγόμενες υπηρεσίες. Κλάδοι όπως τρόφιμα, φάρμακα, μέταλλα, ναυτιλιακός εξοπλισμός και χημική βιομηχανία επεκτείνονται δυναμικά.
Η βιομηχανία, ως δεύτερος μεγαλύτερος εργοδότης μετά το εμπόριο, παρέχει μέσο μισθό κατά 35% υψηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο.
Άλλοι κλάδοι επίσης καταγράφουν σημαντική πρόοδο: τα Logistics προσελκύουν πολλαπλάσιες επενδύσεις, οι Κατασκευές εξάγουν υπηρεσίες αξίας σχεδόν ενός δισεκατομμυρίου ευρώ, το Εμπόριο (με τα σούπερ-μάρκετ να δημιουργούν 15.000 νέες θέσεις εργασίας και επενδύσεις 1,2 δισεκατομμυρίων την τελευταία τριετία), και το οικοσύστημα καινοτομίας με 3.000 startups αποτίμησης 8-12 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Τα διαρθρωτικά προβλήματα: Η παγίδα της χαμηλής παραγωγικότητας
Παρά τις επιτυχίες, ο πρόεδρος του ΣΕΒ εντοπίζει κρίσιμες αδυναμίες. Το έλλειμμα στο ισοζύγιο αγαθών επιμένει, ενώ το υψηλό και μεταβλητό κόστος ενέργειας παραμένει κρίσιμο πρόβλημα—η Ελλάδα βρίσκεται στις χειρότερες θέσεις της ΕΕ, διαβρώνοντας οριζόντια την ανταγωνιστικότητα και επηρεάζοντας σοβαρά τον πληθωρισμό και τις τιμές τροφίμων, όπως αναφέρει η Τράπεζα της Ελλάδος.
Το κεντρικό πρόβλημα: Η στάσιμη παραγωγικότητα
Κεντρικό πρόβλημα είναι η παραγωγικότητα. Η Ελλάδα παράγει 25 ευρώ προστιθέμενης αξίας ανά ώρα εργασίας, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 46 ευρώ—δηλαδή η χώρα βρίσκεται στο 54% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, ενώ η ελληνική βιομηχανία στο 75% του μέσου όρου της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ, η μέση ετήσια παραγωγικότητα έχει παραμείνει σχεδόν στάσιμη τα τελευταία 30 χρόνια, με την απόσταση από την ΕΕ να μεγαλώνει. Ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, υπογράμμισε την ανάγκη για άμεση σύνδεση της αύξησης των μισθών με την αύξηση της παραγωγικότητας.
Αποσαφήνιση ευθυνών
Ο κ. Θεοδωρόπουλος αποσαφηνίζει κατηγορηματικά: «Οι εργαζόμενοι δεν ευθύνονται για τη χαμηλή παραγωγικότητα». Διαψεύδει τη στερεότυπη ταύτιση της παραγωγικότητας με αύξηση ωρών εργασίας ή εντατικοποίηση. Η παραγωγικότητα είναι η δημιουργία προστιθέμενης αξίας και εξαρτάται από οργάνωση, τεχνολογία, επενδύσεις, θεσμούς, ποιότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης, λειτουργικότητα υποδομών και σταθερότητα κανόνων. Η ευθύνη ανήκει στην πολιτεία και τις επιχειρήσεις.
Οι τρεις προκλήσεις της αγοράς εργασίας
Εντοπίζονται τρεις μεγάλες προκλήσεις:
- Γήρανση του πληθυσμού που οδηγεί σε διαρκή μείωση των ενεργών εργαζομένων
- Χαμηλή συμμετοχή στην αγορά εργασίας ιδιαίτερα γυναικών και νέων (74% έναντι 80%+ στην Ευρώπη)
- Ελλείψεις σε δεξιότητες
Το επενδυτικό κενό
Παρά το Ταμείο Ανάκαμψης, οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου ανέρχονται στο 15% του ΑΕΠ, όταν στην Ευρώπη είναι 21%. Αυτό δεν επαρκεί για την κάλυψη του επενδυτικού κενού που δημιουργήθηκε κατά τη δεκαετή κρίση.
