Το άλμα στο 50%: η αριθμητική πίσω από τον εθνικό στόχο των εξαγωγών

Το υπόμνημα του ΣΕΒΕ προς τον Πρωθυπουργό, ενόψει της 90ής ΔΕΘ, θέτει έναν αριθμό-ορόσημο. Η ουσία του, όμως, κρίνεται σε όσα δεν λέει.

 
Το κρίσιμο σημείο

Ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων ζήτησε από τον Κυριάκο Μητσοτάκη κάτι περισσότερο από μέτρα πολιτικής: ζήτησε δέσμευση σε έναν εθνικό στόχο δεκαετίας — οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών να ξεπεράσουν το 50% του ΑΕΠ, από 40,1% το 2025 (99,6 δισ. ευρώ).

 
Το υπόμνημα, που κατέθεσε ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ Θέμης Σαρασίδης στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο της συνάντησης του Πρωθυπουργού με τους παραγωγικούς φορείς, συνοδεύεται από έξι άξονες προτάσεων: υποδομές, ενεργειακό κόστος, χρηματοδοτικά εργαλεία, εξειδικευμένο προσωπικό, φορολογικά κίνητρα και εποπτεία αγοράς. Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν βρίσκεται στον κατάλογο μέτρων καθαυτόν. Βρίσκεται στην αριθμητική υπόθεση που τον στηρίζει — και στα σημεία όπου αυτή η υπόθεση δεν αντέχει σε στενότερη εξέταση.

 
Γιατί έχει σημασία

• Η ΔΕΘ λειτουργεί εδώ και δεκαετίες ως θεσμοθετημένη στιγμή οικονομικής ανακοίνωσης· η κατάθεση του υπομνήματος ημέρες πριν από την ομιλία του Πρωθυπουργού δεν είναι τυχαία, αλλά προσεκτική χρονική τοποθέτηση, σχεδιασμένη να εισέλθει στην ατζέντα προτού αυτή κλειδώσει.
• Ο στόχος του 50% δεν είναι απλώς φιλόδοξος αριθμός· λειτουργεί ως πλαίσιο διαπραγμάτευσης. Ένας συγκεκριμένος, μετρήσιμος στόχος μετατοπίζει τον δημόσιο διάλογο από το «αν» θα ληφθούν μέτρα στο «πόσο» και «πόσο γρήγορα» — τεχνική πίεσης που ο επιχειρηματικός κόσμος χρησιμοποιεί συστηματικά σε περιόδους διαμόρφωσης προϋπολογισμού.

 
Η αριθμητική παγίδα

Εδώ βρίσκεται το σημείο που το υπόμνημα προσπερνά: ο λόγος εξαγωγών προς ΑΕΠ είναι κλάσμα με δύο μεταβλητές, όχι μία. Μπορεί να ανέβει επειδή αυξάνονται οι εξαγωγές — ο στόχος που υπονοεί το κείμενο — αλλά μπορεί εξίσου να ανέβει επειδή επιβραδύνεται ο παρονομαστής, δηλαδή το ίδιο το ΑΕΠ.

• Η ελληνική οικονομία εισέρχεται μετά το 2026 σε περίοδο συρρίκνωσης της δημόσιας επενδυτικής δαπάνης, καθώς αποσύρεται η χρηματοδοτική αιχμή του Ταμείου Ανάκαμψης. Χωρίς αντίστοιχη ιδιωτική υποκατάσταση, ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ ενδέχεται να αποδυναμωθεί ακριβώς στην περίοδο που ο ΣΕΒΕ θέτει ως ορίζοντα για τον στόχο του 50%.
• Σε ένα τέτοιο σενάριο, ο δείκτης θα «βελτιωθεί» στατιστικά χωρίς καμία πραγματική αύξηση της ανταγωνιστικότητας ή της παραγωγικής βάσης — μια αριθμητική επιτυχία που θα συγκάλυπτε μια πραγματική στρατηγική αποτυχία.
• Το υπόμνημα δεν διακρίνει πουθενά ανάμεσα σε «καλή» αύξηση του δείκτη, που προέρχεται από μεγαλύτερη εξαγωγική πίτα, και «κακή» αύξηση, που προέρχεται από μικρότερη πίτα ΑΕΠ. Η απουσία αυτής της διάκρισης είναι το πρώτο —και σοβαρότερο— εννοιολογικό κενό του κειμένου.

