Η Ελλάδα δεν υπερθερμαίνεται τυχαία – υπερθερμαίνεται δομικά
Η συζήτηση για το θετικό παραγωγικό κενό γίνεται συνήθως με τεχνοκρατικούς όρους, λες και πρόκειται για ένα παροδικό μακροοικονομικό φαινόμενο. Όμως η ελληνική οικονομία δεν «υπερθερμαίνεται» επειδή απλώς αναπτύσσεται γρήγορα. Υπερθερμαίνεται γιατί αναπτύσσεται με λάθος σύνθεση.
Το πρόβλημα δεν είναι ο ρυθμός. Είναι η δομή.
Ανάπτυξη χωρίς βάθος
Η Ελλάδα του 2025–2026 εμφανίζει θετικό παραγωγικό κενό, το υψηλότερο στην Ευρωζώνη. Αυτό από μόνο του δεν θα ήταν ανησυχητικό, αν συνοδευόταν από ισχυρή αύξηση του δυνητικού ΑΕΠ: παραγωγικότητα, τεχνολογία, βιομηχανική αναβάθμιση, εξαγωγές υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η οικονομία «τρέχει» κυρίως επειδή:
- καταναλώνει περισσότερο,
- φιλοξενεί περισσότερους τουρίστες,
- απορροφά ευρωπαϊκούς πόρους,
- και δανείζεται ευκολότερα.
Όλα χρήσιμα. Κανένα επαρκές.
Το δυνητικό ΑΕΠ ανεβαίνει, αλλά πολύ πιο αργά από τη ζήτηση. Αυτό είναι ο ορισμός της δομικής υπερθέρμανσης.
Η αγορά εργασίας ως όριο, όχι ως πλεονέκτημα
Η πτώση της ανεργίας παρουσιάζεται –δικαίως– ως κοινωνική επιτυχία. Ωστόσο, μακροοικονομικά, η αγορά εργασίας λειτουργεί πλέον ως περιοριστικός παράγοντας.
Η Ελλάδα δεν έχει πια «απόθεμα» ανέργων υψηλής εξειδίκευσης. Αντίθετα:
- λείπουν εργατικά χέρια σε κρίσιμους κλάδους,
- η εποχικότητα του τουρισμού στραγγίζει την προσφορά,
- οι επιχειρήσεις ανταγωνίζονται μισθολογικά χωρίς αντίστοιχη άνοδο παραγωγικότητας.
Το αποτέλεσμα είναι αυξήσεις κόστους που δεν αντισταθμίζονται από αποδοτικότητα, αλλά μεταφέρονται στις τιμές. Έτσι γεννιέται ο επίμονος πληθωρισμός υπηρεσιών.
Τουρισμός: ευλογία που γίνεται περιορισμός
Ο τουρισμός είναι η ατμομηχανή της ζήτησης. Αλλά κάθε ατμομηχανή έχει όριο ταχύτητας.
Όταν μια οικονομία εξαρτά τόσο έντονα από έναν κλάδο:
- με υψηλή εποχικότητα,
- περιορισμένη κλιμάκωση παραγωγικότητας,
- και έντονη πίεση σε υποδομές, ακίνητα και εργασία,
τότε ο κλάδος παύει να είναι μόνο μοχλός ανάπτυξης και γίνεται μηχανισμός πληθωρισμού.
Η άνοδος τιμών στις υπηρεσίες δεν είναι «παροδική». Είναι το κόστος μιας οικονομίας που λειτουργεί στο ταβάνι της.
Το πραγματικό ρίσκο: απώλεια ανταγωνιστικότητας χωρίς κρίση
Το πιο επικίνδυνο στοιχείο του σημερινού κύκλου είναι ότι δεν μοιάζει με κρίση. Δεν υπάρχουν ελλείμματα εκτός ελέγχου. Δεν υπάρχει δημοσιονομικός πανικός. Δεν υπάρχει τραπεζική ασφυξία.
Υπάρχει κάτι πιο ύπουλο: σταδιακή απώλεια ανταγωνιστικότητας μέσω τιμών.
Όταν ο δομικός πληθωρισμός κινείται μόνιμα πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης:
- τα ελληνικά προϊόντα γίνονται ακριβότερα,
- οι εξαγωγές πιέζονται,
- οι μισθοί «τρώγονται» από το κόστος ζωής,
- και η ανάπτυξη αρχίζει να εξαρτάται όλο και περισσότερο από εσωτερική ζήτηση.
Αυτό δεν σκάει. Διαβρώνει.
Το παράθυρο που κλείνει
Το θετικό παραγωγικό κενό δεν είναι καταδίκη. Είναι παράθυρο. Αλλά τα παράθυρα δεν μένουν ανοιχτά για πάντα.
Ή η Ελλάδα θα:
- επενδύσει επιθετικά σε παραγωγικότητα,
- μετατρέψει τη ζήτηση σε κεφαλαιακό απόθεμα,
- και αυξήσει το δυνητικό της ΑΕΠ,
ή θα αναγκαστεί να προσαρμοστεί αλλιώς:
με επιβράδυνση, πίεση εισοδημάτων και σιωπηρή φθορά.
Η οικονομία σήμερα τρέχει.
Το ερώτημα είναι αν χτίζει δρόμο ή απλώς καίει καύσιμα.
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