Η γραφειοκρατία και η δικαιοσύνη
Η πολυνομία, η γραφειοκρατία και η αργή απονομή δικαιοσύνης επιβαρύνουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων, αποθαρρύνουν επενδυτικά σχέδια και επηρεάζουν τον πληθωρισμό. Κάθε ημέρα αναίτιας καθυστέρησης μιας επένδυσης αποτελεί κόστος ευκαιρίας για τον επενδυτή, τον εργαζόμενο και τον καταναλωτή.
Το νέο εθνικό όραμα: Από τη κανονικότητα στην παραγωγικότητα
Ο κ. Θεοδωρόπουλος διατυπώνει το κεντρικό του μήνυμα: «Ελάτε να βάλουμε ένα νέο εθνικό στόχο, την εξέλιξή μας από χώρα κανονική σε χώρα παραγωγική».
Όπως η Ελλάδα πέτυχε να μετατραπεί από το «μαύρο πρόβατο της Ευρώπης» σε μια κανονική χώρα, τώρα πρέπει να επιτύχει τη νέα υπέρβαση προς μια παραγωγική χώρα, όταν πολιτεία, κοινωνία και επιχειρήσεις συνεργάζονται.
Το πλαίσιο υλοποίησης
Ο στόχος είναι η ραγδαία αύξηση της παραγωγικότητας σε κάθε πτυχή και δραστηριότητα, δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, με:
- Συστηματική παρακολούθηση με την ίδια προσοχή που παρακολουθείται το ΑΕΠ, οι εξαγωγές και η απασχόληση
- Ετήσιους στόχους και μετρήσιμα αποτελέσματα για όλους τους κλάδους
- Αξιολόγηση πολιτικών με βάση την επίδρασή τους στην παραγωγικότητα
Η παραγωγικότητα πρέπει να καταστεί βασικό κριτήριο προόδου της χώρας και όλων των πολιτικών.
Οι συγκεκριμένες προτάσεις: Ένα οδικός χάρτης
Η ομιλία παρουσιάζει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο προτάσεων προς την πολιτεία και τις επιχειρήσεις.
Προς την πολιτεία: Πέντε άξονες δράσης
- Επενδυτικά Κίνητρα: Οι υπεραποσβέσεις
Επαναδιατυπώνεται η πρόταση για θεσμοθέτηση των υπεραποσβέσεων ως επενδυτικό κίνητρο. Τα πλεονεκτήματα είναι σημαντικά:
- Είναι οριζόντιες, χωρίς γραφειοκρατικές εγκρίσεις και χρονοβόρες διαδικασίες
- Αποδίδουν φορολογικά και ασφαλιστικά έσοδα πολύ πριν δημιουργήσουν φορολογικές ελαφρύνσεις
- Τα κριτήρια αξιολόγησης επενδύσεων πρέπει να δίνουν στην παραγωγικότητα τη σημασία που της αναλογεί, καθώς η έμφαση στη δημιουργία θέσεων εργασίας θεσμοθετήθηκε σε διαφορετικές συνθήκες ανεργίας
- Εκπαίδευση και Κατάρτιση
Χρειάζονται μαζικές επενδύσεις σε:
- Τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση
- Ισχυρά προγράμματα μαθητείας
- Πανεπιστήμια συνδεδεμένα με την παραγωγή
- Περισσότερους αποφοίτους STEM
- Στοχευμένα προγράμματα επανακατάρτισης για εργαζόμενους που επηρεάζονται από τον τεχνολογικό μετασχηματισμό («κανείς δεν πρέπει να μείνει πίσω και κανείς δεν περισσεύει»)
- Προώθηση της συμπερίληψης στην αγορά εργασίας
- Ενέργεια
Η μείωση του ενεργειακού κόστους δεν είναι κλαδικό αίτημα αλλά πυλώνας παραγωγικότητας. Χρειάζεται:
- Προβλεψιμότητα τιμών και πρόσβαση σε ανταγωνιστική ενέργεια ως όροι επιβίωσης για την παραγωγική βάση
- Ένα ενεργειακό πλαίσιο με προβλεψιμότητα και ανταγωνιστικές τιμές
Ο διάλογος που έχει ξεκινήσει μεταξύ πολιτείας και ΣΕΒ αναμένεται να οδηγήσει σύντομα σε θετικά αποτελέσματα.
