Προς την «αποτελεσματική απασχόληση»: Η ακτινογραφία της ελληνικής αγοράς εργασίας και το στοίχημα της σύγκλισης

4 Φεβρουαρίου, 2026 8:14 μμ

Η δημόσια συζήτηση για την ελληνική αγορά εργασίας συχνά εγκλωβίζεται σε έναν δείκτη: το ποσοστό ανεργίας. Όμως, σε μια οικονομία που επιδιώκει «κανονικότητα» μετά από αλλεπάλληλες κρίσεις, η ανεργία από μόνη της δεν απαντά στο κρίσιμο ερώτημα: πόσο αποτελεσματικά χρησιμοποιείται ο παραγωγικός συντελεστής εργασία;

Αυτό ακριβώς επιχειρεί να φωτίσει η ανάλυση της Eurobank Research (Τεύχος 562, 4 Φεβρουαρίου 2026) μέσω μιας έννοιας που αναβαθμίζει το πλαίσιο: την «αποτελεσματική ανεργία» και το συνακόλουθο «χάσμα ανεργίας». Πρόκειται για εργαλεία που δεν περιγράφουν απλώς την κατάσταση, αλλά υποδεικνύουν το σημείο ισορροπίας όπου η οικονομία πλησιάζει την πλήρη απασχόληση με όρους κοινωνικής και παραγωγικής αποτελεσματικότητας.

 
Από την «ανεργία» στην «αποτελεσματική ανεργία»: τι αλλάζει στο αφήγημα

Η θεωρητική βάση (Michaillat & Saez, 2022) μετατοπίζει το βλέμμα από την κλασική, σχεδόν μηχανιστική ανάγνωση της ανεργίας σε μια πιο ρεαλιστική συνάρτηση κόστους:

• Κόστος αδράνειας: εργατικό δυναμικό που παραμένει ανενεργό/άνεργο → χαμένη παραγωγή, κοινωνικές δαπάνες, αποεπένδυση δεξιοτήτων.
• Κόστος κάλυψης κενών θέσεων: χρόνος, διαδικασίες, αναζήτηση, τριβές αντιστοίχισης (matching frictions).

Η «αποτελεσματική ανεργία» είναι το επίπεδο ανεργίας που ελαχιστοποιεί το συνολικό κόστος σπατάλης πόρων. Το σημείο ισορροπίας, στο συγκεκριμένο μοντέλο, προκύπτει όταν:

ποσοστό ανεργίας = ποσοστό κενών θέσεων εργασίας

Όταν ισχύει αυτό, το χάσμα ανεργίας μηδενίζεται και η αγορά λειτουργεί στο βέλτιστο επίπεδο απορρόφησης.

 
Data-driven συμπέρασμα: η Ελλάδα έχει «χαλαρή» αγορά εργασίας, αλλά συγκλίνει

Η πιο ισχυρή (και πολιτικά χρήσιμη) διαπίστωση της μελέτης είναι διπλή:

1) Το κοινωνικά επιθυμητό επίπεδο ανεργίας είναι πολύ χαμηλότερο απ’ όσο θεωρείται «φυσιολογικό»

• Μέση αποτελεσματική ανεργία 2009–2025: 3,8%

Με άλλα λόγια, το μοντέλο εκτιμά ότι μια αγορά εργασίας μπορεί να λειτουργεί αποδοτικά με ανεργία κοντά στο 4% — επίπεδο που θυμίζει ώριμες οικονομίες σε φάση υψηλής απασχόλησης.

2) Η ελληνική αγορά εργασίας παραμένει «inefficiently slack» (χαλαρή με μη αποδοτικό τρόπο)

• Το χάσμα ανεργίας παραμένει θετικό σε όλη την περίοδο 2009–2025
• Άρα η Ελλάδα δεν φτάνει σε κατάσταση ισορροπίας: έχει περισσότερη ανεργία από αυτή που θα δικαιολογούσε η λειτουργία της αγοράς.

Η σύγκλιση όμως είναι πραγματική: μετά την κορύφωση της κρίσης, και ειδικά μετά το 2020, το χάσμα μειώνεται αισθητά.

Κι εδώ έρχεται ο κρίσιμος αριθμός που «κλειδώνει» το επιχείρημα:

• Πραγματική ανεργία (Δεκ. 2025): 7,5%
• Αποτελεσματική ανεργία (μέσος όρος): 3,8%

Διαφορά που δείχνει ότι η Ελλάδα έχει ακόμα δρόμο μέχρι να φτάσει όχι απλώς σε χαμηλή ανεργία, αλλά σε αποτελεσματική πλήρη απασχόληση.

 
Το ελληνικό παράδοξο: συνολική χαλαρότητα, κλαδική ασφυξία

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ανάλυση —και το πιο «δημοσιογραφικό»— είναι η αντίφαση:

• Σε μακρο-επίπεδο, η αγορά είναι χαλαρή (ανεργία > κενές θέσεις).
• Σε μικρο-επίπεδο, πολλοί κλάδοι εμφανίζουν σφικτότητα (tightness): δεν βρίσκουν εργαζόμενους.

Οι κλάδοι που αναφέρονται (μεταποίηση, τουρισμός, κατασκευές, υγεία, πληροφορική) δεν είναι τυχαίοι: είναι είτε εξαγωγικοί/ανταγωνιστικοί, είτε πυλώνες ανάπτυξης και δημογραφικής αντοχής.