 
Η σύνθεση των εξαγωγών, όχι μόνο το ύψος τους

Ένα δεύτερο ζήτημα που το υπόμνημα αφήνει σιωπηλό είναι η ποιοτική σύνθεση των 99,6 δισ. ευρώ. Σημαντικό μέρος της ελληνικής εξαγωγικής επίδοσης της τελευταίας δεκαετίας συνδέεται με τη διύλιση και επανεξαγωγή πετρελαιοειδών — δραστηριότητα ευαίσθητη στις διεθνείς τιμές ενέργειας, με χαμηλή εγχώρια προστιθέμενη αξία σε σχέση με τον τζίρο της. Ένας στόχος 50% διατυπωμένος αποκλειστικά ως συνολική αξία, χωρίς αναφορά στη σύνθεση κλάδων ή στην εγχώρια προστιθέμενη αξία, μπορεί να επιτευχθεί με τρόπο που ενισχύει τα στατιστικά αλλά όχι τη βιομηχανική βάση της χώρας — το ακριβώς αντίθετο από τον στόχο «βάθους και διάρκειας» που διακηρύσσει το ίδιο το κείμενο.

 
Οι έξι άξονες: πού υπάρχει συνοχή, πού υπάρχει ένταση

Ο ενεργειακός άξονας είναι ο πιο τεχνικά ώριμος και πολιτικά δύσκολος από τους έξι. Η αναπροσαρμογή του target model και η κατάργηση της οριακής τιμής δεν είναι εθνική απόφαση αλλά ζήτημα που εμπλέκει τον σχεδιασμό της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας — μια μεταρρύθμιση που η Ελλάδα δεν μπορεί να προωθήσει μονομερώς, όσο κι αν επείγει για τη βιομηχανία της.

Ο φορολογικός άξονας συγκρούεται σιωπηλά με τη δημοσιονομική πειθαρχία. Μείωση προκαταβολής φόρου στο 50% με αναδρομική ισχύ, ταχύτερες αποσβέσεις, απαλλαγή από την εισφορά του Ν. 128/75 — το αθροιστικό δημοσιονομικό κόστος αυτών των μέτρων δεν αναφέρεται πουθενά, τη στιγμή που η χώρα διαχειρίζεται ήδη τη μετάβαση σε αυστηρότερο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο. Ζητούνται, ουσιαστικά, φορολογικές ελαφρύνσεις χωρίς αντίστοιχη συζήτηση για το πώς θα αντισταθμιστεί η απώλεια εσόδων — άνεση επιχειρηματικής διαπραγμάτευσης, όχι δημοσιονομικός ρεαλισμός.

Ο άξονας δεξιοτήτων είναι ο πιο ασαφής των έξι. Η «καλύτερη σύνδεση εκπαίδευσης με τις ανάγκες της παραγωγής» είναι διατύπωση που επαναλαμβάνεται σε ελληνικά κείμενα οικονομικής πολιτικής επί τουλάχιστον δύο δεκαετίες, χωρίς ποτέ να συνοδεύεται από μετρήσιμους δείκτες, χρονοδιάγραμμα ή θεσμό λογοδοσίας. Σε σύγκριση με τη λεπτομέρεια των φορολογικών και ενεργειακών προτάσεων, η ασάφεια αυτού του άξονα προδίδει είτε έλλειψη τεχνικής επεξεργασίας είτε, πιο πιθανό, ότι πρόκειται για το πεδίο όπου ο ΣΕΒΕ διαθέτει τη μικρότερη πραγματική διαπραγματευτική μόχλευση απέναντι στο εκπαιδευτικό σύστημα.