- Θεσμική απλοποίηση
Ο ρόλος του δημοσίου τομέα είναι εξίσου σημαντικός. Η πολυνομία και η γραφειοκρατία λειτουργούν ως κρυφές επιβαρύνσεις. Απαιτούνται:
- Κωδικοποίηση και σταθεροποίηση κανόνων
- Ρητές προθεσμίες
- Ψηφιακές διαδικασίες
- Ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης με ενίσχυση εξωδικαστικών μηχανισμών και εξειδίκευση δικαστών στα οικονομικά ζητήματα
- Σταθερότητα στους κανόνες και ταχύτητα στην εφαρμογή
- Μετρήσιμα αποτελέσματα
Χρειάζονται συγκεκριμένα αποτελέσματα σε:
- Αδειοδοτήσεις
- Δικαιοσύνη
- Ψηφιακές υπηρεσίες
- Εκπαίδευση και κατάρτιση
Προς τις επιχειρήσεις: Διπλή έκκληση
- Επενδύσεις σε Τεχνολογία και Καινοτομία
Επένδυση εντατικότερα και στοχευμένα σε:
- Τεχνολογία παραγωγής
- Ψηφιοποίηση
- Σχεδιασμό προϊόντων με υψηλή προστιθέμενη αξία
- Εξωστρέφεια
- Βιωσιμότητα
- Αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης ως σημαντικού εργαλείου παραγωγικότητας
- Επένδυση στον άνθρωπο
Επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο μέσω:
- Εκπαίδευσης και μετεκπαίδευσης
- Δημιουργίας εργασιακού περιβάλλοντος που προσελκύει, συγκρατεί και αναδεικνύει το ταλέντο
Η παραγωγικότητα δεν αυξάνεται αυτόματα—αυξάνεται με σχέδιο, μετρήσεις και καθημερινή πειθαρχία. Οι επιχειρήσεις που θα κινηθούν γρηγορότερα θα κερδίσουν τις αγορές του αύριο.
Η κοινωνική διάσταση: Παραγωγικότητα για όλους
Η ομιλία δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην κοινωνική διάσταση της παραγωγικότητας, αντικρούοντας την αντίληψη ότι πρόκειται για τεχνική λεπτομέρεια ή «δούρειο ίππο» για εντατικοποίηση της εργασίας.
Ο στόχος δεν είναι να εργάζεται ο κόσμος περισσότερο, αλλά καλύτερα και αποτελεσματικότερα—με καλύτερα εργαλεία, οργάνωση και δεξιότητες.
Η βελτίωση της παραγωγικότητας είναι ο δρόμος για:
- Καλύτερες δουλειές και υψηλότερους μισθούς
- Καλύτερες κοινωνικές παροχές
- Βιώσιμη χρηματοδότηση της υγείας, της παιδείας και της μέριμνας για τους ευάλωτους
- Δικαιότερη κατανομή του πλούτου που δημιουργείται
- Αποτελεσματική προστασία του κόσμου της εργασίας και της δημιουργικότητας
Όσο αυξάνεται η παραγωγικότητα, τόσο βελτιώνεται η δυνατότητα της χώρας να μοιράζει πιο δίκαια τον πλούτο και να προστατεύει αποτελεσματικά τους εργαζόμενους.
Η Μέθοδος: Διάλογος χωρίς τοξικότητα
Ένα κρίσιμο στοιχείο της ομιλίας είναι η έμφαση στη μεθοδολογία επίτευξης των στόχων. Ο κ. Θεοδωρόπουλος υπογραμμίζει ότι η μετάβαση από την ατομική στη συλλογική—δηλαδή στην εθνική—προσπάθεια προϋποθέτει ειλικρινή διάλογο και συναινέσεις.
Δεν μπορεί να υπάρξει επιτυχία με διαιρέσεις και τοξικότητα που δυσκολεύουν την εξεύρεση λύσεων. Η τοξικότητα εμποδίζει το χτίσιμο συναινέσεων και ανακόπτει την πρόοδο.