Η εξήγηση δεν είναι μία λέξη — είναι ένας μηχανισμός:

skills mismatch + χαμηλή συμμετοχή + αδύναμη κινητικότητα + χρόνιες δομές ανεργίας

Έτσι δημιουργείται ένα παράδοξο που συναντάται σε οικονομίες που αλλάζουν παραγωγικό μοντέλο χωρίς να έχουν προλάβει να αλλάξουν ανθρώπινο κεφάλαιο.

 
Οι «αόρατοι» δείκτες πίσω από το πρόβλημα: ποιοι μένουν εκτός

Η μελέτη δείχνει ότι η ανεργία στην Ελλάδα δεν είναι ομοιόμορφη — είναι στρωματοποιημένη. Χτυπά δυσανάλογα:

• γυναίκες
• νέους
• μακροχρόνια ανέργους

Ειδικά η μακροχρόνια ανεργία λειτουργεί ως «μηχανισμός παγίδευσης»: δεν είναι απλώς ανεργία, είναι διαβρωμένη απασχολησιμότητα.

Το πολιτικό συμπέρασμα εδώ είναι σκληρό: μια οικονομία μπορεί να εμφανίζει βελτίωση στα aggregate στοιχεία, αλλά να αναπαράγει κοινωνική περιθωριοποίηση και παραγωγική υστέρηση ταυτόχρονα.

 
Αξιολόγηση: τι λέει σωστά – και πού είναι η πραγματική δυσκολία

Τι κάνει σωστά η προσέγγιση

1. Αλλάζει το ερώτημα: από το «πόση ανεργία έχουμε» στο «τι ανεργία είναι αποτελεσματική».
2. Συνδέει μακρο και μικρο: εξηγεί πώς γίνεται να υπάρχουν άνεργοι και ταυτόχρονα ελλείψεις.
3. Παράγει στρατηγική πυξίδα: το χάσμα ανεργίας γίνεται δείκτης πολιτικής απόδοσης.

 
Πού βρίσκεται η δυσκολία

Το 3,8% ως «επιθυμητό» επίπεδο δεν είναι απλώς στόχος. Είναι πρόκληση που απαιτεί:

• αλλαγή στην παραγωγική δομή
• γρήγορη αναβάθμιση δεξιοτήτων
• ενεργητικές πολιτικές αγοράς εργασίας με μέτρηση αποτελεσματικότητας
• ενίσχυση συμμετοχής και κινητικότητας

Δηλαδή: όχι επικοινωνία, αλλά διοίκηση.

 
Οι 3 στρατηγικές προτεραιότητες: από την εξαγγελία στο αποτέλεσμα

Η μελέτη θέτει τρεις άξονες, που αποτελούν πρακτικά το «manual σύγκλισης»:

1) Στοχευμένη κατάρτιση (όχι γενική)

Το πρόβλημα δεν είναι «λείπει κατάρτιση». Είναι ότι συχνά λείπει κατάρτιση με οικονομικό αντίκρισμα.
Χρειάζεται σύνδεση με:

• πιστοποιήσεις
• κλαδικές ανάγκες
• πραγματικές προσλήψεις

2) Διεύρυνση συμμετοχής

Η Ελλάδα δεν έχει μόνο ανεργία — έχει και ανεκμετάλλευτο εργατικό δυναμικό.
Η ένταξη γυναικών/νέων απαιτεί:

• πολιτικές φροντίδας (παιδιά/ηλικιωμένοι)
• σταθερές συνθήκες εργασίας
• προοπτική εξέλιξης

3) Αντιμετώπιση μακροχρόνιας ανεργίας

Εδώ είναι το «σκληρό μέτωπο». Η Ελλάδα, σύμφωνα με τη μελέτη, έχει το 2ο υψηλότερο ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας στην ΕΕ.
Αυτό δεν λύνεται με επιδόματα ή γενικά προγράμματα: απαιτεί εξατομικευμένες παρεμβάσεις, επανασύνδεση με την εργασία και αξιολόγηση.

 
Το νέο μέτρο της επιτυχίας δεν είναι η ανεργία – είναι το χάσμα

Η ανάλυση της Eurobank Research βάζει στο τραπέζι μια ενοχλητική αλήθεια: η Ελλάδα μπορεί να βελτιώνεται, αλλά εξακολουθεί να λειτουργεί κάτω από τις δυνατότητές της στην αξιοποίηση της εργασίας.

Η ανεργία 7,5% δεν είναι απλώς ένας αριθμός. Σε σχέση με την αποτελεσματική ανεργία 3,8%, μεταφράζεται σε:

• χαμένη παραγωγή
• χαμένη κινητικότητα
• χαμένες δεξιότητες
• χαμένη κοινωνική συνοχή

Το πραγματικό στοίχημα της επόμενης περιόδου δεν είναι να «πέσει λίγο ακόμη η ανεργία». Είναι να κλείσει το χάσμα ανεργίας: να πάψει η Ελλάδα να έχει ταυτόχρονα ανθρώπους εκτός αγοράς και κρίσιμους κλάδους χωρίς ανθρώπους.

Αυτό είναι το πέρασμα από την απλή ανάκαμψη στην αποτελεσματική απασχόληση — και τελικά, στη βιώσιμη ανάπτυξη.

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.