Ο άξονας δημοσίων συμβάσεων είναι ο πιο πολιτικά ευαίσθητος, ίσως χωρίς ο ίδιος ο ΣΕΒΕ να το αναγνωρίζει πλήρως. Η μετατόπιση από το κριτήριο της χαμηλότερης τιμής προς την «ποιότητα και προστιθέμενη αξία» είναι, σε επίπεδο αρχής, ορθή τεχνοκρατική πρόταση. Σε μια χώρα, όμως, με ιστορικό διακριτικής ευχέρειας και θεσμικής ευθραστότητας στις δημόσιες προμήθειες, η διεύρυνση των κριτηρίων αξιολόγησης πέραν της τιμής δημιουργεί ταυτόχρονα μεγαλύτερο περιθώριο υποκειμενικής κρίσης — ακριβώς τον χώρο όπου ευδοκιμούν οι στρεβλώσεις που το ίδιο το υπόμνημα καταγγέλλει αλλού, μιλώντας για «συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού». Η πρόταση χρειάζεται εξίσου ισχυρό μηχανισμό ελέγχου, για να μην αναπαράγει το πρόβλημα που υποτίθεται ότι λύνει.

 
Τι λείπει από το πλαίσιο

Το υπόμνημα σκιαγραφεί μια εθνική εξαγωγική στρατηγική χωρίς να αναφέρεται καθόλου στον νομισματικό περιορισμό που τη διέπει. Ως μέλος της Ευρωζώνης, η Ελλάδα δεν διαθέτει το εργαλείο της υποτίμησης νομίσματος για να στηρίξει την ανταγωνιστικότητα των εξαγωγών της· κάθε βελτίωση πρέπει να προέλθει από «εσωτερική υποτίμηση» — παραγωγικότητα, κόστος ενέργειας, ποιότητα προϊόντος — δηλαδή ακριβώς τα πεδία των έξι αξόνων, αλλά με πολύ πιο αργό ρυθμό προσαρμογής από όσο θα επέτρεπε μια συναλλαγματική πολιτική. Η δεκαετής προοπτική που ζητά ο ΣΕΒΕ είναι, υπό αυτό το πρίσμα, ρεαλιστική παραδοχή — αλλά το ίδιο το κείμενο δεν την ονομάζει έτσι.

Λείπει επίσης κάθε αναφορά στη γεωπολιτική ευθραστότητα της εξωτερικής ζήτησης: διαταράξεις στην Ερυθρά Θάλασσα, ένταση εμπορικών σχέσεων ΕΕ–Κίνας, ενδεχόμενοι δασμοί ΗΠΑ σε ευρωπαϊκά προϊόντα. Ένας εθνικός στόχος δεκαετίας που δεν ενσωματώνει σενάρια εξωτερικού σοκ δεν είναι στρατηγική· είναι προβολή τάσης υπό την παραδοχή «όλα τα άλλα σταθερά» — παραδοχή που σπάνια επαληθεύεται σε ορίζοντα δέκα ετών.

 
Η μεγάλη απουσία

Και εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον κενό: το υπόμνημα του ΣΕΒΕ, ως σύνδεσμος εξαγωγέων αγαθών και υπηρεσιών, δεν αναφέρει καθόλου τη ναυτιλία. Η ελληνική εμπορική ναυτιλία —ο μεγαλύτερος στόλος στον κόσμο υπό συμφέροντα ελληνικής  ιδιοκτησίας— παράγει έσοδα υπηρεσιών σε μορφή ναύλων που υπερβαίνουν, σε ετήσια βάση, την αξία πολλών κλάδων μεταποίησης μαζί. Αν ο εθνικός στόχος διατυπώνεται ως λόγος εξαγωγών προς ΑΕΠ, η ναυτιλία είναι, σε καθαρά στατιστικούς όρους, ο ταχύτερος δρόμος προς το 50% — και όμως απουσιάζει εντελώς από ένα κείμενο έξι αξόνων εθνικής εξαγωγικής στρατηγικής.