Χρειάζεται:
- Έμφαση στην εφαρμογή, όχι μόνο στη νομοθέτηση
- Ζωηρός αλλά όχι τοξικός δημόσιος διάλογος
- Προοδευτική διαδικασία που στηρίζεται στη συνεργασία πολιτείας, κοινωνίας και επιχειρήσεων
Ο ΣΕΒ δεσμεύεται να είναι παρών με τεκμηριωμένες προτάσεις και διάθεση συνεργασίας, για να μετατρέψει τις φιλοδοξίες σε αποτελέσματα.
Δυνατότητες και προκλήσεις
Η ομιλία του προέδρου του ΣΕΒ αποτελεί ένα ολοκληρωμένο στρατηγικό κείμενο που συνδυάζει διάγνωση, όραμα και συγκεκριμένες προτάσεις. Η δύναμή της έγκειται στην ισορροπημένη προσέγγιση: αναγνωρίζει τα επιτεύγματα χωρίς εφησυχασμό, εντοπίζει τα προβλήματα χωρίς απαισιοδοξία, και προτείνει λύσεις χωρίς εύκολες υποσχέσεις.
Στρατηγική ωριμότητα: Η ομιλία δεν περιορίζεται σε κλαδικά αιτήματα αλλά διατυπώνει ένα εθνικό όραμα. Η μετάβαση από την κανονικότητα στην παραγωγικότητα είναι ένα πλαίσιο που μπορεί να συσπειρώσει πολλούς φορείς.
Τεκμηριωμένη ανάλυση: Οι προτάσεις στηρίζονται σε συγκεκριμένα δεδομένα—από τη διαφορά παραγωγικότητας (25€/ώρα έναντι 46€ στην ΕΕ) έως το επενδυτικό κενό (15% έναντι 21% του ΑΕΠ) και το ποσοστό συμμετοχής στην αγορά εργασίας (74% έναντι 80%+).
Κοινωνική ευαισθησία: Η αποσαφήνιση ότι οι εργαζόμενοι δεν ευθύνονται για τη χαμηλή παραγωγικότητα και ότι η βελτίωσή της οδηγεί σε υψηλότερους μισθούς και καλύτερες κοινωνικές παροχές, απαντά σε νομιμότατες ανησυχίες.
Συγκεκριμένες προτάσεις: Οι υπεραποσβέσεις, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, η θεσμική απλοποίηση, και η διαμόρφωση ενός ενεργειακού πλαισίου με προβλεψιμότητα είναι συγκεκριμένες, υλοποιήσιμες προτάσεις.
Ευρωπαϊκή προοπτική: Η ανάλυση του ευρωπαϊκού πλαισίου και η αναφορά στην ελληνική Προεδρία του 2027 τοποθετούν το ελληνικό ζήτημα σε διεθνές πλαίσιο.
Οι προκλήσεις υλοποίησης
Πολιτική βούληση: Η υλοποίηση απαιτεί διακομματική συναίνεση και μακροπρόθεσμη δέσμευση που υπερβαίνει τους εκλογικούς κύκλους. Η εμπειρία της Ευρώπης με την Έκθεση Ντράγκι (11% υλοποίηση) είναι ενδεικτική των δυσκολιών.
Συμφέροντα και αντιστάσεις: Οι διαρθρωτικές αλλαγές—από τη θεσμική απλοποίηση έως τη μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης—θίγουν καθεστηκυίες καταστάσεις και συμφέροντα.
Κοινωνικός διάλογος: Η «τοξικότητα» που αναφέρει η ομιλία είναι πραγματικό εμπόδιο. Η διαπόμπευση του κλάδου των σούπερ-μάρκετ που αναφέρεται (παρά τη δημιουργία 15.000 θέσεων και επενδύσεις 1,2 δισ.) είναι παράδειγμα προβληματικού δημόσιου διαλόγου.
Χρηματοδοτικοί πόροι: Το επενδυτικό άλμα που απαιτείται (από 15% σε 21%+ του ΑΕΠ) προϋποθέτει σημαντική κινητοποίηση πόρων, ιδιωτικών και δημόσιων.
Ευρωπαϊκοί περιορισμοί: Οι δημοσιονομικοί κανόνες της ΕΕ, οι ενεργειακές πολιτικές, και οι αποφάσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό επηρεάζουν το περιθώριο ελιγμών.
Χρονικός ορίζοντας: Η στασιμότητα της παραγωγικότητας επί 30 χρόνια δεν μπορεί να αντιστραφεί βραχυπρόθεσμα. Απαιτείται επιμονή και συνέπεια.
Οι ανοιχτές ερωτήσεις
Η ομιλία, παρά την πληρότητά της, αφήνει ορισμένα ζητήματα ανοιχτά:
Κατανομή κόστους: Ποιος θα επωμιστεί το κόστος της μετάβασης; Οι αναφορές στη δεκαετή ελληνική κρίση υπενθυμίζουν ότι οι «επώδυνες αλλαγές» κατανέμονται άνισα.
Περιβαλλοντική διάσταση: Παρά την αναφορά στη βιωσιμότητα, δεν υπάρχει εκτενής συζήτηση για τη σχέση παραγωγικότητας και περιβαλλοντικής προστασίας. Η κριτική στη «βεβιασμένη πράσινη μετάβαση» χρειάζεται ισορροπία.
Κοινωνικές ανισότητες: Η αναφορά ότι «για σημαντικά κομμάτια της ελληνικής κοινωνίας, οι καρποί της προσπάθειας δεν έχουν ακόμα καταστεί εμφανείς» χρειάζεται συγκεκριμένο πλαίσιο αντιμετώπισης.
Ψηφιακός μετασχηματισμός: Παρά την αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη, δεν υπάρχει εκτενής συζήτηση για τις επιπτώσεις της αυτοματοποίησης στην απασχόληση.
Ένα κρίσιμο σημείο
Η ομιλία του προέδρου του ΣΕΒ καταγράφει ένα κρίσιμο σημείο: η Ελλάδα έχει πετύχει τη σταθεροποίηση και την κανονικότητα, αλλά αυτό δεν αρκεί. Σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου η Ευρώπη χάνει έδαφος, όπου η Γερμανία και η Γαλλία αντιμετωπίζουν προκλήσεις, και όπου οι τεχνολογικές αλλαγές επιταχύνονται, η στασιμότητα ισοδυναμεί με οπισθοδρόμηση.
Η μετάβαση στη «παραγωγική χώρα» δεν είναι ρητορική επιλογή αλλά επιτακτική ανάγκη. Το ζητούμενο είναι να μετατραπεί το όραμα σε πράξη, μέσα από:
- Συγκεκριμένες πολιτικές με μετρήσιμα αποτελέσματα
- Συνεργασία πολιτείας, επιχειρήσεων και κοινωνίας
- Επένδυση στην τεχνολογία και στον άνθρωπο
- Θεσμική απλοποίηση και ενεργειακή ασφάλεια
- Διάλογο χωρίς τοξικότητα
Η επιτυχία θα κριθεί όχι από τη ρητορική αλλά από την εφαρμογή, όχι από τις προθέσεις αλλά από τα αποτελέσματα. Τα επόμενα χρόνια θα δείξουν αν η Ελλάδα μπορεί να επαναλάβει το επίτευγμα της μετάβασης από το «μαύρο πρόβατο» στη «κανονική χώρα», πετυχαίνοντας τώρα το πιο φιλόδοξο στόχο: τη μετάβαση στη «παραγωγική χώρα».
Στο πλαίσιο της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ το 2027 και της ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, η Ελλάδα έχει την ευκαιρία να διαδραματίσει ενεργό ρόλο όχι μόνο στον εθνικό αλλά και στον ευρωπαϊκό μετασχηματισμό. Η ελληνική εμπειρία—από την κρίση στην ανάκαμψη—μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα για την ευρύτερη Ευρώπη που αναζητά το δικό της μονοπάτι σε μια εποχή αναταράξεων.
Το μήνυμα είναι σαφές: τα περιθώρια βελτίωσης είναι υπαρκτά. Όσο περισσότερο προσπαθήσουμε—πολιτεία, επιχειρήσεις, κοινωνία—τόσο γρηγορότερα θα επιτύχουμε τη μετάβαση. Η ώρα της δράσης έχει έρθει.
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