Αυτό δεν είναι τυχαία παράλειψη· είναι δηλωτικό μιας βαθύτερης εννοιολογικής ασυνέχειας στον τρόπο που η Ελλάδα μιλά για τις εξαγωγές της. Η ναυτιλία παράγει συνάλλαγμα και ενισχύει το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, όμως η σχέση της με την εγχώρια οικονομία —απασχόληση, φορολογική βάση, τεχνολογική διάχυση— είναι δομικά διαφορετική από αυτή μιας εξαγωγικής βιομηχανίας τροφίμων ή δομικών υλικών. Ένας εθνικός στόχος 50% που δεν διευκρινίζει αν και πώς εντάσσεται η ναυτιλία σε αυτόν τον υπολογισμό αφήνει ανοιχτό ένα κρίσιμο ερώτημα: μετράμε την ισχύ μιας εξωστρεφούς οικονομίας, ή μετράμε την ισχύ μιας χώρας που φιλοξενεί εξωστρεφή κεφάλαια;

 
50% ποιας οικονομίας;

Το υπόμνημα του ΣΕΒΕ είναι το πιο συγκροτημένο κείμενο βιομηχανικής πολιτικής που έχει καταθέσει ο εξαγωγικός κλάδος τα τελευταία χρόνια — τεχνικά λεπτομερές στην ενέργεια και τη χρηματοδότηση, πολιτικά έξυπνο στη χρονική στόχευσή του. Η αδυναμία του δεν βρίσκεται σε όσα λέει, αλλά σε αυτό που μετρά ως επιτυχία. Ένας εθνικός στόχος διατυπωμένος αποκλειστικά ως αριθμοδείκτης —χωρίς διάκριση ποιοτικής σύνθεσης, χωρίς αναφορά στον νομισματικό περιορισμό, χωρίς σενάρια εξωτερικού σοκ— είναι ευάλωτος στο να «επιτευχθεί» με τρόπους που δεν εξυπηρετούν τον σκοπό για τον οποίο τέθηκε. Η επόμενη ημέρα των ελληνικών εξαγωγών δεν κρίνεται από το αν το κλάσμα θα φτάσει το 50%, αλλά από το αν η χώρα θα μπορέσει να απαντήσει, πριν τεθεί ο στόχος, στο ερώτημα: 50% ποιας οικονομίας;

 
Η μεγάλη εικόνα

Η μεγαλύτερη «τυφλή γωνία» του υπομνήματος δεν είναι κάποιος από τους έξι άξονες, αλλά αυτό που παραλείπεται εξ ολοκλήρου: η ναυτιλία. Ως  σύνδεσμος εξαγωγέων αγαθών και υπηρεσιών, ο ΣΕΒΕ θέτει στόχο 50% του ΑΕΠ χωρίς να αναφέρει τον κλάδο που θα μπορούσε στατιστικά να τον πλησιάσει ταχύτερα από όλους τους άλλους μαζί. Αν ο στόχος εξεταστεί σοβαρά σε επίπεδο εθνικού σχεδιασμού, το ερώτημα δεν είναι μόνο πώς θα ενισχυθεί η βιομηχανική εξωστρέφεια, αλλά πώς —και αν— θα ενσωματωθεί επισήμως η ναυτιλιακή ισχύς της χώρας σε αυτόν τον υπολογισμό, και τι θα σήμαινε αυτό για τη σχέση ανάμεσα σε στατιστική επιτυχία και πραγματικό εθνικό όφελος.

 
Συντακτική σημείωση & πολιτική AI: Κάθε δημοσιευμένο άρθρο στο  mywaypress.gr αποτελεί προϊόν ουσιαστικού συντακτικού ελέγχου και ανθρώπινης επιμέλειας, η οποία φέρει την αποκλειστική συντακτική ευθύνη του περιεχομένου (EU AI Act, Art. 50.4). Τηρούμε πλήρως τους κανόνες διαφάνειας και τις εκάστοτε οδηγίες των Εθνικών Αρχών Εποπτείας της Αγοράς.

Φωτογραφία / Εικονογράφηση: Δημιουργήθηκε με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Generated Image).

Ανάλυση και σύνθεση: mywaypress.gr

© 2026 mywaypress.gr — Από το τι συμβαίνει στο τι σημαίνει